Đòi ưu đãi cho dự án bôxit

<blockquote><strong>Nhà báo Huy Đức bình luận:</strong> Với những
dự án như Tân Rai, Nhân Cơ thì ngay cả khi chắc chắn có lãi
một nhà nước có trách nhiệm vẫn phải cân nhắc có cho tiến
hành không vì tính toán giữa lợi nhuận thu được và sự trả
giá về môi trường (chưa tính các vấn đề về an ninh). Đào
tài nguyên lên bán biết chắc không những không kiếm được
tiền mà còn phải bù vào, ít nhất là tới năm 2020, mà việc
tiếp tục hay đóng cửa nó vẫn còn phải tranh cãi thì thật
là khó hiểu. Chấp nhận mất mấy trăm triệu để bồi
thường hợp đồng, tôi nghĩ, vẫn còn rẻ so với duy trì dự
án này. </blockquote>

Ngoài giảm đầu tư hồ chứa bùn đỏ vì thiết kế có độ an
toàn quá cao, Bộ Công thương cũng đề nghị giảm phí môi
trường, thuế tài nguyên, áp thuế VAT 0%, chỉ thuê đất có
thời hạn của dân thay vì đền bù…

<center><img
src="http://images.tuoitre.vn/tianyon/ImageView.aspx?ThumbnailID=696168"
/></center>
<center><em>Đóng gói alumin tại tổ hợp bôxit - nhôm Tân Rai (Lâm
Đồng) - Ảnh: Mai Vinh</em></center>

Bộ Công thương vừa tiếp tục có báo cáo về hai dự án bôxit
Tân Rai và Nhân Cơ. Qua đó, khẳng định dự án hiệu quả dù
Nhà máy alumin Nhân Cơ dự kiến lỗ tới năm... 2020.

Báo cáo này còn đưa ra đề nghị táo bạo: giảm phí môi
trường, bỏ thuế VAT, giảm đầu tư cho an toàn hồ bùn đỏ...

<h2>Hồ chứa bùn đỏ an toàn quá mức?</h2>

Dù dư luận lên tiếng nhiều về nguy cơ mất an toàn ở hồ
bùn đỏ, nhưng khá bất ngờ là trong báo cáo gửi đoàn giám
sát Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ Công thương cho rằng
hồ bùn đỏ (chứa chất thải sau quá trình tuyển quặng) các
nhà thầu "thiết kế với độ an toàn... quá cao, gây lãng phí
không cần thiết", làm tăng thêm chi phí xây dựng 238,5 tỉ
đồng, nguyên nhân là do "chưa có kinh nghiệm và do áp lực
của dư luận về việc an toàn". Liên quan đến kết luận
"xây dựng hai khoang bùn đỏ đầu tiên an toàn quá mức cần
thiết", Bộ Công thương nêu một cách chung chung là đánh giá
của "các chuyên gia chuyên ngành".

Việc đầu tư cho hồ bùn đỏ, với dự án alumin Tân Rai là
trên 347 tỉ đồng, chiếm 2,5% tổng mức đầu tư dự án, với
dự án Nhân Cơ chiếm 3,23%. Theo Bộ Công thương, con số này
"chiếm tỉ lệ khá lớn" trong tổng mức đầu tư hai dự án
bôxit, có thể ảnh hưởng đến hiệu quả hai dự án. Bộ Công
thương cho biết hội đồng thẩm định thiết kế kỹ thuật
hồ bùn đỏ dự án Nhân Cơ do Bộ Công thương chủ trì đã
yêu cầu nhà thầu điều chỉnh lại theo hướng giảm kích
thước đập ngăn, nâng cao khả năng chứa của hồ, rút ngắn
hệ thống đường ống để tiết kiệm đầu tư, thời gian thi
công mà vẫn đảm bảo an toàn.

Nhu cầu giảm đầu tư là dễ hiểu, bởi theo báo cáo ngày
19-2-2014 của Tập đoàn Công nghiệp than - khoáng sản VN (TKV),
cả hai dự án nhà máy alumin Tân Rai và Nhân Cơ đều phải
điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư. Với Tân Rai tăng 3.890
tỉ, Nhân Cơ tăng 4.318 tỉ, đẩy tổng mức đầu tư mỗi nhà
máy lên tới 15.000-16.000 tỉ đồng. Riêng dự án Nhà máy alumin
Tân Rai, theo TKV, tập đoàn này phải đi vay 70% tổng vốn (trên
10.790 tỉ đồng). Trong năm 2014-2015, TKV sẽ phải có khoảng 600
tỉ đồng để trả lãi/năm. Bộ Công thương đánh giá Nhà máy
alumin Tân Rai sẽ lỗ đến năm 2015, với mức lỗ từ 176-258
tỉ đồng/năm. Riêng Nhà máy alumin Nhân Cơ sẽ lỗ từ năm 2015
đến tận năm 2020. Việc lỗ này, theo ông Nguyễn Văn Biên -
phó tổng giám đốc TKV, là bình thường trong giai đoạn đầu
nhà máy đi vào sản xuất.

<h2>Đòi hàng loạt ưu đãi</h2>

Nhiều chuyên gia cho rằng VN sản xuất alumin mới chỉ là nguyên
liệu, muốn sản xuất nhôm thành phẩm phải có nhà máy điện
phân nhôm. Có lẽ vì thế trong lần này, Bộ Công thương khẳng
định có Công ty Dongyang Gangchul (Hàn Quốc) đang muốn xây dựng
nhà máy điện phân nhôm tại VN. Và Công ty TNHH thương mại
Trần Hồng Quân cũng lập dự án đầu tư nhà máy điện phân
nhôm tại Đắk Nông, công suất 300.000 tấn/năm, công ty này
được chấp nhận cho hưởng ưu đãi đầu tư cao nhất theo các
quy định hiện hành. Bộ Công thương lại còn cho rằng giá
điện hiện hành trong nước cấp cho nhà máy điện phân nhôm
(khoảng 6,5 cent/kWh) sẽ cao hơn nhiều so với giá điện của
các nhà máy điện phân nhôm trong khu vực (chủ yếu dưới 4
cent/kWh). Bộ này nói đang hoàn chỉnh việc thẩm tra hiệu quả
kinh tế và sẽ xác định giá điện hợp lý để đảm bảo
dự án điện phân nhôm hiệu quả. Bộ Công thương ước tính
sẽ chỉ khoảng 5,3-5,4 cent/kWh, tức chỉ khoảng 1.100-1.200
đồng/kWh - thấp hơn mức giá điện sinh hoạt hiện nay là
1.508,85 đồng/kWh.

<blockquote><strong>Doanh nghiệp VN không có cửa</strong>

Theo báo cáo của Bộ Công thương, hợp đồng Nhà máy alumin Tân
Rai có 216 thiết bị dành cho các nhà thầu VN chế tạo theo chủ
trương VN. Nhưng sau quá trình khảo sát, đàm phán tới hơn một
năm, kết quả như thường thấy ở các dự án doanh nghiệp
Trung Quốc làm tổng thầu, các nhà thầu VN đều... không thể
chấp nhận được mức giá và tiến độ, rốt cuộc nhà thầu
Trung Quốc Chalieco đã... chuyển sang nhập khẩu.</blockquote>

Bộ Công thương còn tiếp tục đề nghị hàng loạt ưu đãi
khác như giảm thuế, giống như TKV từng đề nghị. Cụ thể,
bộ này cho rằng bôxit "không phải là khoáng sản độc
hại", sau 3-4 năm khai thác có thể hoàn thổ, đất trồng
thậm chí còn được cải thiện... tốt hơn, nên mức phí bảo
vệ môi trường 30.000-50.000 đồng/m3 là không hợp lý. Bộ Công
thương đề xuất sửa quy định, giảm phí môi trường cho
bôxit xuống chỉ còn 4.000-10.000 đồng/tấn, trước mắt chỉ
áp dụng mức 4.000 đồng/tấn bôxit (tương đương 7.000
đồng/m3).

Cơ chế đền bù, giải phóng mặt bằng cũng có đề nghị
mới. Thay vì đền bù cho dân, Bộ Công thương cho rằng cần
"chính sách đền bù hợp lý", cho phép chủ đầu tư chỉ
thuê đất có thời hạn của các hộ dân. Sau khi khai thác
quặng sẽ trả lại cho... chính hộ dân đó. Nghĩa là sẽ không
bồi thường đất, chỉ bồi thường những tài sản như cây
trồng, nhà cửa trên đất, có hỗ trợ đời sống người dân
trong thời gian đất của họ đang được khai thác quặng và sau
khi khai thác xong...

Đặc biệt, dù alumin là sản phẩm nguyên liệu để sản xuất
nhôm nhưng Bộ Công thương cho rằng nó được chế biến sâu
từ quặng bôxit, nên cần được cho hưởng thuế giá trị gia
tăng bằng 0%. Ngoài ra, "do chúng ta có trữ lượng và tài
nguyên dự báo quặng bôxit rất lớn", Bộ Công thương đề
nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội giảm thuế tài nguyên cho
quặng bôxit...

Trao đổi về những đề xuất mới đây của Bộ Công thương,
TS Nguyễn Thành Sơn, trưởng ban quản lý dự án than đồng
bằng sông Hồng (TKV), cho biết làm công nghiệp nhôm rất tốn
điện và các nước thường chỉ làm điện phân nhôm khi đã
đầu tư riêng thủy điện (có giá rẻ) cho công nghiệp nhôm.
Với tư cách chuyên gia, ông Sơn nói việc cân đối nguồn
điện để cho dự án có hiệu quả là trách nhiệm của doanh
nghiệp. Nếu giảm giá điện riêng cho nhà máy của TKV, có thể
dẫn đến chuyện những người sử dụng điện khác sẽ phải
gánh thay. Điều này là bao cấp doanh nghiệp, Nhà nước cần
đối xử công bằng giữa các dự án. Việc giảm hàng loạt
sắc thuế, phí, tiền đền bù cho dân..., ông Sơn cũng thẳng
thắn đặt câu hỏi vậy các mục tiêu ban đầu của dự án
như đóng góp phát triển kinh tế - xã hội liệu có còn trọn
vẹn?

<h2>"Để an toàn, không nên lo quá đắt"</h2>

Ông Nguyễn Thành Sơn cũng không đồng ý việc giảm đầu tư
cho an toàn hồ thải bùn đỏ để tiết kiệm, vì "đầu tư
cho an toàn không thể nói là quá mức cần thiết". Cần làm
rõ thế nào là mức cần thiết bởi thiết kế nhằm đảm bảo
an toàn trước đây cũng chính do Bộ Công thương duyệt. Ông
Sơn nêu nguyên tắc "để an toàn, dù mất bao nhiêu tiền thì
vẫn không nên lo là đắt".

Là người từng đi khảo sát trực tiếp tại dự án bôxit, ông
Phạm Quang Tú - viện phó Viện tư vấn phát triển thuộc Liên
hiệp Các hội khoa học kỹ thuật VN - cho biết đặc thù vùng
Tây nguyên địa hình cao, nên nếu hồ bùn đỏ có sự cố sẽ
ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống người dân. Cho nên
trước khi Bộ Công thương điều chỉnh thiết kế theo hướng
giảm mức đầu tư vì "an toàn quá mức" thì nên công bố
cho xã hội biết các chỉ số kỹ thuật hiện tại đang được
cho là quá mức.

Ông Phạm Quang Tú đề nghị cần đặt chỉ số an toàn ở mức
cao nhất có thể, nguyên tắc phòng ngừa rủi ro là hạn chế
đến mức thấp nhất chứ không phải lo "quá mức", nhất
là khi dự án bôxit vẫn là nỗi lo lắng của nhiều người
dân. "Cần tránh đánh đổi hiệu quả kinh tế lấy rủi ro
trong tương lai" - ông Tú nhấn mạnh.

<blockquote><strong>Dự án chậm là trách nhiệm của... nhiều cơ
quan</strong>

Một trong những nguyên nhân khiến tăng tổng mức đầu tư hai
nhà máy alumin là vì chậm tiến độ. Bộ Công thương công
nhận hai dự án bôxit bị chậm tiến độ hai năm và nêu lý do:
đường giao thông xuống cấp, mất điện, tác động dư luận
xã hội, đền bù giải phóng mặt bằng, thời tiết... Đồng
thời xác định trách nhiệm của cả nhà thầu, chủ đầu tư,
Bộ Công thương và chính quyền địa phương.</blockquote>

CẦM VĂN KÌNH

<center>* * *</center>

<h2>VnExpress - Bô xít Tây Nguyên dự kiến lỗ hàng nghìn tỷ
đồng</h2>

Nhà máy tại Tân Rai có thể lỗ khoảng 460 tỷ đồng trong 3
năm đầu, trong khi con số ở Nhân Cơ là 3.000 tỷ cho 6 năm
nhưng chủ đầu tư vẫn tin có lãi nếu xét cả vòng đời 30
năm.

<div class="special_quote"><strong>Tin liên quan:</strong>

<ul>
<li><a
href="http://m.vnexpress.net/kinhdoanh/doanh-nghiep/pho-thu-tuong-thuc-tien-do-du-an-bo-xit-tay-nguyen/2957325/p0">Phó
Thủ tướng thúc tiến độ dự án bô xít Tây Nguyên</a></li>
<li><a
href="http://m.vnexpress.net/kinhdoanh/doanh-nghiep/-bo-xit-tay-nguyen-lo-ke-hoach-5-7-nam-khong-dang-ngai-/2749384/p0">'Bô
xít Tây Nguyên lỗ kế hoạch 5-7 năm không đáng ngại'</a></li>
</ul></div>

Bộ Công Thương và Tập đoàn Công nghiệp Than Khoáng sản Việt
Nam (Vinacomin) vừa có báo giải trình với Uỷ ban Thường vụ
Quốc hội về hiệu quả của hai dự án bô xít Tây Nguyên, theo
yêu cầu của đoàn giám sát thuộc cơ quan này. Kết quả cho
thấy, dù tổng mức điều chỉnh hai dự án Tân Rai, Nhân Cơ
lần lượt lên tới hơn 15.400 tỷ đồng và 16.800 tỷ đồng
(tăng 3.800 tỷ đồng-4.300 tỷ đồng), hiệu quả của hai dự
án trong những năm đầu chưa cao. Mức lỗ ở các đơn vị lên
tới hàng trăm tỷ đồng mỗi năm.

Dự án bắt đầu hoạt động từ tháng 9/2013. Sau thời gian
chạy thử, nhà máy tại Tân Rai dự kiến lỗ 258 tỷ đồng
trong năm đầu. Con số lũy kế đến năm 2015 là 460 tỷ và dự
án dự kiến có lãi từ năm 2016. 5 năm sau đó, nhà máy này sẽ
có lãi khoảng 870 tỷ đồng, theo tính toán của chủ đầu tư.
Còn với dự án tại Nhân Cơ, số lỗ được ghi nhận trong 6
năm đầu dự kiến là gần 3.000 tỷ (từ 2015 đến 2020).

Trao đổi với VnExpress, lãnh đạo Vinacomin cho hay, mức lỗ trên
đã được tính toán khi triển khai dự án. Với vòng đời 30
năm, sau khi lỗ trong vài năm đầu, tính tổng thể, việc khai
thác bô xít tại Tây Nguyên vẫn đảm bảo hiệu quả kinh tế.
"Dự án đảm bảo thu hồi vốn trong 12-13 năm. Mức lỗ vài
trăm tỷ so với doanh thu trung bình mỗi năm 4.000 tỷ đồng thì
không đáng ngại", vị này cho hay.

Theo ông, trong thời gian đầu, do cần khấu hao và phải trả
lãi vay nên dự án bị lỗ. Về lâu về dài, tiền nợ sẽ trả
dần và mức lỗ sẽ giảm đi. "Dự án được đánh giá là
có hiệu quả do kim loại màu càng ngày càng khan hiếm", ông
tái khẳng định.

<center><img
src="http://m.f25.img.vnecdn.net/2014/03/18/bo-xit-4621-1393559036-6442-1395118728_362x0.jpg"
/></center>
<center><em>Bô xít Tây Nguyên lỗ hàng trăm tỷ đồng mỗi năm.
Ảnh: Vinacomin</em></center>

Giải thích về chuyện lỗ lãi, Bộ Công Thương cho hay, giá bán
alumin là một trong các yếu tố quan trọng quyết định hiệu
quả của dự án. Tính đến 31/12/2013, dự án Tân Rai đã xuất
khẩu được 160.340 tấn alumin cho các Công ty của Thụy Sĩ, Hong
Kong (Trung Quốc), Hàn Quốc, Singapore... Tuy nhiên giá bán mặt
hàng này chỉ đạt gần 300 USD mỗi tấn, thấp hơn 79 USD so
với dự báo. Ngoài ra, chất lượng cỡ hạt chưa phù hợp với
nhu cầu thế giới và nhà máy đang trong gia đoạn chạy thử
chưa ổn định cũng là nguyên nhân khiến lợi nhuận không
được như kỳ vọng.

Vinacomin cho rằng, khi cỡ hạt alumin được cải thiện, tương
đương với cỡ hạt alumin giao dịch trên thị trường thế
giới, giá bán sẽ được tăng lên. Thừa nhận rủi ro lớn và
tác động đến hiệu quả của các dự án chính là giá bán
thấp song Bộ Công Thương cho rằng, với vòng đời 30 năm, hai
dự án bô xít Tây Nguyên đã tính đến yếu tố này.

Viện dẫn số liệu từ Vinacomin, Bộ Công Thương cho hay, thị
trường tiêu thụ sản phẩm alumin cũng không đáng lo ngại,
bởi năm 2014, Vinacomin đã ký hợp đồng nguyên tắc tiêu thụ
dài hạn sản phẩm alumin với Công ty Marubeni (Nhật Bản); Công
ty Nhôm Vân Nam (Trung Quốc) và tiếp tục bán cho các đối tác
khác.

Vinacomin cũng cho biết đã đàm phán với một số đối tác
chấp nhận mua alumin ở mức khoảng 18% giá nhôm, tương đương
khoảng 320-330 USD mỗi tấn.

Về vấn đề hồ bùn đỏ, Bộ Công Thương cho hay, với chi phí
cho dự án Tân Rai, Nhân Cơ lần lượt là 374 và 507 tỷ đồng,
hai dự án đang được áp dụng công nghệ lắng rửa nhiều
cấp phổ biến trên thế giới đồng thời phù hợp với điều
kiện khí hậu vùng Tây Nguyên. Tuy nhiên, cơ quan này cũng cho
biết, tại hồ bùn đỏ Tân Rai, do áp lực dư luận, nhà thầu
đã tính toán thiết kế với độ an toàn quá cao gây lãng phí
đầu tư không cần thiết. Do vậy chi phí xây dựng 2 khoang
chứa bùn đỏ đầu tiên đã tăng lên 238 tỷ đồng.

Rút kinh nghiệm, hội đồng thẩm định thiết kế kỹ thuật do
Bộ Công Thương chủ trì đã yêu cầu nhà thầu điều chỉnh
lại thiết kế hồ bùn đỏ Nhân Cơ và các khoang tiếp theo
của dự án Tân Rai để tiết kiệm chi phí. Theo cơ quan quản
lý, Viện hàn lâm khoa học đã xử lý thành công ở quy mô thí
nghiệm việc tái sử dụng bùn đỏ để thu hồi tính quặng
sắt sản xuất sắt xốp và vật liệu xây dựng. Việc này
thành công sẽ nâng cao hiệu quả kinh tế và giảm thiểu ô
nhiễm môi trường của hồ bùn đỏ.

Hai dự án bô xít Lâm Đồng và Nhân Cơ đều có công suất
thiết kế giai đoạn một là 650.000 tấn alumin mỗi năm. Theo
kế hoạch, thời gian hoàn vốn đối với hai dự án là khoảng
13 năm. Dự án alumin Tân Rai hính thức vận hành vào cuối tháng
9/2013 sau hơn một năm chạy thử. Trước đó, khi huy động
thành công 5.000 tỷ đồng từ phát hành trái phiếu, lãnh đạo
Vinacomin cũng cho biết sẽ dành 30% (1.500 tỷ đồng) cho dự án
bô xít tại Tây Nguyên.

Nguồn: <a
href="http://m.vnexpress.net/kinhdoanh/doanh-nghiep/bo-xit-tay-nguyen-du-kien-lo-hang-nghin-ty-dong/2965405/p0">VnExpress</a>

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20140319/doi-uu-dai-cho-du-an-boxit), một số
đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc
giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận
có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng
dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!