<div class="boxleft200"><img
src="https://hieuminh.files.wordpress.com/2011/01/mc3a8o-vc3a0-chue1bb99t.jpeg?w=252&h=214"
/><div class="textholder">Mèo dốt ngoại ngữ nên nông nỗi này.
Ảnh: internet.</div></div><em>Có câu chuyện ngụ ngôn kể về lũ
chuột biết mèo đang rình nên cứ nằm im không chịu ra khỏi
hang. Mèo nghĩ ra kế, rướn cổ rồi sủa: "Gâu…gâu". Cho
rằng mèo đã bị chó đuổi đi nên lũ chuột kéo ra kiếm ăn.
Mèo lập tức vồ lấy một chú. Vừa ăn, mèo vừa gật gù tâm
đắc: "Biết ngoại ngữ có hơn"!</em>
<strong>Xứ người: Chính khách và ngoại ngữ</strong>
Câu chuyện ngụ ngôn trên hóa ra có nhiều trong đời thực.
Trong thế chiến 2, nhiều người lính Nga bị bắt làm tù binh
đã thoát lưỡi hái tử thần vì họ biết tiếng Đức. Thời
nay, các chính khách thạo vài thứ tiếng, đôi khi có những cú
"vồ" ngoạn mục.
Hai năm trước đây (7-8-2007), Thủ tướng Australia, John Howard,
vừa kết thúc diễn văn chào mừng ông Hồ Cẩm Đào trong một
bữa tiệc chiêu đãi nhân hội nghị APEC thì ông Kevin Rudd
đứng lên chào bằng tiếng Trung, không phải một câu mà phát
biểu mấy phút liền. Khi đó ông Rudd thuộc Đảng Lao động
đang tranh cử với Đảng Tự do Australia của đương kim Thủ
tướng Howard.
Một chính khách trẻ trung, mắt xanh mũi lõ, nói tiếng Trung
Quốc lầu lầu, mới nghe cứ tưởng giọng của Giang Trạch
Dân, đã gây ấn tượng rất mạnh cho tất cả khách đến dự.
Thấy mông mình đang nóng trên ghế, John Howard hiểu đảng của
mình dễ mất chiếc ghế Thủ tướng chỉ vì đối phương
biết "nỉ hảo"(!)
Đương nhiên, không phải do thạo ngoại ngữ mà Kevin Rudd đã
thắng cử sau đó 4 tháng khi ông đúng 50 tuổi, nhưng riêng
việc biết tiếng Trung- ngôn ngữ của một nước đông dân
nhất thế giới, và rất khó học với người phương tây đã
giúp ông Rudd nhiều lợi thế, nhất là trong mắt các cử tri có
học vấn.
Và đương nhiên, một nguyên thủ nói tiếng nước ngoài "như
gió", hẳn nền giáo dục đất nước ấy nói chung, việc dạy
và học ngoại ngữ nói riêng trong nhà trường cũng không thể
dở.
<strong>Ngoại ngữ: An ninh và sự phát triển của quốc
gia</strong>
Một thời Anh, Pháp, Mỹ làm mưa gió trên thế giới nên nhiều
người phải học thêm những ngoại ngữ này. Khối Đông Âu và
cả Việt Nam ta khi theo Liên Xô thì phải biết tiếng Nga. Xứ
Mặt trời mọc giỏi, mình cũng nên học tiếng Nhật.
Ngày nay Trung Quốc đang trở thành cường quốc, đang gia tăng
sức mạnh trong khu vực và trên thế giới. Chính khách nào
hiểu văn hóa, lịch sử Trung Hoa và nếu biết tiếng Trung sẽ
giúp xử lý những bất đồng dễ dàng hơn, đôi khi đạt
được thế thượng phong trong ngoại giao.
<div class="boxright200"><img
src="https://hieuminh.files.wordpress.com/2009/08/kevin_rudd1.jpg?w=270&h=290"
/><div class="textholder">Thủ tướng Australia. Ảnh:
Reuters</div></div>
Vụ việc gần đây liên quan đến công ty Rio-Tinto thuộc
Australia bị phía Trung Quốc cáo buộc vài nhân viên cao cấp
Australia làm "gián điệp". Lý do đứng sau vụ việc này
dường như do công ty Rio-Tinto đã hủy bỏ hợp đồng 19,5 tỷ
đô la với công ty khai khoáng Chinalco làm người Trung Quốc
không hài lòng.
Do thông thạo tiếng Trung, ông Kevin Rudd dùng lời lẽ nhẹ nhàng
"kiểu Hoa" nhưng động thái dứt khoát "kiểu Tây" rằng,
việc bắt giữ như thế sẽ làm tổn hại đến kinh tế và
hậu quả khôn lường. Các nước tới Trung Hoa lục địa làm
ăn lại dễ dàng bị buộc tội theo chỉ đạo của nhà nước.
Ai còn dám hợp tác với chính thể như thế?
Không biết do sợ Rudd "nghe" được tiếng Trung hay ông hiểu
văn hóa dọa dẫm có từ ngàn đời của họ mà phía Trung Quốc
đã có lúc thay đổi tội danh từ "gián điệp" sang "hối
lộ", dù mấy hôm nay họ tăng cường các cáo buộc tình báo.
Đối đầu với một Thủ tướng thạo tiếng Trung không phải
dễ.
Mới đây, anh David Dollar, Giám đốc Quốc gia của World Bank tại
Bắc Kinh đã được Bộ Ngân khố Mỹ mời về làm đặc trách
với Trung Quốc. Lý do đơn giản, David "phang" tiếng Tầu như
gió.
Tổng thống Nga Putin thông thạo tiếng Đức, tiếng Anh, cũng
làm cho các chính khách phương Tây nể trọng và phải đề
phòng ông cựu KGB này. Để đối xử "ra môn ra khoai" với
nước Nga, Tổng thống Bush không ngần ngại chọn nữ Ngoại
trưởng Condi Rice từng du học ở Nga. Mỗi lần bà viếng thăm
Moscow đều làm các anh Ivan bối rối vì Condi sắc sảo và yêu
kiều nghe được cả tiếng lóng của đám ngư ông "kak vada –
vada do kolana". Kak riba- Riba do khuja- nước tới đâu, nước
tới đầu gối. Cá thế nào- cá như đất (nguyên văn: Cá
nhiều tới chim…)
Mới đây, mấy tỉnh Trung Quốc gần biên giới Việt Nam đã
lệnh cho các quan chức địa phương học ngoại ngữ. Mỗi cán
bộ phải biết khoảng 100 từ tiếng Việt. Chúng ta biết rằng,
với vốn 300 từ có thể nghe hầu hết các đối thoại hàng
ngày, nên khi đã biết 100 từ thì việc học thêm vài trăm từ
nữa chỉ còn là vấn đề thời gian. Còn chúng ta thì sao?
<strong>…Xứ ta: Cải cách GD và chiến lược ngoại ngữ</strong>
Ở nước ta, hiếm vị nguyên thủ nào như Cụ Hồ. Cụ biết
tiếng Trung như tiếng mẹ đẻ, làm thơ bằng tiếng Hán, hiểu
sâu sắc nền văn hóa đặc sắc quốc gia này. Vì thế, chuyện
đối nhân xử thế với người hàng xóm phương Bắc tương
đối thuận buồm xuôi gió. Trong suốt thời gian mặn nồng, hai
quốc gia đã từng sống theo đúng nghĩa "Việt Nam Trung Hoa,
núi liền núi, sông liền sông, chung một biển Đông mối tình
hữu nghị".
Nhưng tiếng Trung trong các trường học, tiếc thay vị thế lại
"nhẹ tênh". Những năm 60, các thế hệ sinh viên chỉ thiên
về học tiếng Nga, sau này là tiếng Anh hoặc tiếng Pháp, rất
ít người để ý học tiếng Trung. Rồi những năm sau xảy ra
chiến tranh biên giới, có lẽ do ý thức hệ, do cái nhìn
"lệch lạc" của ngành GD, tiếng Trung hầu như biến khỏi
các trường học. Các khoa tiếng Trung lèo tèo, rất ít sinh viên
theo học.
Những năm gần đây, ngành GD bắt đầu nói đến chiến lược
dạy và học ngoại ngữ. Các kỳ thi, học sinh đều bắt buộc
phải thi ngoại ngữ (hệ 3 năm hoặc 7 năm), trừ một số ít
vùng thi môn thay thế. Thế nhưng, chất lượng dạy và học
ngoại ngữ, trong đó có tiếng Trung không mấy khả quan.
Trong 85 triệu người chúng ta, ai là người hàng ngày mở
internet và vào đọc website tiếng Trung? Hay tất cả bắt đầu
là BBC tiếng Việt, VietnamNet, Tuổi Trẻ, giỏi hơn thì sang các
trang tiếng Anh CNN hay Washington Post.
Mới có chuyện một website do Việt Nam quản lý nhưng lại
được Trung Quốc giới thiệu về Biển Đông "của họ",
lưu trên server mấy tháng mới có người phát hiện ra. Kết
quả dân Việt Nam ta không "nghe" được họ phát thanh những
gì. Khi phát hiện biển Đông là cái lưỡi bò hay chân gà đã
quá muộn. Biển không còn hữu nghị, sông núi vẫn liền, nhưng
lòng người đã đổ vỡ.
Thêm một ngoại ngữ là có cơ may hiểu thêm một nền văn hóa,
"sống" thêm một cuộc đời. Còn "bài trừ" ngoại ngữ,
coi là văn hóa "ngoại lai", là kẻ thù nên không thèm học
tiếng của họ như quan niệm trong quá khứ, phải chăng đó là
một sai lầm lớn, một cách nhìn thiển cận? Trong thế giới
này, thông thạo ngoại ngữ cũng làm cho "phông" văn hóa của
chính khách được nâng lên, hẳn sẽ giúp nhiều cho sự thay
đổi mối bang giao.
Ngành GD đang hướng tới cải cách giáo dục. Đừng quên việc
dạy và học ngoại ngữ, trong đó có tiếng Trung có tầm quan
trọng đặc biệt. Muốn làm bạn và hợp tác công bằng với
ai, phải hiểu người ta, bắt đầu từ việc hiểu và nắm
được ngôn ngữ của họ.
Hiểu trực tiếp người ta nói gì qua những ngôn từ ngoại giao
ẩn ý chắc hành xử dễ hơn là phải đợi phiên dịch bận ra
nhà vệ sinh. Quan hệ bền vững nhất vẫn là quan hệ dựa trên
sự hiểu biết lẫn nhau. Nhưng để đạt được điều đó thì
chính khách phải biết đọc và nghe bài phát biểu gốc. Đó
mới là thách thức lớn của người lãnh đạo những nước
nhỏ thời nay. Nếu một vị nguyên thủ biết làm thơ tiếng
Hán, đọc diễn văn tiếng Anh và phát biểu bằng tiếng mẹ
đẻ không cần…phao, hẳn vị thế quốc gia đó sẽ khác
nhiều.
An ninh và phát triển quốc gia trong tâm thế hội nhập, xét cho
cùng còn là chuyện GD có tầm nhìn xa, có chiến lược hợp
thời không.
Chuyện vui con mèo khôn ranh học "ngoại ngữ gâu gâu" để
vồ chuột, cũng đáng để con người ta, để ngành GD suy ngẫm.
<a href="http://www.youtube.com/watch?v=NHUD10tVgFg">Xem video Kevin Rudd
nói tiếng Tầu</a>
Bài đăng năm 2009
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130628/hieu-minh-meo-chuot-va-ngoai-ngu),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét