<div class="special_quote">
<strong>VH viết:</strong>
Chào anh Võ Văn Ty,
Trong phản hồi vừa qua anh có đặt vấn đề về vai trò
của quốc hội Việt Nam trong việc chi tiêu ngân quỹ quốc gia
để xây dựng lăng tẩm, đền thờ lãnh tụ. Tôi xin mạn phép
hỏi (ngược) anh hai điều, nhằm tạo cơ sở cho một phép so
sánh giữa hai thể chế chính trị, rất mong anh dành chút thời
gian hồi đáp:
1. Quốc hội Mỹ có vai trò như thế nào trong việc chi tiêu
ngân sách quốc gia - nói chung - và việc cấp duyệt kinh phí xây
dựng - nói riêng - cho những đài tưởng niệm lừng danh như:
Washington Monument, Lincoln Memorial...?
2. Đề án và kinh phí xây dựng được đệ trình lên quốc
hội và được quốc hội xem xét, thảo luận, biểu quyết theo
một quy trình nào?
Trân trọng
<strong>VH</strong></div>
Cảm ơn bạn VH đã có lòng muốn tìm hiểu diễn tiến các công
trình xây cất đền đài lăng tẩm ở Mỹ. Đây là một đề
tài phức tạp về kỹ thuật lẫn chính trị, vì thế, để
độc giả khỏi chán, tôi sẽ cố gắng cô đọng tóm gọn vào
một vài đài tưởng niệm điển hình và một số hoạt động
liên hệ của Quốc Hội Mỹ để những người quan tâm có thể
đối chiếu so sánh các phương thức làm việc.
Hoa Kỳ có hàng trăm đài tưởng niệm lớn nhỏ được xây
cất ở khắp các tiểu bang, nhưng nhiều nhất là ở thủ đô
Washington. Hầu hết chi phí xây dựng các các đài tưởng niệm
(monument, memorial) không lấy từ ngân sách quốc gia mà do sự
quyên góp từ các tổ chức tư nhân như Washington National Monument
Society. Đầu tiên, tôi xin nói về đài kỷ niệm Washington
Monument là một công trình kiến trúc đã hình thành trong một
bối cảnh lịch sử rất đặc biệt.
<div class="boxright200"><img
src="http://danluan.org/files/u23/danluan_a031.jpg" /><div
class="textholder">Tượng đài Washington (tiếng Anh: Washington
Monument). Nguồn: Wikipedia</div></div>
Tướng George Washington được coi là một trong những vị cha
già, founding fathers, đã khai sanh ra Mỹ quốc. Ông đã đánh
đuổi được thực dân Anh ra khỏi thuộc địa Bắc Mỹ, giành
lấy độc lập và trở thành vị Tổng Thống đầu tiên của
Mỹ. Khi George Washington qua đời năm 1799, Quốc Hội Mỹ muốn
xây dựng một đài tưởng niệm để ghi nhớ vị anh hùng lập
quốc của mình. Nhưng dự án này đã bị đảng Cộng Hòa (ĐCH)
Republican Party chống đối. Đây là một chi tiết rất hay mà
những người quan tâm đến tình hình dân chủ ở Việt Nam có
thể tham khảo.
Chân lý của ĐCH là tự do dân chủ, là quyền tự quyết của
người dân, chính quyền phải do dân bầu ra và quyền lực
không tập trung vào trong tay một lãnh tụ. Họ lo sợ đền đài
mang hình tượng của TT Washington sẽ tạo ra hào quang, quyền
lực cho một người, hay lãnh tụ hóa, là những tính chất
đặc thù của căn bệnh độc tài. Họ cũng lo sợ những
tượng hình của George Washington sẽ làm phát sinh chế độ Liên
Bang, Federalist Party, và quyền lực sẽ bị tập trung từ trung
ương. Dân Mỹ rất sợ hãi đời sống tự do của họ bị
chính quyền trung ương sai khiến và tước đoạt. ĐCH còn cẩn
thận ngăn chận không cho đúc hình Washington trên các đồng
tiền.
Mãi cho đến cuối thế kỷ 19, George Washington mới được công
nhận là vị anh hùng của dân tộc mà cả 2 miền Nam và Bắc
Mỹ đều có thể ghi ơn và Quốc Hội đã thông qua một đạo
luật để công cuộc xây cất đài kỷ niệm Washington bắt
đầu, với số tiền quyên được từ quần chúng là 28.000 USD,
tương đương với 600.000 USD ở năm 2010 (Kirk Savage, Monument Wars:
Washington, D.C., the National Mall, and the Transformation of the Memorial
Landscape (2009) pp 32–45). Một điểm đáng nhớ là trong khoảng
thời gian này, Hoa kỳ đã trải qua một cuộc nội chiến
Nam-Bắc đẫm máu (1861–1865).
Cũng xin bàn luận thêm danh từ Cộng Hòa (Republican) ở đây.
Cộng Hòa có nghĩa là không độc tài, không phải là cơ chế
quân chủ hay Cộng Sản chuyên chính, Cộng Hòa còn liên hệ
tới những gì thuộc về luật lệ. Theo lối giải thích dài
dòng của Wikipedia: <em>"một nền cộng hòa là một bang hay một
quốc gia được lãnh đạo bởi những người không dựa sức
mạnh chính trị của họ vào bất kỳ một quy luật nào vượt
khỏi tầm kiểm soát của nhân dân trong bang hay nước đó. Một
vài định nghĩa nhấn mạnh sự quan trọng của sự tự trị và
luật pháp như là một phần của những điều kiện cần cho
nền cộng hòa"</em>. Với định nghĩa này, đảng CSVN đặt tên
cho nước là Viêt-Nam-Dân-Chủ-Cộng-Hòa, rồi
Cộng-Hòa-Xã-Hội-Chủ-Nghĩa-Việt-Nam là sai sự thật.
Một tượng đài đồ sộ công phu khác là đài kỷ niệm Lincoln
Memorial, Tổng Thống thứ 16 của Mỹ, người đã chấm dứt
chế độ nô lệ ở Mỹ. Đặc biệt, tượng đài này được
Quốc Hội Mỹ chấp thuận một ngân sách 300.000 USD năm 1914
để xây cất.
Một đài tưởng niệm khác dành cho các nạn nhân Cộng Sản,
Victims of Communism Memorial (Đài Tưởng niệm Nạn nhân của Chủ
nghĩa Cộng sản), ở Washington do chính các cộng đồng tị nạn
cộng sản trên thế giới sống ở Mỹ đóng góp để tưởng
nhớ hơn 100 triệu nạn nhân đã bị Cộng Sản tàn sát
(communist holocaust). Chủ Tịch của tổ chức gây quỹ tư nhân,
Victims of Communism Memorial Foundation, là Đại Sứ Lev E. Dobriansky,
một người Mỹ gốc Ukrainian. Nghị Sỹ Steve Symmsvà Dân Biểu
Dana Rohrabacher ở Orange County, Nam California, nơi tập trung đông
đảo nhất người Việt tị nạn tại hải ngoại đã giới
thiệu nghị quyết resolution về dự án xây cất tượng đài
này và TT Bill Cliton đã ký ban hành thành luật ngày
17/12/1993 ( Act of Congress).
<div class="boxright200"><img
src="http://danluan.org/files/u23/danluan_a030.jpg" /><div
class="textholder">Đài Tưởng niệm Nạn nhân của Chủ nghĩa
Cộng sản</div></div>
TT George W. Bush đã đến tham dự buổi khánh thành tượng đài
vào ngày 12/06/2007. Trong dịp này nhà thơ đấu tranh Nguyễn Chí
Thiện, cùng các nhân vật đấu tranh dân chủ nổi tiếng khác
của Trung Quốc và Đông Âu cũng có mặt. Tượng đài này
được phỏng theo tượng <em>"Goddess of Democracy"</em> mà phong
trào dân chủ của sinh viên Trung Quốc đã dựng lên ở Thiên An
Môn năm 1989, cũng phỏng theo tượng nữ thần Tự Do (Statue of
Liberty) ở New York do Pháp tặng cho Mỹ năm 1886.
Như đã trình bày phía trên, hầu hết các đài tưởng niệm do
các tổ chức tư nhân đóng góp công sức, tuy nhiên Quốc Hội
Mỹ luôn luôn tích cực tham gia vào các cuộc vận động, thông
qua các đạo luật hợp thức hóa tiến trình xây dựng. Các vị
Dân Biểu, Thượng Nghị Sỹ thường cho mượn tên tuổi để
các hội đoàn đi vận động được dễ dàng hơn hoặc trực
tiếp tham gia như là một thành viên của dự án.
Sau khi đã thành đạo luật rồi thì các ủy ban (committee) tập
hợp của những nhà trí thức được thành lập để nghiên
cứu ý nghĩa của dự án, nhiều khi kéo dài đến nhiều năm.
Tiến trình này còn được mở rộng để quần chúng có thể
tham dự qua hình thức những buổi <em>"lắng nghe"</em> hearing và
đặt câu hỏi chất vấn. Nếu dự án dùng ngân sách quốc gia
do quốc hội thông qua thì sẽ bị kiểm soát ngặt nghèo hơn
nhiều. Chi phí này sẽ được chuyển giao cho một cơ quan của
chính phủ để quản trị và mỗi cơ quan đều có Tổng Thanh
Tra, Inspector General, để ngăn ngừa và báo cáo những vi phạm
luật lệ. Và Quốc Hội lại có các tiểu ban congressional
subcommittee để theo dõi hành tung của các cơ quan. Những ngân
quỹ cấp trực tiếp từ Quốc Hội còn có tên như Personal
Bills.
Hệ thống kiểm soát và quân bằng (check and balance) của chính
quyền Mỹ phức tạp và mênh mông hàng hàng lớp lớp. Thế mà
vẫn có những chính khách thông minh tìm ra khe hở của luật
lệ để làm bậy. Và mỗi lần như vậy là các nhà làm luật
ở Mỹ làm thêm luật mới để trám vào khe hở, mỗi lần trám
là mỗi lần các phe kình chống nhau. Thượng Nghị Sỹ John
McCain thường dùng những danh từ đao to búa lớn để diễn tả
<em>"sàn Thượng Viện tràn ngập máu"</em>, spill blood on the
floor, vì những trận thư hùng của các đảng phái đánh nhau
thẳng tay (theo nghĩa bóng). Báo chí Mỹ với thành tích không
nhân nhượng và tàn nhẫn, được tự do điều tra các hành tung
của chính quyền và đã góp công lớn phanh phui nhiều chuyện
động trời của nhiều giới chức. Nhiều nhân viên cao cấp
đã mất việc hay vào tù vì giới truyền thông Mỹ.
Một ví dụ nhỏ về vụ xài tiền do dân đóng thuế một cách
bừa bãi. <a
href="http://newsfeed.time.com/2012/04/18/gsa-scandal-so-what-does-823000-buy-you-in-las-vegas/">Vào
ngày 17/04/2012</a> vừa qua, cơ quan General Services Administration
(GSA) của chính quyền liên bang Mỹ dẫn nhau qua tiểu bang Las
Vegas để hội nghị và xài tiền của dân đến 823.000 USD cho 1
tuần lễ hội nghị của họ, thế là báo chí Mỹ vây đánh
hội đồng các nhân viên tham ô này và cho cả thế giới biết
rõ hành vi phung phí tiền đóng thuế của dân. Kết quả, toàn
bộ lãnh đạo của GSA phải ra điều trần trước quốc hội
và Giám Đốc là bà Martha N. Johnson, do TT Obama tiến cử, phải
xin lỗi và từ chức, nhiều nhân viên cao cấp khác bị sa
thải. Chưa hết, các đảng đối lập dùng vụ này để tấn
công đảng cầm quyền của TT Obama và chắc chắn họ sẽ lấy
món vũ khí lợi hại này để tấn công đối thủ của mình
trong mùa tranh cử tổng thống sắp tới.
Trong chế độ đa đảng tự do dân chủ ở Mỹ, các đảng
chính trị cạnh tranh với nhau và tìm đủ mọi cách để chứng
tỏ mình hay hơn trong sạch hơn và hy vọng nhân dân bỏ phiếu
cho mình. Không phải chỉ có các đảng cạnh tranh nhau mà thôi,
mà ngay trong nội bộ của đảng cũng có thái độ dứt khoát
với kẻ làm bậy. Các đảng chính trị Mỹ thường có thái
độ đối với các đảng viên phạm tội là <em>"đẩy xác
chết của nó qua một bên đường để chúng ta đi tới"</em>,
push the body to the side of the road so we can move forward. Tàn bạo
nhưng thực tế, đúng cung cách tác phong của người Mỹ.
Bầu cử tự do dân chủ ở Mỹ còn có bộ mặt trái của nó.
Cung cách tranh cử văn minh lịch sự của thập niên 50, 60 còn
rất it. Ngày hôm nay, ứng cử viên không đọc những bài diễn
văn sâu sắc mà hô những khẩu hiệu kích động và dễ hiểu,
vì lối sống của người Mỹ nói chung quá vội vàng và bận
rộn với những tiện nghi và vật chất nên không còn thời gian
để đọc và phân tích. Các ứng cử viên lại hay dùng kỹ
thuật quảng cáo nói xấu đối phương thay vì giải thích
đường lối hoạt động của mình, <em>"negative
campaigning"</em> hay <em>"mudslinging"</em> ném bùn vào mặt lẫn
nhau. Buồn thay, kỹ thuật này bắt đầu lan dần qua Âu châu, Do
Thái v.v.., vì rất có hiệu quả. Các chương trình quảng cáo
và điều hành tranh cử lại rất tốn kém, vì thế một số
đại công ty kinh doanh, các tổ chức chính trị dùng tiền để
gây ảnh hưởng các vị dân cử và lèo lái các đạo luật có
lợi cho mình.
Theo thống kê Gallup Poll mới nhất từ 6/7 đến 6/10 vừa qua.
Chỉ có 17% dân Mỹ tán thành cách làm việc của Quốc Hội và
có đến 79% phản đối. Vì những bế tắc chính trị do sự
cực đoan và thao túng của 2 đảng lớn ở Mỹ, người dân
đang có khuynh hướng tìm kiếm thêm những đảng phái khác ôn
hòa hơn, và biết lo cho quyền lợi của người dân hơn. Những
đảng phái không làm tròn trách nhiệm của mình đối với nhân
dân, sẽ không tránh được luật đào thải trong tiến trình
văn minh nhân loại.
Kính Thư,
<strong>Võ Văn Ty</strong>
Washington 06/17/2012
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/13067), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét