<center><img
src="http://wscdn.bbc.co.uk/worldservice/assets/images/2013/09/13/130913095605_dang_ngoc_viet_464x261_facebook.jpg"
/></center>
<em><center>Đặng Ngọc Viết đã không còn con đường nào khác
khi nổ súng vào cơ quan công quyền?</center></em>
<strong>Tiếng súng của gia đình họ Đoàn vừa lắng xuống thì
tiếng súng Đặng Ngọc Viết lại vang lên tại vùng đất Thái
Bình với hậu quả thảm khốc hơn, đánh dấu sự tang thương
trong xung đột quyền lợi đất đai.</strong>
Không còn là tiếng súng cảnh báo mà nay đã là tiếng súng
tấn công vào cơ quan uy quyền của một địa phương để
"tìm và diệt" cán bộ quản lý đất đai, sau đó tự sát.
Mới nghe qua cứ ngỡ đây là hành vi của một kẻ khủng bố
hay một kẻ sát nhân máu lạnh.
<h2>Khó kiện hay khiễu nại</h2> Nhưng truyền thông nhà nước
trong những ngày qua đã không khai thác về phạm trù đạo đức
như đã từng làm đối với hành vi giết người của Lê Văn
Luyện. Tất cả chỉ tập trung vào việc thu hồi và bồi
thường đất đai.
Còn dư luận trong những ngày qua thì dường như chỉ nghe
tiếng thở dài khi nhìn vụ việc theo mối quan hệ nhân-quả.
Đó là vì ai cũng hiểu rằng pháp luật và chính sách đất
đai như hiện nay có thể đẩy một con người, một gia đình,
vào đường cùng một khi bị thu hồi đất.
Từ tiếng khua chiêng gõ trống của nông dân Văn Giang cho tới
những tiếng súng của Đoàn Văn Vươn và Đặng Ngọc Viết -
đó là những âm thanh của sự tuyệt vọng khi đã vượt ra
khỏi giới hạn của sức chịu đựng.
Trong vụ Đặng Ngọc Viết có thể nhận thấy xu hướng bất
cần mức giá bồi thường do nhà nước đưa ra mà tự áp giá
cho mình bằng cách nhận lấy "2 mét vuông đất" trong nghĩa
trang để làm nơi định cư cuối cùng.
Đứng từ góc độ quản lý xã hội, quá nguy hiểm khi những
người có trách nhiệm lại chưa có bất kỳ một biểu hiện
nào để thay đổi chính sách và pháp luật về đất đai nhân
dịp sửa đổi Hiến pháp.
Trong khi hệ thống pháp luật và thực trạng quản lý đất
đai hiện nay dễ dẫn đến sự tùy tiện của người thi hành
khi mà người ra quyết định thu hồi đất lại là người có
thẩm quyền quyết định về khung giá bồi thường đất và
thể loại đất.
Có nhiều người đang sử dụng đất nhưng khi bị mất đất
cũng không được bồi thường một đồng nào với lý do
được nêu ra là 'thuộc diện đất công nên không được
bồi thường'.
Điều bất ngờ là thuật ngữ 'đất công' lại được ưa
dùng trong các quyết định hành chính liên quan tới thu hồi
đất, trong khi Hiến pháp và Luật đất đai không hề đề cập
đến hai từ 'đất công', hay 'đất công là đất gì?'.
Nếu việc thu hồi đất bị khởi kiện ra tòa án, thì người
bị kiện là chủ tịch huyện hay tỉnh, mà chủ tịch huyện hay
tỉnh lại là 'lãnh đạo' của chánh án tòa án trong Đảng
bộ của huyện hoặc tỉnh đó.
<center><img
src="http://wscdn.bbc.co.uk/worldservice/assets/images/2012/11/18/121118162843_land_disputes_464x261_basamblog.jpg"
width="464"></center>
<em><center>Đất đai là nguyên nhân chính gây bất ổn ở nông
thôn Việt Nam trong thời gian qua</center></em>
Khi người bị thu hồi đất ngại chốn pháp đình mà chỉ
khiếu nại, thì người giải quyết khiếu nại cũng chính là
người ra quyết định thu hồi đất.
Chính vì vậy, cơ may cho người dân đòi quyền lợi đất đai
bằng phương pháp khiếu kiện là vô cùng nhỏ bé, có khi là
bất khả thi.
<h2>Vai trò lớn của chính quyền</h2> Bất cập đó dẫn đến
thực tế là các nhà đầu tư cũng chẳng dại gì đi thỏa
thuận với người dân, mà chỉ cần thỏa thuận riêng với
chính quyền khi có nhu cầu sử dụng đất.
Từ chỗ đó, chính quyền lẽ ra chỉ đóng vai trò trung gian
trong chuyển giao quyền sử dụng đất giữ người dân và chủ
đầu tư thì giờ đây họ lại trở thành người quyết định
chính cuộc chuyển giao này.
Họ làm công việc đó bằng cách ban hành các quyết định
hành chính mang tính chất mệnh lệnh ép buộc người dân phải
chấp hành.
Dưới sự gợi ý của chủ đầu tư, các quyết định 'thu
hồi đất vì mục đích phát triển kinh tế' đang lạm phát
đến mức chóng mặt.
Thế nên chẳng mấy chốc hình thành những đoàn người tập
trung khiếu kiện lê lết khắp nẻo đường.
Các mạng xã hội gọi họ là Dân oan còn các tổ chức phi
chính phủ quốc tế gọi họ là 'victims of justice', cṕ nghĩa
là 'nạn nhân của công lý'.
Trong khi đó, các dư luận viên lại xem ḥo là những thây ma
làm xấu xí hình ảnh quốc gia, được 'thế lực thù địch'
cho tiền ăn vạ nhằm gây ảnh hưởng đến an ninh trật tự.
Những quan chức cao cấp có lương tâm không cần phải 'vi
hành' để tìm oan sai, mà chỉ cần rảo bước tập thể dục
trong vườn hoa Mai Xuân Thưởng ở Hà Nội hay đi dạo trên
đường Võ Thị Sáu ở Sài Gòn là sẽ biết.
<center><img
src="http://wscdn.bbc.co.uk/worldservice/assets/images/2012/06/27/120627115424_protest_464x261_basam_nocredit.jpg"
width="464"></center>
<center><em>Người dân đi khiếu kiện về đất đai sẽ không
được gì?</em></center>
Một nghịch lý là trong năm năm trở lại đây chưa phát hiện
được một trường hợp tham nhũng đất đai nào dù dòng
người khiếu kiện vẫn gia tăng.
Không biết có phải nhờ vào quyết tâm 'cho hốt liền, không
nói nhiều' hay đụng phải cơ chế 'nếu xử lý hết lấy ai
làm việc' như hai quan chức cao cấp đã từng nói?
<h2>Tham nhũng đất đai</h2> Dù hai câu nói ý khác nhau, nhưng
lại có vẻ rất phù hợp với thực trạng chống tham nhũng
đất đai. Có thể miêu tả gọn tình trạng này bằng từ: bất
lực.
Tuy thu hồi và bồi thường đất đai là do cá nhân ra quyết
định, nhưng đằng sau là cả một hệ thống ban ngành có liên
quan và một nhóm lợi ích đang chầu chực.
Với tính chất siêu lợi nhuận mà đất đai mang lại nên các
bên có thể được ăn chia đẹp và sòng phẳng với nhau. Bởi
vậy nên tự nó đã hình thành một mạng lưới đan xen và kết
dính vào nhau để tạo nên một thế đứng an toàn trong hệ
thống, dễ làm nhụt chí những ai có quyết tâm chống tham
nhũng.
Những người bị 'hốt' trước đó hầu như chỉ là quan
chức cấp huyện và đều rơi vào trường hợp 'ăn tạp' và
'quá ẩu', nên đã tự tách mình ra khỏi 'giới hạn để
được bảo vệ'.
Thành thử 'hốt' quan tham thì ít, mà thực tế chỉ thấy
'hốt' người dân tập trung khiếu kiện thì nhiều.
Hai chữ Công lý của người dân khiếu kiện khi trở về địa
phương chỉ là tên của một diễn viên hài để làm nên những
câu chuyện cười ra nước mắt.
Như câu chuyện một nông dân ở một tỉnh nọ không đồng
tình với việc thu hồi và cưỡng chế đất của chính quyền
sở tại nên mang đơn vô Sài Gòn, ăn nằm dầm dề kêu oan
nhiều ngày trước các cơ quan Trung ương.
Thế là chính quyền tỉnh này cho rằng người nông dân này
đã 'lợi dụng quyền kiếu kiện' để gây mất an ninh trật
tự, vu cáo lãnh đạo tỉnh, nên bắt người nông dân này về
và đem ra xử theo điều 258.
Tại phiên tòa người nông dân này nói: 'Tòa thử nghĩ coi,
một con chim khi bị người ta phá tổ thì nó cũng kêu la quang
quác để kêu cứu. Còn tôi là con người, tôi bị người ta
cướp đất phá nhà, phá đi tổ ấm sinh hoạt của gia đình
tôi, thì tôi phải kêu la lên để cầu cứu chứ, cớ sao lại
bắt tội tôi?'.
<center><img
src="http://wscdn.bbc.co.uk/worldservice/assets/images/2013/04/07/130407144821_doan_van_vuon_464x261_afp.jpg"
/></center>
<center><em>Đã xảy ra những vụ nông dân nổ súng vào chính
quyền xung quanh tranh chấp đất đai</em></center>
Quan tòa đáp lại: 'Con người khác với con chim. Bị cáo
không được so sánh con người với con chim. Con chim không biết
căng băng rôn biểu ngữ, còn bị cáo thì biết căng băng rôn
biểu ngữ bôi xấu lãnh đạo tỉnh'.
Đây chỉ là câu chuyện hài của giới luật học, nhưng trên
thực tế là địa phương đã 'giải quyết' cho nhiều
trường hợp đi khiếu kiện đất đai ở Trung ương về bằng
một bảng cáo trạng cho tội danh 'Gây rối trật tự công
cộng' theo điều 245, hay tội 'Lợi dụng quyền tự do dân
chủ xâm phạm đến lợi ích của tổ chức và công dân' theo
điều 258 Bộ Luật Hình sự.
<h2>Mấ́t niềm tin</h2> Oan sai chồng chất oan sai. Từ chỗ
người dân bị thu hồi đất chỉ mất niềm tin vào chính
quyền địa phương, nhưng sau khi khiếu kiện thì sự mất niềm
tin này đã lan sang cả cấp Trung ương.
Từ những biểu hiện này, để có thể hiểu lý do vì sao
Đặng Ngọc Viết lại không dùng quyền khiếu nại, quyền
khởi kiện ra tòa án theo quy định pháp luật, hay nhờ đến
sự can thiệp của các cơ quan Trung ương mà lại hành xử bằng
luật rừng.
Tiếng súng của Viết cho thấy sự bế tắc trong việc tìm
kiếm công bằng nơi tư pháp và sự mất niềm tin vào chính
thể rồi phải hành động bằng sự trỗi dậy của bản năng.
Bỡi lẽ, đi khiếu kiện đất đai là sống đời dân oan vật
vờ bên đống tro tàn của niềm tin công lý.
Viết đã không chọn cái chết dựa cột nơi pháp trường theo
luật, mà chọn cách gục gã dưới chân tượng Quán Thế Âm.
Nhưng trong đời sống thực tại để cứu giúp cho công bình
thì cần đến Rousseau và Montesquieu.
Nếu các vị này không có chỗ đứng trong sự vận hành của
xã hội thì khó tránh khỏi việc dân oan trở thành sát thủ.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130923/pham-le-vuong-cac-dan-oan-thanh-ke-sat-nhan),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét