<strong>PHẦN IV. ĐẤU TRANH LÀ ĐỜI SỐNG CỦA TÔI</strong>
(đoạn 2)
Sophiatown là một thị trấn nghèo của dân Da Đen, nằm cách
không xa trung tâm thành phố Johannesburg, nó thuộc Khu vực Tây
gồm cả hai thị trấn nữa. Tuy nghèo, Sophiatown có một đặc
tính; đối với dân Da Đen đấy là "Bờ bên trái của Paris" hay
"Làng Greenwich của New York", là tụ điểm của các nhà văn,
nghệ sĩ, bác sĩ, luật sư, cũng như của các băng đảng. Lúc
đầu khu vực này được chỉ định dành riêng cho dân Da
Trắng, nhưng do có một bãi rác của thành phố nên họ bỏ đi
nơi khác sau khi bán lại những ngôi nhà đẹp cho người Da Đen
[trước khi có đạo luật apartheid về Khu Đô thị].
Bây giờ nhiều người Da Trắng nghèo lại muốn chiếm khu vực
này và làm áp lực với chính quyền buộc phải di chuyển dân
Da Đen đang sống ở đây đến một vùng đất khác, và họ
viện lý do phải giải tỏa khu ổ chuột. Thật là ác ôn vì
theo hoạch định của chính quyền, việc dời dân được thực
hiện thậm chí trước khi nhà cửa được xây ở khu mới để
đón những gia đình sơ tán. Theo sau biến cố Chiến dịch Bất
tuân, kế hoạch dời Sophiatown đi là một phép thử quan trọng
cho ANC và các đồng minh.
Các chi bộ địa phương của ANC, TIC, và "Hội những người
đóng thuế" bắt đầu vận động dân chúng phản kháng. Cụ
thể là một cuộc mit tinh công cộng được tổ chức ở rạp
chiếu bóng để bàn về việc chống đối với sự tham dự
của hàng ngàn người; không ai có vẻ sợ sệt trước sự có
mặt của cảnh sát được vũ trang tận răng. Chỉ vài ngày
trước buổi mit tinh thì lệnh cấm áp đặt lên tôi cũng như
anh Walter vừa hết hạn; nghĩa là chúng tôi có thể tham dự hay
diễn thuyết ở các đám đông, và nhanh chóng tôi được sắp
xếp để nói chuyện ở rạp hát.
Bên trong rạp, cảnh sát tìm cách khiêu khích và tỏ vẻ khinh
thường. Được trang bị với các loại súng ống, họ dàn quân
khắp hành lang, buông những lời thóa mạ và xô đẩy người
tham dự. Khi buổi mit tinh bắt đầu và tôi đang ngồi chung với
các vị lãnh đạo thì một viên thiếu tá cảnh sát nghênh ngang
bước vào qua cửa sân khấu cùng với vài nhân viên vũ trang
dưới quyền. Bọn họ tiến đến bục diễn giả nơi anh Yusuf
Cachalia đang đứng nói, và viên sĩ quan ra lệnh cho nhân viên
bắt giữ anh ta bằng cách chụp lấy cánh tay và lôi ra ngoài.
Những người dự khán khởi sự la ó phản đối, và tôi thấy
tình huống có thể trở nên cực kỳ tồi tệ nếu đám đông
thiếu tự chế. Tôi vội nhảy đến bục giảng và bắt đầu
hát một bài ca tranh đấu phổ thông; đám người ở dưới
liền hát theo. Tôi sợ rằng cảnh sát sẽ nổ súng nếu đám
đông trở nên quá sôi động.
Sau biến cố ấy, ANC tổ chức mit tinh mỗi tối Chủ nhật để
vận động sự phong trào chống đối sự di dời. Một lần tôi
được sắp xếp để diễn thuyết; tinh thần của khán giả
nồng nhiệt và rõ ràng cảm xúc của họ ảnh hưởng đến tâm
trạng của tôi. Rất nhiều thanh niên có mặt, họ giận dữ và
hăm hở được hành động. Như thường lệ, cảnh sát tụm
lại chung quanh đám đông, với đầy đủ súng ống và giấy
bút (để ghi chép ai diễn thuyết và nói những gì). Tôi cố
lợi dụng tình huống này bằng cách thẳng thắn để cho họ
thấy thật ra chúng tôi không có gì che dấu cả, thậm chí cả
sự ghê tởm về họ.
Qua bài diễn thuyết, trước hết tôi nói về sự áp bức ngày
càng tăng của chính quyền sau Chiến dịch Bất tuân; bởi bây
giờ họ cảm thấy sợ hãi do sức mạnh của dân Phi. Đứng
trước đám đông, sự phẫn nộ của tôi tăng lên; thời gian
này tôi dường như là kẻ kích động quần chúng. Khi lên án
chính quyền vì họ tàn nhẫn và vô luật pháp, tôi đã vượt
qua giới hạn: tôi phát biểu rằng thời kỳ của phản kháng
thụ động đã chấm dứt và bất bạo động đã là một
chiến lược vô dụng vì không bao giờ có thể lật đổ chính
quyền của thiểu số Da Trắng vốn tập trung giữ vững chế
dộ bằng mọi giá. Sau cùng tôi nói bạo lực là vũ khí duy
nhất có thể đánh đổ apartheid và chúng ta phải chuẩn bị
sử dụng vũ khí ấy trong một tương lai gần.
Đám đông bị kích động; giới thanh niên nói riêng đã vỗ tay
và hò reo; họ sẵn sàng hành động theo những gì tôi nói ngay
lúc ấy và ngay tại chỗ. Rồi tôi bắt đầu hát một bài ca
cho tự do có đoạn "Kẻ thù của chúng ta kìa, hãy cầm vũ khí
của chúng ta và tấn công họ"; và đám đông cùng hòa nhịp
cất lời hát theo. Khi bài hát chấm dứt, tôi chỉ vào nhóm
cảnh sát và nói "Kìa, đó là kẻ thù của chúng ta!" Một lần
nữa đám đông hỏ reo và buông ra những cử chỉ gây hấn về
phía cảnh sát vốn tỏ vẻ hoảng sợ. Một số trong nhóm cảnh
sát chỉ ngược về tôi tuồng như nói "Mandela, chúng tôi sẽ
bắt ông vì chuyện này". Nhưng tôi không quan tâm; trong sự sôi
động của thời điểm đó tôi không nghĩ gì về các hậu
quả.
Những lời của tôi trong đêm ấy không phải tự nhiên phát
sinh; thật ra tôi đã suy nghĩ về tương lai. Chính quyền đang
bận rộn với những biện pháp để phòng ngừa những việc
như Chiến dịch Bất tuân sẽ tái diễn. Phần tôi lại bắt
đầu phân tích cuộc tranh đấu nhưng theo những góc độ khác.
Tham vọng của ANC là theo đuổi một cuộc đấu tranh quần
chúng, thu hút công nhân và nông dân của Nam Phi vào một chiến
dịch rộng lớn và mạnh mẽ khiến có thể vượt qua hiện
trạng áp bức của người Da Trắng. Nhưng Đảng Dân tộc đang
tạo ra tình thế mà mọi diễn đạt hợp pháp về bất đồng
chính kiến hay chống đối đều bất khả thi. Một nhà nước
với chế độ cảnh sát trị có vẻ không còn bao xa.
Tôi nghi ngờ rằng mọi sự phản kháng hợp pháp lẫn "hợp
hiến đặc biệt" sẽ không thể thực hiện. Ở Ấn độ, Gandhi
đã đối diện với một sức mạnh từ nước ngoài vốn tỏ ra
thực tế và nhìn xa hơn; còn những người Âu ở Nam Phi thì
không như thế. Phản kháng thụ động không bạo lực sẽ có
hiệu quả miễn là bên đối phương cũng tôn trọng cùng những
quy luật của bên phản kháng. Nhưng nếu sự chống đối một
cách hòa bình và phải đối diện với bạo lực thì tính hiệu
quả của nó đã đến hồi chấm dứt. Đối với tôi, bất
bạo động không phải là một nguyên tắc đạo đức, mà là
một chiến lược; hoàn toàn không có tính tốt đẹp nào về
đạo đức trong việc sử dụng một vũ khí không hiệu quả.
Nhưng tư tưởng của tôi về vấn đề này chưa thành hình, và
tôi đã nói ra quá sớm.
Chắc chắn đó là quan điểm trong Ủy ban Điều hành Toàn quốc
của ANC. Khi họ biết được bài diễn thuyết của tôi thì tôi
bị khiển trách nặng nề vì đã chủ trương một hướng đi
cực đoan rời xa chính sách được chấp nhận. Một dù một
số lãnh đạo có cảm tình với ý tưởng đó, nhưng không ai
có thể ủng hộ đường lối thái quá của tôi. Cấp lãnh
đạo cảnh báo tôi, cho rằng chính sách bốc đồng mà tôi kêu
gọi không những hấp tấp mà còn nguy hiểm. Một bài diễn
thuyết như vậy có thể kích giục kẻ thù đập tan tổ chức
ANC khi mà họ có sức mạnh và chúng tôi vẫn còn yếu thế.
Tôi chấp nhận lời phê bình và sau đó biện hộ cách trung
thành nơi công chúng cho chính sách bất bạo động. Nhưng trong
tâm tư, tôi biết rằng bất bạo động không phải là một
giải pháp.
Cũng trong thời gian này, Walter báo cho tôi biết anh ta được
mời đi Bucharest [thủ đô của Rumani vốn thuộc khối Liên Xô]
dự Đại hội Thanh niên Thế giới. Lời mời quá gấp nên anh
ta không có thì giờ tham khảo với Ủy ban Điều hành. Tôi
khuyến khích anh ta nên dự dù có bàn bạc với lãnh đạo hay
không, và Walter quyết định sẽ đi.
Mặc dù lãnh đạo khiển trách nhưng tôi vẫn tin rằng chính
sách của Đảng Dân tộc không lâu sẽ biến bất bạo động
trở nên bị giới hạn và kém hiệu quả. Tôi bàn kín với
Walter về ý nghĩ ấy và trước khi anh ta khởi hành, tôi đưa
một đề nghị: anh ta nên sắp xếp viếng thăm Trung Quốc và
bàn luận với họ về khả năng cung cấp vũ khí đến chúng
tôi cho một cuộc đấu tranh vũ trang. Walter thích ý tưởng này
và anh ta hứa sẽ cố gắng.
Hành động này được thực hiện hoàn toàn do tôi và phương
pháp ấy rất phi chính thống. Ở một chừng mực, đó là
những hành động của một nhà cách mạng nóng vội vốn chưa
suy nghĩ chín chắn và thực hiện cách vô kỷ luật. Đó là
những hành động của một người bất mãn với sự vô đạo
đức của apartheid và sự tàn bạo của nhà nước đang bảo
vệ nó.
Vụ Walter đi dự Đại hội đã tạo ra sóng gió trong cấp lãnh
đạo ANC. Tôi đảm trách việc chuyển lời tạ lỗi của anh ta;
nhưng không nhắc đến đề nghị bí mật của tôi. Luthuli trách
cứ Walter vì anh ra làm việc vô kỷ luật; còn Matthews tỏ ra
hoảng hồn về chuyến đi của Walter đến các nước thuộc
khối xã hội chủ nghĩa. Cấp lãnh đạo hoài nghi những động
cơ của Walter, và tra hỏi những lời giải thích của tôi về
sự kiện này.
Walter thu xếp thành công đến thăm Trung Quốc và được giới
lãnh đạo ở đây đón tiếp niềm nở. Họ bày tỏ sự ủng
hộ cuộc đấu tranh của chúng tôi, nhưng họ cảnh giác và
thận trọng khi anh ta đề cập đến ý tưởng về đấu tranh
vũ trang. Họ cảnh cáo anh ta rằng đấu tranh vũ trang là một
nhiệm vụ cực kỳ hệ trọng và họ tra hỏi xem phong trào
giải phóng của chúng tôi đã trưởng thành đủ để biện minh
cho một nỗ lực như thế. Walter trở về với những lời
khuyến khích nhưng chẳng có súng đạn gì cả.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20140319/nelson-mandela-buoc-duong-dai-den-tu-do-8),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét