<blockquote><strong>Dân Luận:</strong> Hiện nay bản ebook của cuốn
sách mới nổi của tác giả Trần Đĩnh, cuốn Đèn Cù, đang
được phát tán rộng rãi trên mạng internet và có thể được
tải xuống miễn phí. Điều này chắc chắn có ảnh hưởng
tới vấn đề bản quyền của tác giả và nhà xuất bản.
Luật sư Trịnh Hữu Long và Killershark France và Vi K. Trần cho
chúng ta biết một số điều quanh sự kiện này như
sau.</blockquote>
Tôi hơi thắc mắc về bản quyền cuốn Đèn Cù của Trần
Đĩnh.
Theo luật, bản quyền của một tác phẩm gồm hai phần, quyền
nhân thân và quyền tài sản. Quyền nhân thân gắn với tác
giả, đó là quyền được đứng tên, quyền công bố, quyền
bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm. Quyền tài sản là quyền
phân phối, sao chép, kinh doanh tác phẩm.
Tôi không rõ thực tế vụ việc này thế nào, nhưng theo thông
lệ, khi tác giả đã ký hợp đồng với Nhà xuất bản để ra
sách và hưởng nhuận bút, thì tác giả chỉ còn quyền nhân
thân, còn quyền tài sản đã được chuyển giao sang cho nhà
xuất bản. Nghĩa là Trần Đĩnh không có quyền phân phối tác
phẩm nữa, mà chỉ có nhà xuất bản Người Việt mới có
quyền làm.
Trên thực tế, Người Việt đã phân phối bản in của Đèn
Cù. Việc có phân phối bản điện tử (PDF) hay không, Trần
Đĩnh không còn là người có quyền quyết định nữa, mà phải
là Người Việt.
Tuy vậy, theo dõi vụ việc, tôi không thấy Người Việt có
thông báo nào về việc xuất bản bản PDF, trong khi đó nhiều
người lại nói rằng tác giả Trần Đĩnh đã cho phép. Như
vậy tôi thấy hơi trái thông lệ. Dù Trần Đĩnh có viết cuốn
sách đó để kiểm tiền hay không, việc phân phối và phát tán
bản PDF có vẻ đã trái luật bản quyền. Việc mọi người có
nhã ý gửi tiền cho tác giả, tôi cho là cũng không đúng địa
chỉ. Địa chỉ cần chuyển tiền là... nhà xuất bản.
(Tôi không bàn đến ý nghĩa chính trị và sứ mệnh của cuốn
sách. Đây thuần túy là vấn đề pháp lý)
______________________
<strong>Killershark France:</strong> Trên trang 4 của bản PDF ta thấy
ghi rõ thế này: © Tác giả và Người Việt Books giữ bản
quyền. Nghĩa là tác giả thủ đắc 50% quyền khai thác bản
quyền, bên cạnh quyền nhân thân.
Trên thực tế, contrat kí kết giữa NXB và tác giả có rất
nhiều loại ràng buộc, từ chặt chẽ nhất như bạn vừa viết
trong stt với thời gian cụ thể (5 năm, 10 năm... chẳng hạn)
tác phẩm chính lẫn tất cả các tác phẩm phái sinh cho đến
lỏng lẻo nhất là cùng hợp tác kinh doanh.
Về bản PDF đang phát tán trên mạng, nếu bạn có tải xuống
và đọc, sẽ thấy đây chỉ là bản đang trong quá trình biên
tập. Vì lý do nào đó, bản này bị lọt ra ngoài và lan truyền
khá rộng rãi.
Để "ứng phó" với việc này, (tức là đứng trước một sự
đã rồi), tác giả đã lên tiếng như thế là chính đáng và
đúng mực. Bên cạnh đó, hôm qua đại diện của Nguoi Viet Book
cũng đã lên tiếng với nội dung như sau:
Thông tin được cập nhật vào 18:30 ngày 06/09/2014 (Paris):
Ông Đinh Quang Anh Thái, người chịu trách nhiệm xuất bản
quyển ĐÈN CÙ vừa cho biết cũng như tác giả, Người Việt
chủ trương phổ biến quyển sách này càng rộng rãi càng tốt,
do đó không đặt vấn đề lợi nhuận làm trọng.
File PDF đang lưu truyền như trong stt này là bản đang trong quá
trình biên tập do ông và 2 cộng sự khác chịu trách nhiệm.
Theo ông Thái, việc file này được/bị phát tán rộng rãi chỉ
đem đến một điều đáng tiếc nhỏ là bạn đọc phải đọc
bản chưa được chỉnh sửa chính xác sau cùng.
Như vậy là cho đến nay, việc lưu truyền file PDF này đều
không gặp sự phản đối từ phía tác giả cũng như phía
người có trách nhiệm của Người Việt Books.
Hy vọng các thông tin trên giải đáp được phần nào thắc
mắc của bạn!
______________________
<strong>Luật sư Vi K. Tran:</strong> Vì Người Việt Books là một
nhà XB ở Mỹ, có 1 vài lời góp vui ở đây nhá. Đây không
phải là ý kiến luật pháp mà chỉ dùng vào mục đích thảo
luận, LS không chịu trách nhiệm nếu cá nhân nào sử dụng các
ý kiến dưới đây như là 1 hướng dẫn về pháp lý :
Dưới đạo luật US Copyrights Act Title 17, một tác giả có
được năm quyền lợi từ một tác phẩm, đó là:
1. Quyền được in ấn và tái bản tác phẩm;
2. Quyền đưọc sáng tác những tác phẩm tiếp theo;
3. Quyền được phân phối tác phẩm đến công chúng;
4. Quyền được trình diễn tác phẩm nơi công cộng; và
5. Quyền được trưng bày tác phẩm nơi công cộng
Vì NXB là người phải chịu trách nhiệm về tài chính khi họ
phải bỏ tiền ra đầu tư vào in ấn và phổ biến tác phẩm,
nên trong 1 bản hợp đồng thông thường cho in ấn và phát hành
sách ở Mỹ, NXB sẽ mua lại quyền được in ấn và tái bản
tác phẩm và quyền được phân phối tác phẩm dưới mọi hình
thức (ebooks, audio books, etc.) và có hiệu lực trên toàn thế
giới (world exclusive right) và sẽ có hiệu lực trong toàn thời
gian mà bản quyền được công nhận theo luật định (70 năm sau
ngày mất của tác giả). Do đó, những quyền còn lại, nếu
tác giả vẫn muốn giữ lại cho bản thân, thì trên mỗi bìa
sách in ra đều có ghi tác giả và NXB đồng giữ bản quyền
(copyrights) vì thật sự là tác giả chỉ chuyển nhượng quyền
in ấn, tái bản và phổ biến tác phẩm.
Một hợp đồng in ấn tác phẩm giữa NXB và tác giả ở Mỹ
thường là được soạn thảo bởi NXB và luật sư của họ. Do
đó những quyền mà họ chắc chắn muốn nắm được là như
đã nêu trên vì nếu không, NXB sẽ đứng trước nguy cơ họ
không có quyền làm gì cả trong khi lại là người phải chịu
trách nhiệm cho việc xuất bản.
Vì vậy, thắc mắc của bác Hự thì đúng theo tinh thần tư duy
của LS vì LS nào viết cái bản hợp đồng trong những trường
hợp như thế này mà lại không lường trước tình huống in
ấn và phổ biến chưa/không xin phép và phải bảo vệ cho NXB
chứ. Việc chắc chắn là NXB đang nắm quyền in ấn, tái bản
và phổ biến toàn thế giới, nên liên lạc xin phép NXB là
đúng nhất.
______________________
<strong>Killershark France:</strong> Một cách phổ quát thì như bạn
Vi vừa còm. Tuy nhiên, trên thực tế, các quyền và nghĩa vụ
giữa NXB và tác giả sẽ được điều chỉnh cho thích hợp
với ý chí của hai bên, từ đó phát sinh ra nhiều dạng khế
ước. Bên cạnh đó, quyền thứ nhất thường chỉ được
giới hạn trong một thời gian ngắn nhất định như 3 năm, 5
năm hay 10 năm chẳng hạn. Sau đấy, tùy vào tình hình thực tế
và ý chí của cả hai bên mà khế ước có thể được ký lại
hay không.
______________________
<strong>Vi K. Tran:</strong> Đúng vậy bạn Killershark, có nhiều
yếu tố quyết định thời gian của việc chuyển nhượng,
chằng hạn như độ nổi tiếng của tác giả/tác phẩm, lợi
nhuận của NXB, v.v. Nhưng mình nghĩ ngay hiện tại thì NXB đang
nắm giữ quyền số 1 và số 3 Nếu không thì LS của NXB chắc
sẽ gặp vấn đề hehe Ở đây chưa bàn đến "Fair Use Doctrine"
trong luật bản quyền của Mỹ :D
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://www.danluan.org/tin-tuc/20140907/ve-van-de-ban-quyen-cuon-den-cu-cua-tran-dinh),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét