Nguyễn Gia Kiểng - Nghĩ gì về vụ Đặng Ngọc Viết?

<blockquote>Sau vụ này một số thân hữu đã làm một cuộc thăm
dò ý kiến và kết quả thật là kinh khủng: chỉ có 37% không
tán thành hành động của anh Viết, gần 60% tán thành, trong đó
25% tán thành nồng nhiệt và nghĩ rằng hành động của anh
Viết nên được cổ vũ và khuyến khích. Trong một quốc gia
bình thường một hành động như vậy chắc chắn đã phải bị
đồng thanh lên án. Chúng ta đang ở trong một tình trạng tâm
thần rất không bình thường. Xã hội ta có nguy cơ bùng
nổ.</blockquote>

<div class="boxleft320"><img
src="http://farm4.staticflickr.com/3747/10018045995_1d4af4f339_o.jpg" /><div
class="textholder">Di ảnh của anh Đặng Ngọc Viết</div></div>

Anh Thomas Việt của báo điện tử Truyền Thông Dòng Chúa Cứu
Thế hỏi tôi chúng ta có thể nói gì về vụ Đặng Ngọc
Viết?

Có nhiều điều để nói lắm, nhưng điều đáng nói nhất là
sau khi gây xôn xao trong vài ngày đầu vụ anh Đặng Ngọc Viết
xông vào một cơ quan chính quyền tỉnh Thái Bình bắn các quan
chức nhà nước có vẻ đang chìm vào quên lãng. Lý do dễ
hiểu. Những vụ giết người xẩy ra hàng ngày tại nước ta,
có khi vì những lý do rất tầm thường, như mới đây ba sĩ
quan công an cảnh sát giao thông ở trạm Suối Tre, Đồng Nai,
rủ nhau đi nhậu rồi cãi nhau, đánh nhau và giết nhau. Vụ
Đặng Ngọc Viết tuy đáng chú ý hơn vì là hậu quả của một
sự phẫn nộ chính đáng của một người dân phải đối với
một bạo quyền, nhưng cũng vẫn là một vụ giết người.

Dĩ nhiên tình cảm đầu tiên của chúng ta phải dành cho các
nạn nhân, cho những nạn nhân của Đặng Ngọc Viết trong Trung
Tâm Phát Triển Quỹ Đất Thái Bình và cho chính anh Viết. Các
nạn nhân của anh Viết vì có thể họ không có trách nhiệm
nào trong quyết định cưỡng chế đất của anh Viết. Anh Viết
vì chính anh cũng là nạn nhân, nạn nhân của chế độ.

Nhưng điều cần được đặc biệt lưu ý là đây là lần
đầu tiên trong lịch sử Việt Nam mà một cá nhân tự chọn
cái chết để đánh lại một chính quyền. Cho đến nay những
người quá uất ức và tuyệt vọng vì bị ức hiếp đã chỉ
tự sát một cách mà ta có thể nói là hiền lành. Họ chỉ
dùng bạo lực với mình để kết liễu đời mình, từ bỏ
một xã hội không còn chỗ sống cho họ.

Con người kể từ khi sống thành xã hội vẫn dành cho các
chính quyền sự nể sợ. Bạo lực cá nhân chỉ xẩy ra giữa
các cá nhân, bạo lực chống chính quyền chỉ là hành động
của những tổ chức. Trong một vài quốc gia, thí dụ như Mỹ
trong đó người dân có quyền có súng, đôi khi cũng có những
cá nhân nổi cơn điên nổ súng giết người trong các trường
học và siêu thị nhưng họ làm vì lên cơn điên hoặc nhân danh
một tín ngưỡng hay một chủ nghĩa. Vụ Đặng Ngọc Viết là
trường hợp một cá nhân bình thường nổi loạn vì lý do cá
nhân dùng súng tấn công một chính quyền, tự đặt mình trong
thế tuyệt vọng rồi tự sát. Các cá nhân bị giết không
phải vì có thù hận gì với anh Viết mà chỉ vì họ là viên
chức của chế độ. Đây là một trường hợp chưa từng có
trong lịch sử Việt Nam và cũng hầu như chưa có trong lịch sử
thế giới. Đặng Ngọc Viết đã tạo ra một biến cố lịch
sử. Chế độ cộng sản Việt Nam vừa lập một kỳ tích là
tạo ra một biến cố chưa từng có.

Chúng ta hãy hình dung sự đau khổ, cô đơn và tuyệt vọng trong
những ngày giờ cuối cùng của anh Viết. Anh thấy bị ức
hiếp mà không thể làm gì. Cái xã hội này không còn chỗ
sống cho anh nữa. Những người bị chà đạp như anh đã cam
chịu bị chà đạp. Theo những tin tức được thuật lại thì
anh đã tạt nước bẩn vào mặt một người cạnh nhà. Chắc
là anh đã rủ những người cùng cảnh ngộ kết hợp lại để
cùng tranh đấu nhưng đã chỉ gặp những thái độ nhẫn nhục.
Anh hoàn toàn cô đơn.

Không phải một mình Đặng Ngọc Viết cô đơn. Quần chúng
Việt Nam hiện nay là một quần chúng cô đơn và bị chà đạp.
Đất nước này không còn là của họ, nó đã bị chiếm đoạt
làm của riêng một số người cư xử như một lực lượng
chiếm đóng. Nếu được chọn lựa thì chắc đại đa số
người Việt Nam hiện nay sẽ chọn rời Việt Nam để làm công
dân một nước khác, và nhiều người có điều kiện để ra
đi đã ra đi. Nhưng Đặng Ngọc Viết không có chọn lựa đó,
anh bắt buộc phải ở lại một đất nước không còn đất
sống cho anh. Anh chỉ còn một cách ra đi là rời bỏ chính sự
sống. Và anh đã sử dụng cái tự do ghê gớm của một người
đã quyết định chết và do đó không còn gì để mất và cũng
không còn gì để sợ.

Đặng Ngọc Viết càng đáng thương vì trước khi tự sát anh
đã chuẩn bị cho cái chết. Anh đã tự làm bài vị cho mình và
đã đến chùa khấn nguyện trước khi tự bắn vào mình. Anh
vẫn còn hy vọng vào một cuộc sống khác ở một thế giới
khác và một công lý khác hoàn toàn trong sáng vì thiêng liêng.
Và trước công lý tuyệt đối chân chính đó anh không thấy
mình có tội dù đã giết người. Anh đã chỉ dám chống lại
một sự bạo ngược mà nhiều người cũng muốn chống lại
nhưng không dám hoặc không nghĩ tới vì đã hoàn toàn tuyệt
vọng.

Hành động của Đặng Ngọc Viết phải được nhìn như giọt
nước cuối cùng làm tràn ly. Miếng đất bị cưỡng chế không
phải là tất cả. Nó chỉ có 200 mét vuông và cũng đã được
bồi hoàn một phần. Đặng Ngọc Viết đã nổi loạn bởi vì
đã chứng kiến và chịu đựng quá nhiều thách đố ngang
ngược, bởi vì xã hội Việt Nam đã chất chứa quá nhiều
thách đố ngang ngược.

Trước anh Viết đã có vụ anh Đoàn Văn Vươn dùng bom thủ
công tự chế và bắn đạn hoa cải để chống lại lực
lượng cưỡng chế. Nhưng anh Vươn đã chỉ phản công để
bảo vệ tài sản của mình, hay đúng hơn để bày tỏ sự tức
giận khi tài sản bị chiếm đoạt, chứ không có ý định
giết người. Đặng Ngọc Viết thì khác hẳn. Anh tấn công
chứ không tự vệ. Anh xông vào trụ sở chính quyền để giết
các viên chức của chính quyền vì lý do họ là viên chức của
chính quyền. Anh tấn công chính quyền.

So với vụ Đoàn Văn Vươn vụ Đặng Ngọc Viết là một sự
leo thang đột ngột. Từ phản đối đến chiến tranh. Tác dụng
lôi kéo đã rất nhanh trong một vài tháng và nó có thể tiếp
tục.

Sau vụ này một số thân hữu đã làm một cuộc thăm dò ý
kiến và kết quả thật là kinh khủng: chỉ có 37% không tán
thành hành động của anh Viết, gần 60% tán thành, trong đó 25%
tán thành nồng nhiệt và nghĩ rằng hành động của anh Viết
nên được cổ vũ và khuyến khích. Trong một quốc gia bình
thường một hành động như vậy chắc chắn đã phải bị
đồng thanh lên án. Chúng ta đang ở trong một tình trạng tâm
thần rất không bình thường. Xã hội ta có nguy cơ bùng nổ.

Tạị Việt Nam hiện nay có hàng triệu dân oan bị mất đất.
Chỉ cần một phần nhỏ trong số 25% ủng hộ nhiệt tình hành
động của anh Đặng Ngọc Viết biến ý định thành hành
động thì sẽ là một tình trạng bạo loạn không kiểm soát
nổi.

Chính quyền cộng sản sẽ phải chịu hoàn toàn trách nhiệm
nếu tình trạng bạo loạn xẩy ra. Họ đã biến bạo lực
thành một quốc sách và một cách ứng xử tự nhiên. Họ đã
không để cho người dân oan ức một chọn lựa nào khác ngoài
bạo lực, hoặc cúi đầu. Họ đã dùng bạo lực ngay cả khi
không cần thiết, như tại Văn Giang, Dương Nội, Trịnh Nguyễn,
Tiên Lãng, Tam Tòa, Mỹ Yên v.v... Bạo lực của công an cũng như
bạo lực của bọn côn đồ do công an điều động. Trong nhiều
trường hợp họ còn cố tạo ra lý cớ để sử dụng bạo
lực, như tại Mỹ Yên, đối với các giáo dân chỉ có lời
cầu nguyện. Tất cả bởi vì quyền sở hữu đất đai bị
phủ nhận nhân danh một chủ nghĩa.

Phủ nhận quyền sở hữu đất có nghĩa là cướp đoạt đất
đai của mọi người Việt Nam làm của riêng của Đảng Cộng
Sản. Cần nhấn mạnh cướp đoạt là tinh thần và văn hóa
nền tảng của chủ nghĩa cộng sản. Không nên quên rằng đấu
tranh giai cấp là nền tảng của chủ nghĩa Mác Lênin, và đấu
tranh giai cấp không gì khác hơn là cuớp đoạt tài sản và
tiêu diệt nạn nhân. Cũng đừng nên quên rằng ngày 19-8-1945
được chính ông Hồ Chí Minh và các đồng chí của ông gọi
là ngày họ "cướp chính quyền". Đảng Cộng Sản Việt Nam
hiện nay tuy đã chấp nhận kinh tế thị trường ít nhất trên
nguyên tắc nhưng văn hóa chính trị của nó vẫn là văn hóa
cướp đoạt. Chỉ khác một điều là ngày nay người ta không
còn nhân danh một lý tưởng nào cả mà chỉ cướp một cách
trắng trợn. Hậu quả tự nhiên của sự phối hợp giữa chủ
nghĩa cộng sản và kinh tế thị trường, được gọi một cách
ngược ngạo là "kinh tế thị trường định hướng xã hội
chủ nghĩa", là một tình trạng cướp bóc bao trùm. Nói "tham
nhũng" là quá nhẹ. Việt Nam hiện nay đã vượt xa giai đoạn
tham nhũng và đi vào giai đọan cướp bóc. Cướp đất chỉ là
một biểu lộ của văn hóa cướp bóc nhưng cũng là sự cướp
bóc độc hại nhất cho sự trường tồn của đất nước bởi
vì nó đánh vào chính lòng yêu nước. Làm sao có thể yêu một
đất nước nếu không được quyền làm chủ một miếng đất
trên đó?

Trách nhiệm là một trong những khái niệm hiện nay được nói
tới nhiều nhất nhưng cũng chưa sáng tỏ nhất, tương tự như
khái niệm tự do trong gần suốt thế kỷ 20. Nói rằng Đảng
Cộng Sản phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về tình trạng
cướp bóc hiện nay không sai nhưng cũng không bạch hóa mọi
người. Vụ Đặng Ngọc Viết phải chất vấn lương tâm của
trí thức Việt Nam, những người đã may mắn được được
đào tạo và nhờ đó có khả năng suy nghĩ và có kiến thức,
những người do đó có trách nhiệm hướng dẫn xã hội. Vì sao
đất nước đến nông nỗi này? Thống trị và ức hiếp nằm
trong bản năng động vật của con người và là một di sản
của lịch sử mà chỉ có văn hóa mới chế ngự được nhưng
các tập đoàn độc tài đều vô văn hóa. Chống lại bạo
quyền cũng là một bổn phận của các dân tộc để vừa tự
vệ vừa đóng góp cải tiến thế giới, và trí thức có trách
nhiệm lãnh đạo cuộc đấu tranh này. Trí thức Việt Nam đã
làm nhiệm vụ của mình chưa ? Và có xứng đáng không?

Cho tới nay trí thức Việt Nam đã tỏ ra rất kiên cường trong
việc biện hộ cho thái độ hợp tác phục tùng cầu an, cầu
lợi. Cứ lo kinh tế, phát triển kinh tế sẽ tự nhiên đưa
tới dân chủ. Hợp tác để thay đổi từ bên trong. Thiêu thân
là vô ích. Cứ làm mà không cần nói v.v... Ít nhất có một
cái gì đó đã dần dần sáng tỏ và trí thức Việt Nam không
thể tiếp tục tránh né những câu hỏi chỉ cần được đặt
ra bởi vì hỏi cũng là trả lời. Một trong những câu hỏi này
là trong lịch sử thế giới đã có trường hợp nào mà một
chính quyền tham nhũng, chưa nói một chính quyền cướp bóc
trắng trợn, tự cải thiện để hết tham nhũng chưa, hay là
giải pháp duy nhất vẫn chỉ giản dị là đấu tranh để thay
thế nó bằng một chính quyền khác?

Một cách tuyệt vọng nhưng không sai hành động của Đặng
Ngọc Viết đã trả lời.

Nguyễn Gia Kiểng (09/2013)


***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20131001/nguyen-gia-kieng-nghi-gi-ve-vu-dang-ngoc-viet),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!