Nguyễn Hiếu - Trí thức lỏng

<em><strong>Căn bệnh "trí thức lỏng" của nước ta vẫn ngày
càng phát triển và chưa có biện pháp nào hữu hiệu ngăn
chặn. Nạn háo danh đang hành xác trí thức!</strong></em>

Những người Việt trên dưới 60 tuổi được xem là thế hệ
bắt đầu của một nền giáo dục dưới chính thể mới. Dạo
đó không ít các nhà quản lý giáo dục hể hả tuyên bố một
câu xanh rờn "chúng ta tự hào khi có thể giảng dạy tiếng
Việt ở bậc đại học". Sự tự mãn quá lớn này đã để
lại hậu quả là hầu hết các trí thức của ta được đào
tạo trong nước từ năm 1954 đổ lại đây đều không sử
dụng thành thạo nổi một ngoại ngữ. Điều này làm ta chạnh
lòng khi nghĩ đến thế hệ cha ông ta thời Pháp chỉ mới ở
trình độ sơ học yếu lược - tương đương lớp 5 hiện nay
đã có thể nói và đọc tiếng Pháp như tiếng mẹ đẻ. Nhưng
thôi, tạm coi hiện trạng "mù ngoại ngữ" này như một tồn
tại lịch sử của một thời ấu trĩ trong giáo dục.

<center><img
src="http://petrotimes.vn/stores/news_dataimages/chudiepquynh/032013/18/15/tr3_mht3.jpg"
/></center>
Còn hiện nay trong xu thế sĩ diện, thích tự hào, kiêu hãnh,
thích lập kỷ lục ở nhiều lĩnh vực nên chúng ta trong một
vài năm gần đây thường háo hức với những danh từ tự phong
như "cường quốc thế giới về đóng tàu" khi Vinashin chưa
bị đổ bể. Rồi gần đây các nhà quản lý văn nghệ lại
hào phóng hô to "Việt Nam ta là "cường quốc thơ" "khi
phong trào nhà nhà làm thơ, người người làm thơ dẫn đến
tình trạng lạm phát thơ. Trở lại lĩnh vực giáo dục, gần
đây các nhà quản lý lại kiêu hãnh khoe "Việt Nam là quốc
gia đứng đầu Đông Nam Á về số lượng giáo sư, tiến sĩ".

Tính sơ sơ Việt Nam ta hiện nay với gần 90 triệu dân thì đã
có tới 24.000 tiến sĩ , 9.000 giáo sư. Nếu chia bình quân số
người có học vị này so với thế giới thì quả là đáng tự
hào. Nhưng đáng buồn thay, sau con số hoành tráng về trí thức
này là cả một thực tế thê thảm về trình độ học vấn
của Việt Nam ta cũng như trình độ thực của các nhà khoa học
nước ta.

Theo con số được công bố thì Việt Nam có tới gần 400
trường đại học, cao đẳng thuộc các ngành nghề, các viện
tương đương… nhưng tệ hại thay không có trường nào lọt
vào danh sách 500 trường đại học danh giá trên thế giới. Đã
gọi là các nhà trí thức là tiến sĩ, giáo sư thì tiêu chuẩn
đầu tiên là công trình nghiên cứu khoa học hằng năm và quy
chuẩn nhất là các nghiên cứu này được đăng ký bằng sáng
chế tại Mỹ.

Tình hình này ở Việt Nam ta ra sao? Với 33.000 nhà khoa học
nhưng giai đoạn 2000-2006 nước ta vẻn vẹn có 19 bằng sáng
chế. Giai đoạn 2007-2010 Việt Nam chỉ còn 5 bằng sáng chế.
Năm 2011 số bằng sáng chế của Việt Nam ta đăng ký tại Mỹ
lại là con số 0 tròn trĩnh. Cũng trong năm 2011 chưa nói đến
các nước có trình độ kinh tế hiện đại, tri thức tiên
tiến như Nhật Bản, Hàn Quốc… Mà chỉ so sánh trong khu vực
thì vùng lãnh thổ Đài Loan với 23 triệu dân có tới 8.781
bằng sáng chế. Còn các nước vùng Đông Nam Á thì năm 2011
cũng là năm bội thu về số lượng bằng sáng chế đăng ký
tại Mỹ. Singapore với 4,8 triệu dân có tới 647 bằng. Malaysia
với 27,9 triệu dân có 161 bằng, Thái Lan với 68,1 triệu dân có
53 bằng….

Nguyên nhân của thực trạng đáng buồn này do đâu? Nước ta
hiện nay ra ngõ không chỉ gặp nhà thơ mà còn gặp giáo sư,
tiến sĩ hay thạc sĩ. Nhưng trong đội ngũ giáo sư, tiến sĩ
đó thì có đến hơn 70% không dính dáng gì đến nghiên cứu
khoa học, thậm chí cả đời không viết một bài báo nào có
tính khoa học. Đa số các vị có bằng cấp này đều làm chức
vụ hành chính. Ông Phạm Bích San, Tổng thư ký Liên hiệp các
hội khoa học, kỹ thuật Việt Nam đã ngao ngán nhận xét rằng:
Chúng ta gần như không có ai có nghiệp khoa học… quên mình vì
khoa học được ghi nhận bằng các giải thưởng quốc tế tầm
cỡ".

Hình như sau hàng loạt nghị quyết khuyến khích sử dụng bằng
cấp, đào tạo 20.000 tiến sĩ đã khiến cho thị trường bằng
cấp càng có đà phát triển. Người ta tìm mọi cách để có
được tấm bằng cao học, có học hàm học vị làm điểm tựa
tiến thân thay vì xả thân cho sự đào tạo, nghiên cứu nghiêm
chỉnh. Trên danh thiếp, trong lời giới thiệu tại hội nghị,
hội thảo, người ta sính và coi như mốt thời thượng giới
thiệu học vị đi liền với chức sắc. Những vụ việc phát
giác ông thứ trưởng, ông giám đốc sở, ông vụ trưởng nọ
kia dùng bằng giả… đã trở thành phổ biến hơn ở nước ta.
Phải chăng chính sự yếu kém của các nhà trí thức Việt Nam
như vậy nên chẳng những nền giáo dục của ta đang là một
nền giáo dục yếu kém, nhiều bất cập nhất mà Việt Nam cũng
là một quốc gia có vị trí thấp trong thang bậc trí tuệ toàn
cầu (hạng 76 trên 141 quốc gia được đưa vào xếp hạng).

Nghĩ lại một thời không xa trí thức thế giới nghiêng mình
khâm phục trí tuệ và công trình của những nhà trí thức lớn
của Việt Nam như Giáo sư Tạ Quang Bửu, Trần Đại Nghĩa, Tôn
Thất Tùng… Chúng ta càng lo lắng khi căn bệnh "trí thức
lỏng" của nước ta vẫn ngày càng phát triển và chưa có
biện pháp nào hữu hiệu ngăn chặn. Nạn háo danh đang hành xác
trí thức!

Nguyễn Hiếu

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130321/nguyen-hieu-tri-thuc-long), một số
đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc
giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận
có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng
dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!