Chỉ cần tra cứu trên các phương tiện thông tin chính thống
của Nhà nước có thể nhận thấy, đánh giá tình hình kinh tế
trì trệ, vô vàn khó khăn làm người dân rối như "canh
hẹ". Hay nói đúng hơn là những người có trách nhiệm quản
lý điều hành đất nước và bộ phận tham mưu giống như
những học trò "kém" đang loay hoay đi tìm quỹ tích không
hề có trong hình học không gian vậy!
<strong>Nguyên nhân cốt lõi</strong>
Tình hình các nước có sự phát triển vượt bực làm cho Việt
Nam ngày càng lâm vào cảnh tụt hậu xa hơn. Thể chế và con
đường chúng ta đang mò mẫm đi theo kiểu đã có "Đảng và
Nhà nước lo" gây nên biết bao hệ lụy nhãn tiền!
Hiện nay, chỉ có ASEAN, Ucraina, Nga, Trung Quốc, Venezuela và Nam
Phi công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường, nguyên
nhân chỉ vì "kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo",
không phải do được quyết định bởi quy luật cạnh tranh tự
do của thị trường.
TPP, WTO, hội nhập quốc tế, vai trò chủ đạo của kinh tế
nhà nước, doanh nghiệp nhà nước, sửa Hiến pháp
<center><img
src="http://imgs.vietnamnet.vn/Images/vnn/2013/09/25/15/20130925150338-hienphap.jpg"
/></center>
Cũng là da vàng, tóc đen sùng bái "Đạo Khổng", Singapore và
Hàn Quốc cũng phải trải qua một thời kỳ kinh tế chính trị
khắc khổ, độc tài và thắt lưng buộc bụng, mà sao con tàu
kinh tế của họ vẫn về đến đích. Sự hy sinh của các thế
hệ dẫu sao cuối cùng còn có nụ cười no ấm, dân chủ và
hạnh phúc của con và cháu họ. Ít nhất sự trả giá còn có
lối thoát.
Xã hội các nước châu Á có nét phát triển khác với châu Âu
nên Mác-Ăng ghen có đề cập đến phương thức sản xuất châu
Á. Theo tôi hiểu, thì phương thức sản xuất châu Á có đặc
điểm là các cuộc cách mạng xã hội, gắn với các cuộc nổi
nổi dậy của nông dân, dù có thành công, cũng chỉ dẫn đến
thay đổi dòng họ trị vì chứ không thay đổi chế độ xã
hội như đã xảy ra tại châu Âu.
Do đó, nhân dân Việt Nam đã có câu tổng kết "Con vua thì
lại làm làm vua, con sãi ở chùa thì quét lá đa". Nói cách
khác, tâm lý phong kiến, tiểu nông đã ăn sâu vào thâm căn cố
đế trong tư duy của người dân.
Các nước châu Á chưa qua giai đoạn cách mạng công nghiệp
(gắn với thời đại phục hưng) như của các nước tư bản
châu Âu. Do đó, nền sản xuất lớn cơ giới hóa được hình
thành tại các nước này là do các nước thực dân, đế quốc
phương Tây đưa vào chứ không phải do tự thân vận động
của các nước đó. Tuy nhiên, cũng phải thấy Nhật Bản đã
chủ động tiếp nhận quá trình công nghiệp hóa để phát
triển nên mang tính chất ngoại lệ.
Chính sách đối với các nước thuộc địa của thực dân Pháp
và thực dân Anh- Mỹ có nét khác biệt cơ bản. Về mặt kinh
tế, thực dân Pháp duy trì nền kinh tế tại nước ta ở trình
độ nền sản xuất nhỏ và chỉ đưa yếu tố của nền sản
xuất lớn ở mức độ nhất định. Thế nhưng đế quốc Anh-
Mỹ đã thực hiện chính sách tư bản hóa giai cấp lãnh đạo
tại các nước mà họ đặt chân xâm chiếm, dẫn đến thực
hiện công nghiệp hóa tại các nước này.
Ai cũng nhìn thấy vấn đề ở đây là hạn chế về tư duy,
phẩm chất của nhiều vị lãnh đạo, (do lỗi hệ thống tuyển
chọn nhân tài). Vấn đề minh bạch, cần tra soát đề bạt và
bãi miễn hệ thống nhân sự điều hành cho phù hợp với năng
lực và hoàn cảnh cống hiến trở nên là "vấn đề "của
Việt Nam trong con mắt các nhà đầu tư sáng giá và chuẩn
"vàng ròng".
Còn chúng ta thì sao nhỉ? Ra nước ngoài thì cũng là thân phận
thấp hèn, dù trí tuệ và nhân phẩm của một nhóm con người
ưu tú đâu có thua dân tộc nào. Còn ở trong nước thì từ cao
đến thấp phổ biến tự dối lừa bản thân và tự ngạo mạn
vô lối. Trong dân gian có câu khẩu ngữ 4 D nói về "nhóm lợi
ích" thao túng đất nước "Đố kỵ, Dối trá, Độc ác,
Dửng dưng" nghe thật cay đắng, bởi thế chưa có thời kỳ
nào người dân coi thường lãnh đạo như ngày nay.
Ngược lại, bản thân người dân cũng lúng túng, loay hoay
không biết dựa vào " cột trục" chuẩn mực nào để xây
cuộc đời.
Chỉ riêng bài toán kinh tế cũng không có nghiệm vì tình trạng
phổ biến là nhiều vị lãnh đạo từ trung ương đến địa
phương có xu hướng báo cáo nặng về thành tích, nói đến
khuyết điểm chỉ mang tính chất cho có vẻ khách quan, cốt
để đánh bóng cho bản thân mình, tìm cách trấn an dư luận xã
hội.
Trong nội bộ lãnh đạo, không có cơ chế kiểm soát hữu
hiệu, thiếu sự đấu tranh tự phê và phê bình một cách
nghiêm túc dẫn đến mất đoàn kết nội bộ đã được đại
hội Đảng nhiệm kỳ VI-XI liên tục ghi nhận nhưng hầu như
không chuyển biến. Theo đánh giá của đại hội Đảng lần
thứ VI thì đội ngũ cán bộ chiến lược (tham gia vào quá
trình hoạch định và tổ chức thực hiện đường lối, chủ
trương, chính sách) đã phạm sai lầm nghiêm trọng và kéo dài
vì bị chi phối bởi hệ tư tưởng tiểu tư sản vừa tả
khuynh vừa hữu khuynh.
<strong>Nợ công và con số thống kê</strong>
Để đánh giá "sức khỏe" của nền kinh tế phải dựa vào
các con số thống kê, trong đó có nợ công để đưa ra các
quyết sách. Tương tự như trong lĩnh vực khoa học tài nguyên
nước, khi muốn xây dựng con đê, cống lớn, nhà máy thủy
điện vv…người ta phải dựa vào mô hình toán thủy văn,
thủy lực để mô phỏng lựa chọn phương án tốt nhất.
Độ chính xác của mô hình phụ thuộc vào số liệu cơ bản,
chất lượng phần mềm tính toán và năng lực của người xử
lý mô hình. Chỉ riêng số liệu cơ bản đầu vào mà sai thì
chất lượng của mô hình coi như đồ bỏ, nếu sử dụng thì
chỉ mang lại tai họạ! Đấy chỉ là trong phạm vi của ngành,
còn số thống kê của cả nước sai sự thật, thì hậu quả
còn lớn hơn nhiều.
<center><img
src="http://imgs.vietnamnet.vn/Images/vnn/2013/09/25/17/20130925174806-ckck.jpg"
/></center>
Nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan khi nghe những báo cáo thống kê
nửa chặng đường phát triển kinh tế trong 5 năm từ 2011 –
2015, đã phát biểu "Các con số của Việt Nam cứ thế nào
ấy. Tôi không dám tin. Thế mà chúng ta lại đem số liệu đấy
ra phân tích nữa thì chắc là càng không đúng". Bản thân
người viết bài này ngay từ mấy năm trước đã mạnh dạn
viết về sự bất cập của số liệu thống kê Việt Nam qua
các bài như "Nợ công đại vấn đề"; "Đằng sau các con
số thống kê"; "Con số mà biết nói năng" vv…
Theo đánh giá của chuyên gia Vũ Quang Việt nguyên nhân của tình
trạng bất ổn định kéo dài từ năm 2008 đến hôm nay thì
dường như ai cũng biết. Nhà nước vừa chi tiêu quá trớn,
vừa sử dụng chính sách đẩy mạnh tín dụng. Kết quả là
đầu tư và phát triển thiếu chất lượng, nợ nước ngoài
tăng, lạm phát cao, nợ xấu tăng, nhiều doanh nghiệp mất khả
năng trả nợ và nhiều ngân hàng trên bờ phá sản, còn tốc
độ tăng GDP thì lại trên đà suy giảm.
Tất nhiên trong tình hình như thế, doanh nghiệp không muốn
đầu tư, ngân hàng bó buộc phải cắt giảm và thận trọng
hơn trong cho vay. Đầu tư nước ngoài cũng không thể tăng như
trước. Tình hình đình đốn như thế này sẽ còn kéo dài
nhiều năm. Chính sách kích cầu chỉ như đổ dầu vào lửa. Tuy
nhiên trong tình hình như thế, nhà nước không phải chỉ ngồi
bó tay mà cần lợi dụng thời cơ thiết lập lại trật tự
kinh tế.
Một trong những trật tự cần thiết lập (chứ không phải
thiết lập lại) là hệ thống kiểm soát và cân bằng (check and
balance) giữa Chính phủ và Quốc hội trong hoạt động kinh tế.
<strong>Loạn "sứ quân"!</strong>
Ngân sách là phản ánh cụ thể chính sách kinh tế. Ngân sách
hàng năm được Quốc hội thông qua ở nhiều nước mang đầy
đủ tính chất của một đạo luật. Vi phạm bằng cách vượt
mức chi ngân sách đề ra là vi phạm luật. Điều này Quốc
hội Việt Nam chưa bao giờ đặt ra và thực hiện, dù rằng
Chính phủ chi vượt qui định là thực tế đã xảy ra hàng
năm. Tỷ lệ chi ngân sách vượt mức Quốc hội quyết đã rất
cao và còn đang tăng, từ 31% lên 42% trong khoảng thời gian
2007-2011.
Chỉ có thể thấy tính nghiêm trọng của vấn đề trên nếu
đem so số nợ vay thêm trên với số nợ tối đa mà Chiến
lược vay nợ của Chính phủ đã đề ra cho giai đoạn 2011-2015.
Nợ tối đa được qui định là 225,000 tỷ đồng, tức là 10,6
tỷ US. Tuy nhiên, số nợ tăng thêm tính từ đầu năm 2011 đến
tháng 6 năm 2013 đã hơn 11 tỷ US, nhưng vẫn còn 02 năm rưỡi
nữa mới hết thời hạn kế kế hoạch. Đấy là chỉ kể nợ
trái phiếu bao gồm cả tín phiếu ngắn hạn, chưa tính tới
nợ vay chính phủ hay ngân hàng nước ngoài.
Theo Bộ trưởng Bộ Kế hoạch & Đầu tư Bùi Quang Vinh nhận
xét tham nhũng, lãng phí trong đầu tư công xuất hiện chủ
yếu từ khâu quyết định chủ trương đầu tư. Hàng loạt các
công trình xây dựng xong bỏ hoang, lãng phí không sử dụng,
nhưng không ai chịu trách nhiệm cho nên khoản nợ đọng xây
dựng cơ bản của các địa phương cả nước lên đến 91.000
tỉ đồng.
Theo tôi hiểu, thiếu tiền, nhiều địa phương lại tìm mọi
cách "moi tiền" mà không biết ai có thể kiểm soát được
họ, kể cả phát hành thêm trái phiếu, thêm nợ. Ngay ở Trung
ương, ông Vương Đình Huệ tuyên bố là 7% lạm phát nằm trong
kế hoạch những năm tới, có nghĩa là bình thường. Với tư
duy kinh tế như vậy, không hiểu nền kinh tế của đất nước
sẽ đi về đâu? Lẽ nào, theo Hiến pháp Quốc hội là cơ quan
quyền lực cao nhất của Nhà nước nhưng thực tế mãi mãi
vẫn chỉ là "hữu danh, vô thực"!?
<strong>Bài học về Vinashin</strong>
Ngay từ khi bùng nổ, vụ Vinashin đã được nhiều chuyên gia
phân tích đánh giá rất sâu sắc. Tôi cũng đã viết bài
"Vinashin đừng đánh bùn sang ao".
Tháng 2/2013, có ý kiến cho rằng Bộ Tài chính có thể đứng ra
bảo lãnh cho khoản nợ quốc tế tới 600 triệu USD của Tập
đoàn Công nghiệp Vinashin Vinashin cùng 23 triệu đô la tiền lãi
chưa thanh toán thành loại trái phiếu chiết khấu có thời hạn
12 năm, do Bộ Tài chính Việt Nam phát hành để tránh chủ nợ
bắt các tầu cũng như ngăn chặn hàng hóa của Vinashin trên
thị trường quốc tế để lấy lại vốn.
Đề án này đã được Tòa thượng thẩm chấp thuận hôm 4/9.
Như vậy, nó không còn là nợ của Vinashin nữa. Bộ Tài chính
đang phải "đứng mũi chịu sào" cho bao nhiêu những khoản
nợ của nhóm "khu vực chủ đạo" – doanh nghiệp Nhà nước
(DNNN)!?.
Người nước ngoài không cần biết tên Vinashin hay bất cứ
thứ tên nào tương tự nữa. Đến ngày đáo nợ họ sẽ đến
Bộ Tài chính để đòi. Nếu đã quyết định đẩy các công ty
con đi cho người khác chịu trách nhiệm thì bây giờ cái còn
lại đã là 01 công ty mới rồi. Nó không còn liên hệ gì với
những cái bị đẩy đi nữa. Nhà nước đã lãnh đủ cái đó
rồi. Vậy cái mới có đủ sức sống không thì phải đánh giá
tình trạng tài chính và kế hoạch của họ trong tương lai.
Thông tin ở đâu để đánh giá?
Về phát triển ngành đóng tầu trên thế giới thì đây là
ngành đi xuống từ trước năm 2006 và sẽ tiếp tục đi xuống.
Không có khả năng đóng tầu để bán. Vậy thị trường đóng
tầu trong nước như thế nào? Có đóng nổi tầu chiến hay nên
mua nước ngoài? Về mặt quản lý thì không hy vọng gì, bởi
vì cái hệ thống quản lý quốc gia vẫn như cũ. Nếu không
còn có thị trường đóng tầu thương mại mà chỉ có nhu cầu
đóng tầu chiến thì nên giao nó cho quân đội.
<strong>Thay cho lời kết</strong>
Kinh nghiệm của nhiều quốc gia phát triển, và Đảng ta luôn
nói lắng nghe mọi ý kiến góp ý, nhưng lắng nghe kiểu như
vừa qua, thì rút cục đất nước VN vẫn sẽ "đứng ngoài"
nhân loại, và sự phát triển. Chính sự tôn trọng sự khác
biệt, tôn trọng mọi sự sáng tạo, trong đó, có tư duy, mới
là động lực kích thích cho dân tộc đó phát triển, và cũng
chứng tỏ chính quyền của quốc gia đó mạnh.
Người mạnh là người biết lắng nghe mọi chính kiến khác
biệt.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130927/to-van-truong-viet-nam-van-dung-ngoai-nhan-loai-va-su-phat-trien),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét