cứu nhiều hơn là chính luận, vì thế chắc sẽ khá nặng nề
đối với nhiều bạn đọc, mặc dù chúng tôi đã cố gắng
chỉ trình bày sơ lược, không đi sâu vào chi tiết. Nhưng
thiết nghĩ, những ai quan tâm đến những vấn đề của đất
nước ta cũng nên tìm hiểu về phong trào phản kháng hiện nay
của người Nga, bởi lẽ đây là một hiện tượng mới của
xã hội dân sự Nga vùng dậy chống chính quyền độc đoán. Mà
điều này có thể rất hữu ích cho cuộc đấu tranh cứu nước
và giành tự do, dân chủ ở nước ta, nếu chúng ta biết suy
ngẫm và rút tỉa kinh nghiệm.
Phong trào phản kháng mạnh mẽ ở Nga hiện nay không phải là
một hiện tượng bỗng dưng đột phát, mà nó bắt nguồn từ
rất nhiều cuộc vận động, rất nhiều cuộc đấu tranh về
những vấn đề khác nhau: đòi hỏi tự do, chống hà lạm,
chống chuyên quyền, chống tham nhũng, bảo vệ môi sinh, v.v...,
và cuối cùng, đi đến cuộc vận động <em>"Putin phải ra
đi"</em>. Qua rất nhiều cuộc đấu tranh nhỏ, lắm khi chỉ có
tính địa phương, từ đó tạo điều kiện cho xã hội dân sự
hình thành và dần dần lớn mạnh, nâng cao ý thức trách nhiệm
và ý thức chính trị của công dân Nga. Mà xã hội dân sự có
vai trò to lớn như thế nào trong sự chuyển biến xã hội,
nhất là xã hội dưới chế độ độc tài toàn trị, thì chắc
mọi người đều đã biết.
Nhiều người nhận xét đúng: các cuộc biểu tình lớn vừa qua
ở Moskva và các thành phố khác là của công dân Nga, chứ không
phải của riêng của một đảng phái nào. Nhưng để có được
những cuộc biểu tình tập hợp đông đảo quần chúng như
vậy thì phải có sự hợp sức vận động, tổ chức của
nhiều đảng phái, đoàn thể và phong trào thuộc nhiều xu
hướng chính trị rất khác nhau đối lập với chính quyền
Putin. Trong thời đại điện tử, các mạng xã hội và các
phương tiện tối tân đã được sử dụng tối đa cho cuộc
vận động này.
Thực ra, cuộc vận động này đã khởi phát từ nhiều năm
trước, nhưng chúng tôi xin bắt đầu từ cuộc vận động
<em>"Putin phải ra đi"</em>, khởi đầu bằng sự xuất hiện
một site trên internet vào ngày 10.3.2010 do một số thành viên
các đảng đối lập và mấy nhà hoạt động văn hóa nổi
tiếng của Nga lập ra. Người đề xướng là Andrei Piontkovski,
nhà chính trị học, nhà báo, nhà hoạt động chính trị, viện
sĩ Viện các quy trinh và công nghệ thông tin quốc tế và là
thành viên trong ban lãnh đạo phong trào "Đoàn kết"
(Solidarnost). Trong lời kêu gọi, nói rõ <em>"...cơ cấu chính
trị-xã hội mà Putin áp đặt cho công dân nước ta đang hủy
diệt nước Nga. Chúng tôi khẳng định rằng trong nước Nga
ngày nay không thể nào thực hiện được những cải cách có
thực chất được, chừng nào Putin vẫn còn nắm thực quyền
trong nước. Vì thế việc đầu tiên, bắt buộc phải có là
giải thoát khỏi Putinism (chủ nghĩa Putin)"</em>. Trong lời kêu
gọi kể rõ những việc làm sai, những cải cách hỏng, v.v...
và đặt vấn đề dứt khoát: <em>"Putin phải ra đi"</em>. Các
tác giả kêu gọi các cán bộ, nhân viên các cơ quan công lực
đừng <em>"chống lại nhân dân của mình"</em> và đừng thi
hành "lệnh của các quan chức tham nhũng". Có 34 người nổi
tiếng ký tên đầu tiên, đó là các nhà hoạt động xã hội,
bảo vệ nhân quyền, các nhà hoạt động chính trị đối lập
thuộc nhiều xu hướng khác nhau. Đứng đầu danh sách là bà
Elena Bonner (88 tuổi, vừa qua đời năm 2011), nhà đấu tranh nhân
quyền rất nổi tiếng từ thời Liên Xô, quả phụ của viện
sĩ Andrei Sakharov. Trong tháng đầu tiên đã có 30 nghìn chữ ký.
Bọn tin tặc của chính quyền nhiều lần đánh phá site. Song
song với việc lấy chữ ký trên mạng, các tổ chức đối
lập, nhất là Mặt trận công dân thống nhất (OGF) ở Moskva,
Sankt Petersburg và nhiều thành phố khác ở Nga, trong hai năm 2010,
2011 đã liên tiếp tổ chức những cuộc tập hợp ở nơi đông
người để lấy chữ ký dưới lời kêu gọi đó. Đáng ghi
nhận là ngày 14.6.2010, Boris Nemtsov và Vladimir Milov đã
<em>"trình làng"</em> báo cáo <em>"Putin. Tổng kết. 10
năm"</em>, in một triệu bản để phân phát. Trong báo cáo đó,
bằng những tài liệu cụ thể, các tác giả vạch trần tình
trạng trầm trọng của nước Nga, những căn bệnh nguy kịch
của nước Nga, nhất là nạn tham nhũng của các quan chức cao
cấp, dưới chế độ của Putin, đồng thời nêu lên những sai
lầm lớn và hậu quả của 10 năm Putin cầm quyền. Đây là
đóng góp đáng kể vào cuộc vận động này. Tính đến ngày
27.1.2012, đã có 123 752 người ký tên. Cùng với việc vận
động ký tên đòi <em>"Putin phải ra đi"</em>, các đảng
đối lập còn tổ chức những <em>"Ngày nổi giận"</em> với
những cuộc biểu tình không được phép và cảnh đàn áp dữ
dội của cảnh sát: nhiều hoạt động viên tích cực đã bị
đánh đập, bắt bớ hoặc bị giam cầm. Nhưng cuộc đấu tranh
vẫn tiếp diễn không ngừng...
<center><img src="http://danluan.org/files/u23/danluan00094.jpg" width="364"
height="541" alt="danluan00094.jpg" /></center>
<em><center>"Putin phải ra đi. Hãy bỏ phiếu trên
mạng..."</center></em>
Đây là những bước chuẩn bị đầu tiên để tiến đến các
cuộc mít tinh-biểu tình <em>"Vì những cuộc bầu cử trung
thực"</em> diễn ra sau cuộc bầu cử Quốc hội ngày 4.12.2011.
Cuộc mít tinh được chính quyền cho phép đã diễn ra ngày 5.12
trên đại lộ Chisty prudy ở Moskva, ngay hôm sau cuộc bầu cử,
để tố cáo những gian lận trắng trợn trong cuộc bầu cử,
đã có trên 5 nghìn người tham gia. Sau khi mít tinh chấm dứt,
có vài trăm người diễu hành (điều này không được ghi trong
giấy phép) tiến về trụ sở Ủy ban bầu cử Nga, cảnh sát
liền đàn áp, bắt giữ Alexei Navalny và Ilya Yashin, và tòa án
phạt giam hai anh này trong 15 ngày. Các tổ chức nhân quyền
quốc tế phản đối. <em>"Ân xá quốc tế"</em> công nhận
Navalny và Yashin là những tù nhân lương tâm. Ngày 21.12, hai anh
được thả ra.
Cuộc mít tinh lớn tiếp theo quy tụ được 80 nghìn người vào
ngày 10.12 trên quảng trường Bolotnaya. Ngày 24.12, cuộc thứ mít
tinh lớn hơn nữa tập hợp được 104 nghìn người vào trên
đại lộ Sakharov ở Moskva. Nếu tính chung cả những cuộc mít
tinh-biểu tình ở Sankt Petersburg và các thành phố khác khắp
nước Nga, như Novosibirsk, Barnaul, Chita, Khabarovsk, v.v... thì số
người tham gia cũng đến vài trăm nghìn người. Chúng tôi đã
viết về hai cuộc biểu tình lớn này trong bài trước, nên
không nhắc lại đây.
Sau những cuộc mít tinh-biểu tình tháng 12.2011, ngày 16.1.2012,
một tổ chức mới đã ra đời: <em>"Liên đoàn các cử
tri"</em>, do hai nhà văn nổi tiếng Boris Akunin và Dmitri Bykov
đề xướng, cùng với hai nhà báo, hai nhạc sĩ, một người
điều khiển chương trình truyền hình, một blogger... sáng lập
nên. Phần đông họ là những người đã tham gia các cuộc mít
tinh-biểu tình <em>"Vì những cuộc bầu cử trung thực"</em>
vừa qua. Ngày 17.1, một số nhà chính trị đối lập và người
tổ chức các cuộc mít tinh-biểu tình vừa qua đã thành lập
"Phong trào công dân" do dân biểu Ilya Ponomariev đứng đầu,
với sự tham gia của nhà hoạt động tích cực của "Mặt
trận tả" Sergei Udaltsov (thân cộng sản), nhà đấu tranh sinh
thái Evgenya Chirikova, đồng chủ tịch <em>"Đảng tự do nhân
dân"</em> Boris Nemtsov (dân chủ), thủ lĩnh phong trào
<em>"Những người Nga</em>" Alexandr Potkin (dân tộc chủ nghĩa)
và một vài người khác. Nhà hoạt động đối lập nổi tiếng
Alexei Navalny hiện chưa gia nhập khối này.
Phe đối lập đang chuẩn bị cuộc diễu hành lớn vào ngày
4.2.2012 sắp tới, chẳng những ở Moskva, Sankt Petersburg, mà còn
ở nhiều thành phố khác khắp nước Nga; ngay cả các cộng
đồng người Nga ở hải ngoại, như Madrid, Barcelona... cũng đang
chuẩn bị hưởng ứng. Ở Moskva, sau những đôi co khó khăn
trong đêm 24 rạng ngày 25.1 với ban tổ chức diễu hành, cuối
cùng chính quyền thành phố đồng ý cho phép diễu hành và mít
tinh, nhưng hạn chế số người tham gia là 50 nghìn và không cho
tập trung trên quảng trường Manezh gần điện Kremli.
Cuộc diễu hành lần này (ngày 4.2) giống như mấy lần trước
là hành động chung liên hiệp mọi lực lượng phản kháng
chính quyền Putin - từ phái dân chủ-liberal, dân chủ-xã hội,
dân chủ-dân tộc chủ nghĩa, đến phái dân tộc chủ nghĩa
đủ màu sắc, phái cộng sản - dưới khẩu hiệu "<em>Vì
những cuộc bầu cử trung thực"</em> và <em>"Putin phải ra
đi"</em>. Quan niệm chung của những người lãnh đạo phe đối
lập về phong trào phản kháng là một cuộc đấu tranh hòa
bình, nhưng có tính cách mạng, vì nó nhằm chuyển đổi một
cách bất bạo động từ hệ thống chính trị độc đoán hiện
nay sang hệ thống dân chủ, bằng cách trước tiên, thay đổi
người đứng đầu Ủy ban bầu cử và bầu lại Quốc hội,
sửa đổi luật bầu cử và luật về các đảng chính trị,
bảo đảm tính độc lập của hệ thống tòa án và các phương
tiện thông tin đại chúng, xóa bỏ những quyết định phi pháp
của tòa án về việc đăng ký các đảng, cho phép lập đảng
và đăng ký... Từ đó, tiến lên đấu tranh đạt cho được
việc xây dựng Hiến pháp mới của nước Nga dân chủ. Những
người lãnh đạo đối lập dân chủ không có ảo tưởng đây
là một công việc dễ dàng, nhưng đó là mục tiêu chung của
phong trào phản kháng hiện nay.
Bây giờ, chúng ta hãy xem xét những đảng phái, tổ chức và
phong trào đối lập nào đã tham gia việc tổ chức các cuộc
biểu tình tháng 12 vừa qua? Chúng tôi sẽ không nói đến Đảng
cộng sản Liên bang Nga (ĐCSLBN) và Đảng tự gọi là <em>"tự
do dân chủ"</em> Nga mà thực chất là một đảng cực hữu
bám chân đảng cầm quyền; hai đảng này đã không tham gia các
cuộc biểu tình chung tháng 12 vừa qua, mà mỗi đảng tổ chức
mít tinh riêng, ồn ào nhưng không đông. Theo tin mới đây,
ĐCSLBN đã cử người tham gia ban tổ chức cuộc diễu hành ngày
4.2 sắp tới.
Các đảng phái, tổ chức và phong trào sau đây cùng chung sức
thực hiện những cuộc biểu tình phản kháng vừa qua:
1/ Phong trào dân chủ thống nhất <em>"Solidarnost"</em> (Đoàn
kết) – đây là khối liên hiệp các tổ chức dân chủ,
được thành lập năm 2008, có những nhân vật nổi tiếng tham
gia, như nhà bất đồng chính kiến từ thời Liên Xô Vladimir
Bukovski (69 tuổi), cựu phó thủ tướng Nga Boris Nemtsov (52
tuổi), nhà vô địch thế giới môn cờ vua Garri Kasparov (48
tuổi), nhà chính trị trẻ tuổi nổi tiếng lãnh đạo phong
trào thanh niên dân chủ Ilya Yashin (28 tuổi), v.v... Ngoài ra, còn
có sự tham gia với tính cách cá nhân của những thành viên
thuộc các tổ chức hay đảng phái đối lập, như Mặt trận
công dân thống nhất (OGF) do Garri Kasparov đứng đầu, Liên minh
lực lượng hữu (SPS) (tổ chức này tự giải thể cuối năm
2008), Liên minh dân chủ nhân dân Nga (RNDS) do cựu Thủ tướng
Nga (2000-2004) Mikhail Kasyanov (54 tuổi) làm chủ tịch, đảng
<em>"Yabloko"</em> (Quả táo) do Grigori Yavlinski (59 tuổi) đứng
đầu, v.v... Phong trào <em>"Solidarnost"</em> là một liên hiệp
của những người dân chủ và những người liberal (người ta
thường dịch là tự do chủ nghĩa, nhưng dịch thế chưa phản
ánh đúng thực chất của từ liberalism, nên người viết xin
giữ nguyên dạng của từ này), tả phái và trung phái-hữu. Họ
chủ trương thiết lập trên đất nước Nga hệ thống chính
trị dân chủ, nền pháp trị, tôn trọng quyền công dân và các
quyền tự do, triệt tiêu chế độ độc quyền về chính trị,
kinh tế và thông tin, tạo điều kiện để thực hiện có hiệu
quả các quyền và tự do của công dân Nga, thực hiện vô
điều kiện Hiến pháp Nga và Tuyên ngôn quốc tế nhân quyền,
tuân thủ những nguyên tắc của công pháp quốc tế. Cương
lĩnh của <em>"Đoàn kết"</em> gồm 4 điểm: 1/ giải thể
chủ nghĩa Putin; 2/ chính quyền của nhân dân; 3/ đấu tranh
chống tội phạm; 4/ theo các tiêu chuẩn sinh hoạt của châu Âu,
tức là quân đội chuyên nghiệp; trung học miễn phí; đại
học hợp sức dân; bảo hiểm y tế hợp sức dân và có hiệu
quả; giảm thuế cho những khu vực không phải là kinh doanh
nguyên liệu; tăng thuế đối với "Gazprom" (tập đoàn dầu
khí lớn nhất của Nga) và các công ty khác kinh doanh nguyên
liệu. Phong trào "Solidarnost" có tổ chức ở rất nhiều
địa phương trong nước Nga.
Một người trong ban lãnh đạo của phong trào
<em>"Solidarnost"</em>, Ilya Yashin, đã nói rõ về sự quan hệ
của phong trào với những người dân tộc chủ nghĩa-bolshevich
như sau: <em>"Với những người dân tộc chủ nghĩa-bolshevich,
chúng tôi có thể cùng đấu tranh trong một số việc nào đó,
chẳng hạn, vì những cuộc bầu cử trung thực. Nhưng chúng tôi
không cùng họ đấu tranh vì chính quyền. Chúng tôi không đấu
tranh để họ lên nắm quyền..."</em>
2/ Đảng tự do nhân dân <em>"Vì nước Nga không có chuyên
quyền và tham nhũng"</em> (PARNAS – chữ viết tắt tên đảng),
do cựu dân biểu Quốc hội Nga, nhà hoạt động dân chủ nổi
tiếng Vladimir Ryzhkov (45 tuổi), cựu Thủ tướng Nga Mikhail
Kasyanov, cựu phó Thủ tướng Nga Boris Nemtsov đứng đầu. Đây
là đảng theo chủ nghĩa liberal thành lập năm 2010, liên hiệp
nhiều tổ chức dân chủ khác, như Liên minh dân chủ nhân dân
Nga (thủ lĩnh - Mikhail Kasyanov, có vài chục nghìn thành viên),
Đảng cộng hòa Nga, bị Bộ tư pháp và Tòa án tối cao Liên
bang Nga không cho đăng ký và giải thể (thủ lĩnh - Vladimir
Ryzhkov), Phong trào <em>"Solidarnost"</em> (thủ lĩnh - Boris
Nemtsov, có 6 nghìn thành viên), Phong trào "Lựa chọn dân
chủ" (thủ lĩnh – Vladimir Milov, có 500 thành viên). Mục đích
của đảng là để chuẩn bị tham gia các cuộc bầu cử Quốc
hội và tổng thống. Theo lời tuyên bố của M. Kasyanov, đến
ngày 16.4.2011, tổng số thành viên của PARNAS là 50 nghìn
người. Nhưng Bộ tư pháp Nga dựa vào luật mới dưới thời
Putin đã không cho đăng ký, và bằng cách đó gạt đảng ra
khỏi hai cuộc bầu cử Quốc hội và tổng thống.
Xin nói thêm về Đảng cộng hòa Nga: Sau khi phán quyết của Tòa
án nhân quyền châu Âu hồi tháng 4.2011 coi quyết định của
Bộ tư pháp Nga (2006) và của Tòa án tối cao Liên bang Nga (2007)
không cho đăng ký và giải thể Đảng cộng hòa Nga do Vladimir
Ryzhkov đứng đầu, là không hợp pháp, thì ngày 23.1.2012 vừa
rồi, Tòa án tối cao Liên bang Nga đã xóa bỏ quyết định
giải thể Đảng cộng hòa Nga. Theo ý kiến của Ryzhkov, sắp
tới, đảng sẽ họp đại hội và có thể đổi tên là
<em>"PARNAS"</em>.
3/ Đảng dân chủ thống nhất Nga <em>"Yabloko"</em> (Quả táo),
thành lập năm 1993, do Yavlinski, Bondyrev và Lukin sáng lập. Đảng
đã từng trúng cử vào Quốc hội Liên bang Nga: kỳ thứ nhất
(1993), kỳ thứ hai (1995); kỳ thứ ba (1999), đảng liên danh với
tổ chức khác, nên được vào Quốc hội; kỳ thứ tư (2003),
đảng không vượt được ngưỡng 5%, nhưng có bốn thành viên
của đảng trúng cử ở các khu vực một dân biểu; kỳ thứ
năm (2007) và thứ sáu (2011), đảng không được vào Quốc hội,
một phần do luật bầu cử mới dưới thời Putin nâng ngưỡng
được bầu lên 7%, một phần nữa do sự gian lận của đảng
cầm quyền cố tình đánh bại <em>"Yabloko"</em>. Trong Quốc
hội, đảng "Yabloko" phản đối cuộc chiến tranh ở Chechnya,
đòi tôn trọng nhân quyền, phản đối tư hữu hóa không công
bằng... <em>"Yabloko"</em> là đảng theo chủ nghĩa liberal-xã
hội, chủ trương nước Nga đi theo con đường phát triển của
châu Âu. Đảng có chân trong một số tổ chức quốc tế và
châu Âu. Grigori Yavlinski làm chủ tịch đảng từ 1993 đến 2008;
chủ tịch hiện nay là Sergei Mitrokhin (58 tuổi). Nhưng năm vừa
qua, có nhiều cán bộ lãnh đạo nổi tiếng và nhiều thành
viên đã rời bỏ đảng hoặc bị khai trừ khỏi đảng; nhưng
cũng có một số người nổi tiếng gia nhập đảng, như Alexei
Yablokov là nhà sinh thái, viện sĩ thông tấn Viện hàn lâm khoa
học Nga, Anatoli Leirikh – doanh nhân, một trong những người
đứng đầu tổ chức <em>"Nước Nga kinh doanh"</em>, Sergei
Kovalev – nhà đấu tranh nhân quyền, Sverlana Kuznetsova – một
trong những người lãnh đạo phong trào "Các bà mẹ lính".
4/ Đảng dân chủ-xã hội thống nhất Nga, thành lập ngày
24.11.2001, lúc đầu do cựu Tổng thống Liên Xô Mikhail Gorbachev
(70 tuổi) làm chủ tịch. Đảng đã qua bốn kỳ đại hội,
đến 13.4.2007 thì Tòa án tối cao Liên bang Nga quyết định
giải tán, lấy cớ rằng theo luật mới dưới thời Putin,
đảng chính trị bắt buộc phải có tổ chức ở trên một
nửa chủ thể của liên bang và các đảng bộ ở vùng phải có
trên 500 thành viên mới được đăng ký, mà Đảng dân chủ-xã
hội thống nhất Nga thì không đáp ứng được điều kiện
đó. Sau khi giải thể, nhiều thành viên đảng này gia nhập
đảng chính trị trung-tả <em>"Nước Nga công bằng"</em> (SR).
Đảng này được thành lập năm 2006 lấy tư tưởng dân
chủ-xã hội và chủ nghĩa xã hội hiện đại hóa làm cơ sở
tư tưởng. Năm 2008, Đảng sinh thái Nga <em>"Xanh"</em>, Đảng
dân chủ-xã hội Nga và Đảng xã hội chủ nghĩa thống nhất
Nga đã nhập vào đảng "Nước Nga công bằng". Từ năm 2011,
Chủ tịch đảng (10.2006-4.2011) là Sergei Mironov (58 tuổi), từ
4.2011 đến nay là Nikolai Levichev (53 tuổi), còn Mironov lãnh đạo
đảng đoàn tại Quốc hội Nga. Dù làm ra vẻ đối lập với
chính quyền Nga, nhưng trên thực tế, Sergei Mironov bỏ phiếu
tán thành hầu hết các vấn đề đảng cầm quyền đưa ra! Năm
2011, nhiều thành viên đã bỏ đảng này. Ảnh hưởng của
đảng này trong nhân dân khá mờ nhạt.
5/ Phong trào <em>"Bảo vệ rừng Khimki"</em> hình thành từ năm
2007 và Phong trào nhân dân <em>"Phòng vệ sinh thái của tỉnh
Moskva"</em> thành lập năm 2008, do nhà đấu tranh sinh thái
Evgenya Chirikova (33 tuổi) đứng đầu; chị không tham gia đảng
phái chính trị nào.
Ngoài những đảng phái và phong trào có xu hướng dân
chủ-liberal và dân chủ-xã hội kể trên, tham gia vận động,
tổ chức các cuộc biểu tình phản kháng vừa qua còn có các
phong trào dân tộc chủ nghĩa và các tổ chức khuynh tả, thân
cộng sản sau đây:
6/ Phong trào giải phóng dân tộc Nga <em>"NAROD"</em>, là một
tổ chức dân tộc chủ nghĩa thành lập năm 2007. Họ tự coi
mình theo tư tưởng dân chủ-dân tộc chủ nghĩa. Tổ chức này
khá phức tạp, gồm đủ loại dân tộc chủ nghĩa cả ôn hòa
lẫn cực đoan và cộng sản... Tổ chức này ra Tuyên ngôn, trong
đó những đòi hỏi dân chủ xen kẽ những đòi hỏi có tính
dân tộc chủ nghĩa, phản ánh tính phức tạp của tổ chức.
Cùng với <em>"NAROD"</em>, còn có <em>"Phong trào chống nhập
cư bất hợp pháp"</em> (DPNI), một tổ chức dân tộc chủ
nghĩa thành lập năm 2008, tích cực tham gia những <em>"Cuộc
diễu hành Nga"</em> của phe dân tộc chủ nghĩa. Tòa án cho
đây là một tổ chức cực đoan và quyết định giải thể năm
2011. Tuy vậy các thành viên của tổ chức này vẫn rất tích
cực tham gia các hoạt động phản kháng chung.
7/ <em>"Đội tiên phong của thanh niên đỏ"</em> (AKM), là một
tổ chức cộng sản-bolshevich thành lập năm 1999 do Sergei Udaltsov
(34 tuổi) làm chủ tịch. Lúc đầu, AKM là một cánh của tổ
chức có tên là "Nước Nga lao động" (cực tả), sau đó
Udaltsov ra khỏi tổ chức này và đứng vào "Mặt trận tả".
Theo lời của Udaltsov thì AKM có gần 8 nghìn thành viên. Cương
lĩnh của AKM là: khôi phục lại Liên Xô, quốc hữu hóa các
ngân hàng, thi hành độc quyền ngoại thương. Ảnh hưởng của
tổ chức này trong nhân dân không lớn. Nhưng là tổ chức hăng
hái, mạnh mẽ đấu tranh phản kháng trên đường phố chống
chính quyền hiện nay. Riêng Udaltsov đã rất nhiều lần bị
cảnh sát bắt giữ, cầm tù. AKM tích cực tham gia các cuộc
đấu tranh của Phong trào bảo vệ rừng Khimki của Evgenya
Chirikova và Phong trào dân chủ thống nhất "Solidarnost" do
Boris Nemtsov đứng đầu.
8/ Phong trào <em>"Nước Nga khác"</em> do Eduard Limonov (68
tuổi), nhà văn Nga, nhà hoạt động chính trị, đứng đầu.
Ông nguyên là chủ tịch Đảng bolshevich-dân tộc chủ nghĩa,
một đảng đối lập bị chính quyền cấm. Ông cũng là người
đề xướng lập <em>"Ủy ban cứu nguy dân tộc"</em> để
vận động những cuộc đấu tranh trên đường phố chống
cuộc bầu cử Quốc hội và tổng thống không tự do, không
công bằng. Các hoạt động viên của phong trào này đấu tranh
trên đường phố rất mạnh, nhưng không có ảnh hưởng mấy
vì cái tên <em>"bolshevich-dân tộc chủ nghĩa"</em> không gây
được cảm tình trong dân chúng.
Để hiểu rõ chính kiến của quần chúng tham gia phong trào
phản kháng <em>"Putin phải ra đi"</em>, chúng tôi xin dẫn ra
đây kết quả ngày 25.8.2011 của cuộc điều tra dư luận trên
mạng, có 7694 người đã trả lời:
12,54% (965) phái tả (vì: bình đẳng xã hội, vai trò tích cực
của nhà nước trong kinh tế, chủ nghĩa quốc tế);
10,75% (827) phái yêu nước-dân tộc chủ nghĩa (vì: giá trị
bình đẳng – sự vĩ đại của đất nước, ưu tiên bảo vệ
quyền của công dân các dân tộc chinh gốc);
64,34% (4950) phái liberal (vì: quyền cá nhân, các tự do chính
trị, phát triển sự hội nhập của Nga vào kinh tế thế
giới);
2,91% (224) phái quyền lợi vùng (vì: sự phát triển vùng của
tôi, ưu tiên bảo vệ quyền lợi cư dân trong vùng);
4,41% (339) các chính kiến khác;
2,48% (191) không có chính kiến rõ rệt;
2,57% (198) tôi cho câu hỏi này không tế nhị.
Khi hỏi: bạn có biết các tổ chức mà những lời tuyên bố
và hành động của họ hợp với chính kiến bạn, thì số
người trả lời như sau:
17,91% (1277) biết, tôi định/đã tham gia tổ chức đó;
27,71% (1976) biết, nhưng thấy không cần tham gia;
41,42% (2953) đáng tiếc là không biết;
7,15% (510) không biết, cũng chẳng có vấn đề gì;
5,81% (414) tôi thấy khó trả lời.
Trước khi đưa ra những nhận xét chung về phong trào phản
kháng hiện nay, chúng tôi xin giới thiệu vài nhân vật trẻ
nổi bật nhất trong phong trào.
Trước hết, xin nói đến một người hiện đang được đông
đảo quần chúng phản kháng ngưỡng mộ – Alexei Navalny. Anh là
luật sư, nhà hoạt chính tri và xã hội, người đấu tranh kiên
cường chống nạn tham nhũng ở Nga. Sinh năm 1976 (35 tuổi). Năm
2001, tốt nghiệp khoa luật học Trường đại học Hữu nghị
các dân tộc và khoa tài chính tín dụng ở Viện hàn lâm tài
chính trực thuộc Chính phủ Nga.
Về hoạt động chính trị: năm 2000, Navalny đã gia nhập đảng
"Yabloko" (Quả táo), một đảng dân chủ do Grigori Yavlinski
đứng đầu. Anh đã có cương vị cao trong lãnh đạo của
đảng, nhưng đến năm 2007, do bất đồng ý kiến với người
đứng đầu đảng, anh bị khai trừ ra khỏi đảng.
Năm 2004, anh thành lập và là một trong những người lãnh đạo
"Ủy ban bảo vệ dân Moskva" nhằm chống tham nhũng và những
vi phạm quyền công dân khi xây dựng thành phố. Năm 2005, anh
cùng với vài người khác khởi động Phong trào thanh niên
<em>"DA!"</em> (tán thành), điều phối dự án <em>"Cảnh sát
với nhân dân"</em> để chống những lạm quyền của cảnh
sát. Năm 2006, anh là người điều phối dự án <em>"Tranh luận
chính trị"</em> trên truyền hình được báo chí thông tin
rộng rãi.
Năm 2007, anh là một trong những người sáng lập "NAROD"
(viết tắt của chữ Phong trào giải phóng dân tộc Nga) và là
một trong số 11 người ký tên dưới "Tuyên ngôn" của phong
trào dân tộc chủ nghĩa này. Năm 2008, anh hợp tác với "Phong
trào chống nhập cư bất hợp pháp" (DPNI) cũng là một tổ
chức dân tộc chủ nghĩa. Khuynh hướng dân tộc chủ nghĩa của
Navalny làm những người dân chủ-liberal e ngại, thậm chí có
vài người, như bà Valeria Novodvorskaya và ông Konstantin Borovoi
kịch liệt phản đối sự hợp tác với Navalny vì coi anh là
người rất nguy hiểm. Còn Navalny thì nói mình là người dân
chủ-dân tộc chủ nghĩa bình thường", ngụ ý ôn hòa, không
cực đoan.
Navalny nổi tiếng là người đấu tranh kiên cường chống nạn
tham nhũng. Anh là tác giả của một trong những blog rất nổi
tiếng trong Live Journal và người sáng lập và lãnh đạo dự án
"RosPil" để tố cáo sự tham nhũng của các quan chức trong
các công ty mà nhà nước đóng vai chính. Không những tố cáo,
mà anh còn kiện ra tòa án. Nổi tiếng nhất là các vụ vạch
mặt và thắng kiện các công ty dầu lửa lớn <em>"Rosneft",
"Gasprom neft"</em> và <em>"Surgutneftegaz"</em> (2008), vụ vạch
mặt các cán bộ tham ô ở ngân hàng VTB (2009), vụ vạch mặt
các quan chức cao cấp ăn cắp tiền nhà nước khi xây dựng hệ
thống đường ống dẫn dầu "Đông Siberia - Thái Bình
Dương" (2010)... Mỗi vụ đấu tranh như vậy anh phải mất
rất nhiều công sức tìm tòi, nghiên cứu, đối chiếu hồ sơ,
và nhất là phải đương đầu với biết bao áp lực, hăm dọa,
quấy nhiễu, đánh phá... của bọn quan chức trong chính quyền,
nhưng anh vẫn không sợ và đã thắng trong một số vụ, nhờ
anh là một luật sư giỏi và thông thạo về kinh tế. Cuộc
đấu tranh chống tham nhũng hầu như đơn độc của anh đã có
tiếng vang lớn trong công luận. Năm 2010, Navalny đã báo cáo về
tham nhũng trước Ủy ban Helsinki của Quốc hội Hoa Kỳ. Năm
2011, anh bị khởi tố vụ án hình sự theo điều 165 Luật hình
sự, nhưng cuối cùng Ủy ban điều tra đã công nhận là anh
không có tội.
<center><img src="http://danluan.org/files/u23/danluan00097.jpg" width="377"
height="282" alt="danluan00097.jpg" /></center>
<em><center>Navalny phát biểu trong cuộc biểu tình trên đại lộ
Sakharov.</center></em>
Hoạt động trong dịp bầu cử Quốc hội Nga năm 2011: Navalny là
người đầu tiên tuyên bố trên đài phát thanh "Finam FM" vào
ngày 2.2.2011: đảng Nước Nga Thống nhất là <em>"đảng của
những kẻ bịp bợm và trộm cắp"</em>. Luật sư Gorgadze nói
rằng lời tuyên bố đó xúc phạm các đảng viên thường của
đảng Nước Nga Thống nhất và ông sẽ kiện ra tòa. Để trả
lời, Navalny liền mở cuộc điều tra dư luận trên blog của
mình, đề nghị trả lời câu hỏi: "Đảng Nước Nga Thống
nhất có phải là đảng của những kẻ bịp bợm và trộm cắp
không?". Trong số 39 467 người trả lời, có 96,6% đã trả
lời "đúng thế!". Theo yêu cầu của đài "Finam FM", dân
biểu Quốc hội Nga thuộc đảng Nước Nga Thống nhất Evgeni
Fiodorov, chủ tịch ủy ban kinh tế, đã tham gia cuộc tranh luận
để bác bỏ lời buộc tội đó. Cuối cùng, người điều
khiển buổi tranh luận đề nghị bỏ phiếu-SMS: trong số 1354
người tham gia tranh luận thì 99% đồng ý với nhận định của
Navalny. Ngày 5.12.2011, sau cuộc mít tinh trên đại lộ Chisty prudy
để phản đối cuộc bầu cử gian lận, Alexei Navalny đã bị
cảnh sát bắt giữ cùng với Ilya Yashin; tòa án phạt giam hai anh
này trong 15 ngày, đến ngày 21.12, mới được thả ra. Anh đã
từng tuyên bố sẽ ra ứng cử tổng thống.
Nhận xét về Navalny, cựu bộ trưởng kinh tế Nga, hiện là
người lãnh đạo khoa học Trường kinh tế cao cấp Evgeni Yasin
cho rằng "hoạt động của Navalny có ích cho sự phát triển
kinh tế và xã hội". Còn nhà xã hội học Igor Eidman coi Navalny
là thủ lĩnh chính trị của nhân dân, theo ý kiến ông,
<em>"Navalny được nhiều người tin cậy, mà những người này
trong nhiều năm qua chẳng tin ai cả. Sự thách thức cá nhân
của anh ta đối với chế độ đã được sự ủng hộ của
hàng nghìn người"</em>. Cũng có ý kiến cho rằng những phát
biểu của Navalny thường có tính populism (mị dân).
Người thứ hai chúng tôi muốn giới thiệu là Evgenya Chirikova,
cũng là một trong những gương mặt chói sáng trong phong trào
phản kháng. Chị sinh năm 1978 (33 tuổi). Năm 2000, chị tốt
nghiệp khoa chuyên môn về kỹ sư động cơ máy bay và khoa kinh
tế ở Học viện hàng không Moskva. Ra trường, chị lần lượt
đảm nhiệm các chức vụ lãnh đạo nhiều dự án kỹ thuật
ở mấy công ty và holding tại Moskva. Đến năm 2004, chị và
chồng lập công ty riêng của mình. Như vậy, chị và chồng
chị là những nhà trí thức đồng thời là doanh nhân khá thành
đạt. Sống ở Moskva ồn ào, không khí bị ô nhiễm, chị
chuyển nhà về vùng Khimki ở ngoại thành Moskva, nơi có cánh
rừng lớn <em>"để vợ chồng và hai con được hít thở không
khí trong lành"</em>, như lời chị nói. Vào mùa hè năm 2007, có
lệnh của chính quyền tỉnh Moskva chặt cây ở rừng Khimki để
làm đường mới Moskva – Sankt Petersburg, chị liền bắt đầu
viết và in lời kêu gọi những ai quan tâm bảo vệ rừng Khimki
hãy tập hợp lại và lập thành nhóm bảo vệ khu rừng đó.
Chị còn đưa lời kêu gọi lên mạng internet. Chẳng những nhân
dân trong vùng hưởng ứng sôi nổi, mà cả những nơi khác ở
thành phố Moskva cũng ủng hộ. Một phong trào sôi nổi được
dấy lên. Nhà cầm quyền liền đàn áp bằng bạo lực. Anh
Mikhail Beketov, chủ bút báo <em>"Sự thật Khimki"</em> bị
đánh gần chết vì anh đã phê phán trên báo việc làm sai của
chính quyền. Chị là một trong những nhân chứng trước tòa án
xử vụ này. Năm 2008, Chirikova vận động gây phong trào nhân
dân "Phòng vệ sinh thái của tỉnh Moskva" mà chị là người
đứng đầu phong trào. Vì phong trào bảo vệ rừng Khimki gây
trở ngại cho việc làm con đường mới, nên tháng 11.2009, Thủ
tướng V. Putin ký lệnh chuyển đất ở khu rừng-công viên
thành đất công nghiệp và giao thông. Lệnh này là bất hợp
pháp, vì trái với quyết định vốn có của nhà nước trước
đây không cho phép thay đổi chức năng của rừng-công viên.
Chirikova liền gửi thư lên Tổng thống D. Medvedev đòi cách
chức thủ tướng của V. Putin và coi lệnh đó là không có
hiệu lực, đồng thời yêu cầu Tổng thống lập ủy ban điều
tra về việc này. Tháng 1.2009, dân chúng ở Khimki ủng hộ chị
ra ứng cử thị trưởng thành phố Khimki. Chính quyền tìm mọi
cách gạt chị ra khỏi danh sách ứng viên, chị phải kiện mới
được ghi danh lại, nhưng trong lần bầu cử đó chị bị thất
cử vì sự gian lận của kẻ cầm quyền. Sau đó, xảy ra vụ
ám sát người luật sư đã bênh vực chủ bút Beketov bị buộc
tội vu khống cho thị trưởng mới bầu lên, chị lại phải ra
làm nhân chứng trước tòa án.
Từ việc đấu tranh vì sinh thái, Chirikova thấy rõ hơn sự tham
nhũng trầm trọng của kẻ cầm quyền và nhận thức rõ ràng
nếu không thay đổi được chính quyền hiện có thì không có
thể làm việc gì tốt được cho đất nước. Ngày 10.3.2010,
chị ký tên vào lời kêu gọi của phe đối lập đòi
<em>"Putin phải ra đi"</em>. Cũng trong năm này, người ta bắt
đầu chặt cây, phá rừng, Chirikova lại vận động dân chúng
dựng lều, lập chướng ngại vật... Chính quyền dùng thủ
đoạn cho bọn người đeo mặt nạ tấn công, chị bị cảnh
sát vũ trang đặc nhiệm bắt giữ, các lều bị phá dở, và
người ta tiếp tục phá rừng. Chưa hết, chị còn bị phạt
tiền vì tổ chức biểu tình trái phép và bất tuân lệnh của
cảnh sát. Sau cuộc bầu cử Quốc hội với những trò gian lận
của Đảng Nước Nga Thống nhất vừa qua, chị đã tổ chức
nhiều cuộc biểu tình phản đối, chị đã bị bắt rồi lại
được thả ra. Đến hai cuộc biểu tình lớn trên quảng
trường Bolotnaya và đại lộ Sakharov tháng 12 năm vừa qua, chị
là một trong những người lãnh đạo phong trào phản kháng.
Chị không có chân trong một đảng phái nào.
Sau đây là lời chị nói với nhà báo Marcin Wojciechowski của
tờ Gazeta Wyborcza sau cuộc biểu tình lớn trên quảng trường
Bolotnaya (người viết xin mạn phép sắp xếp lại trật tự các
câu trả lời của chị, nhưng vẫn giữ đúng nguyên văn):
<div class="special_quote"><em>"...Tôi đặt niềm tin vào tầng lớp
trung lưu. Họ nộp thuế, họ đóng góp tích cực vào sự phát
triển của xã hội. Tôi cũng là một thành phần như họ và
không nghĩ rằng mình là một người ưu tú. Tôi và chồng tôi
làm chủ một công ty đang hoạt động tốt. Chúng tôi, một
người có bằng tiến sĩ, một người có bằng MBA. Công ty
chúng tôi chế tạo các thiết bị phức tạp bảo vệ an toàn
cho các máy biến thế điện dùng trong công nghiệp và tầu
hỏa. Chúng tôi có thể sống đầy đủ và ổn định, nhưng
cuộc sống sẽ ra sao nếu ta có tiền mà không có quyền hạn
gì trong xã hội? Chính vì vây mà tôi tham gia vào các hoạt
động xã hội..." ..." Tôi đã không quan tâm đến chính
trị, tôi đã không đi bỏ phiếu, giống như phần lớn những
người dân Nga. Tôi đã nghĩ rằng, kiếm nhiều tiền là
được. Hệ thống y tế công cộng tồi tệ thì mình tự giải
quyết bằng cách đi bác sĩ tư, giáo dục của nhà nước kém
cỏi thì mình tìm các trường tư tốt cho con cái học. Bước
ngoặt làm thay đổi suy nghĩ của tôi là khi họ chặt cây trong
khu rừng thân yêu, nơi chúng tôi thường dạo chơi. Anh có thể
làm gì khi người ta lấy đi môi trường thiên nhiên của anh?
Anh không thể mua được rừng! Một sự đổ vỡ đã xẩy ra
trong suy nghĩ của tôi." ...</em></div>
<center><img src="http://danluan.org/files/u23/danluan00095.jpg" width="600"
height="416" alt="danluan00095.jpg" /></center>
<em><center>Evgenya Chirikova bị cảnh sát khiêng đi trong cuộc
biểu tình</center></em>
Vụ đánh đến gần chết chủ bút tờ <em>"Sự thật
Khimki"</em> Beketov đã gây chấn động mạnh cho chị. Khi
được hỏi: <em>"Thế chị không sợ sẽ gặp tai họa như
Beketov ư?"</em> Chị trả lời: <em>"Quan trọng nhất là đừng
nghĩ về sự sợ hãi. Nhờ đó mà sợ hãi sẽ qua đi. Chồng
tôi rất lo sợ cho tôi. Lúc đầu chồng tôi không hiểu tôi
muốn gì, nhưng sau anh luôn luôn đứng về phía tôi"</em>. Về
cuộc biểu tình lớn trên quảng trường Bolotnaya, chị nói:
"Cuộc đấu tranh phản đối ở Khimki là cuộc phản đối
địa phương. Còn cuộc phản kháng hiện nay của 80 thành phố
là của người dân trong toàn nước Nga đã xuống đường.
Cuộc phản kháng lần này liên quan đến mỗi người chúng tôi.
Nếu chúng tôi có những cuộc bầu cử lương thiện, thì sẽ
không có vấn đề chặt cây rừng như ở Khimki. Khi có các
cuộc bầu cử lương thiện, chúng tôi sẽ có những người tin
cậy để đề nghị xem xét và giúp đỡ, không cần phải
xuống đường. Hiện nay, các đảng không được đăng ký tự
do, các đảng không được tham gia bầu cử trong luật pháp công
bằng, các nhà chính trị đối lập không được tiếp cận
với các phương tiện truyền thông nhà nước. Hệ thống chính
trị của chúng tôi không được vận hành như ở các nước
dân chủ. Rừng ở Khimki chỉ là chỉ là một vấn đề nhỏ
riêng lẻ, nhưng tương trưng cho tình hình hiện nay ở nước
Nga. Có biết bao những sự việc tương tự như vậy ở các
địa phương. Ai muốn đấu tranh với những kẻ không cần
luật pháp, chúng ngồi trong những chiếc xe hơi đắt tiền. Ai
muốn đấu tranh với tham nhũng, với những kẻ ăn cắp trong
kinh doanh. Để giải quyết những vấn đề trên đây, cần
thiết phải tạo ra hệ thống chính trị lành mạnh, không phải
như hệ thống giả dối hiện nay. Nhưng bây giờ đã có thay
đổi trong nhận thức của chúng tôi rồi. Đã đi đến ý
tưởng, rằng tương lai của nước Nga phụ thuộc vào chúng
tôi, những người đã biết thu xếp tốt cuộc sống. Chúng tôi
cung cấp hoăc thực hiện công việc, chúng tôi nộp thuế, sinh
đẻ và giáo dục con cái. Khi nói về sự phản kháng hiện nay
ở Nga là nói về sự nổi giận của tầng lớp trung lưu. Tham
gia cuộc biểu tình ngày thứ bẩy vừa qua đa số là những
người có con nhỏ. Tất nhiên, có những người già và trẻ
tuổi, nhưng bố mẹ của những trẻ em vài ba tuổi chiếm số
đông. Điều đó chứng tỏ rằng, tương lai nước Nga đối
với chúng tôi rất quan trọng, không những chỉ đối với
chúng tôi, mà còn đối với con cái chúng tôi nữa. Chúng tôi
muốn sống trong một nươc Nga tốt đẹp hơn...". Nói về
cuộc biểu tình vừa qua ở Moskva: <em>"Trong ngày thứ Bẩy,
tôi đã gặp những người đi biểu tình lần đầu tiên trong
đời. Không phải tất cả đều là những người trẻ. Họ là
những người nội trợ, các bà già, còn có các bà mẹ để con
ở nhà cho chồng, đi tham gia biểu tình. Có những người chuẩn
bị thức ăn cho gia đình vài ba ngày, mang theo mình thuốc chữa
bệnh và sô cô la, vì không biết cái gì sẽ đến với họ, có
thể thay vì trở về nhà, họ sẽ phải vào đồn công an. Nếu
họ mất tích, họ nghĩ rằng chồng và những người thân của
họ sẽ không để họ đơn độc. Không ai có thể bắt họ im
lặng"</em>, chị nhận xét: <em>"Cuộc biểu tình này không
còn là của riêng những người theo một đảng phái nào, mà nó
là của các công dân. Trước đây, trong một cuộc biểu tình,
không thể tập trung được những người có các quan điểm
chính trị khác nhau, đến hôm nay thì có thể. Tôi rất tự
hào, đó là cuộc biểu tình rất văn minh trên thế giới ngày
nay. Khó có thể có cuộc biểu tình nào của phương Tây để so
sánh về trật tự. Không có một miếng kính nào bị vỡ, cũng
không có một chiếc ô tô nào bị lật, như ở Aten, Luân Đôn
hay Paris"</em>.
<center><img src="http://danluan.org/files/u23/danluan00093.jpg" width="309"
height="306" alt="danluan00093.jpg" /></center>
<em><center>Evgenya Chirikova trong cuộc biểu tình ngày
10.12.2011</center></em>
Cũng xin nói thêm, năm 2010 Chirikova đã được trao tặng giải
thưởng của tổ chức nhân quyền Helsinki Moskva.
Người thứ ba, chúng tôi muốn giới thiệu vắn tắt với bạn
đọc là Ilya Yashin.
Anh sinh năm 1983 (28 tuổi). Năm 2000, là một hoạt động viên
tích cực của đảng <em>"Yabloko"</em>, từ năm 2001 đến 2005,
anh đứng đầu tổ chức Thanh niên <em>"Yabloko"</em> Moskva.
Năm 2005-2006, anh là một trong những sáng lập và điều phối
phong trào <em>"Phòng vệ"</em>, một phòng trào của giới trẻ
nhằm bảo vệ quyền tự do phát biểu ý kiến, tự do bầu
chính quyền và đòi chính quyền phải làm đúng trách nhiệm
của nó; nhằm bảo vệ phẩm giá và danh dự của công dân
chống lại sự chuyên quyền của các quan chức. Phong trào
được tổ chức ở 20 vùng của nước Nga. Năm 2005, anh đã
đến Belorus tham gia cuộc đấu tranh của đối lập dân chủ
Belorus chống chế độ độc tài Lukashenko, anh bị bắt bỏ tù,
nhờ sự đấu tranh của dư luận quốc tế anh được thả ra
sau hai tuần ngồi tù. Năm 2006, anh được bầu vào ban lãnh
đạo đảng dân chủ <em>"Yabloko"</em>. Anh đã tổ chức
nhiều hoạt động phản kháng chính quyền, đặc biệt là cuộc
<em>"Bọn đểu, hãy trả lại cuộc bầu cử cho nhân
dân!"</em>, vì thế nhiều lần bị bắt, bị giam cầm. Anh là
thành viên trong ban điều hành liên bang của tổ chức
<em>"Đoàn kết"</em> (Solidarnost), một trong những nhà hoạt
động chính trẻ nổi tiếng nhất hiện nay. Tác giả cuốn sách
<em>"Sự phản kháng trên đường phố"</em>.
<center><img src="http://danluan.org/files/u23/danluan00096.jpg" width="500"
height="400" alt="danluan00096.jpg" /></center>
<em><center>Ilya Yashin</center></em>
Trong phong trào phản kháng còn nhiều người nổi tiếng nữa,
như Vladimir Ryzhkov, Boris Nemtsov, Garri Kasparov, Mikhail Kasyanov...
nhưng chỉ xin đưa ra ba người trẻ tuổi nổi bật mà thôi.
Nhìn chung, phong trào phản kháng hiện nay ở nước Nga rẩt
rộng rãi, thu hút được nhiều lớp người, nhất là ở các
thành phố, nơi tập trung các tầng lớp trung lưu trong xã hội
là lực lượng năng động nhất trong phong trào. Về khuynh
hướng chính trị của các người tham gia phong trào thì cực
kỳ phức tạp: dân chủ cũng có nhiều màu sắc khác nhau - dân
chủ-liberal, dân chủ-xã hội, dân chủ-dân tộc chủ nghĩa; dân
tộc chủ nghĩa cũng đủ loại ôn hòa, cực đoan, quá khích,
thậm chí gần với phát xít mới; cộng sản cũng vậy có loại
bình thường, có loại bolshevich cực đoan... Đó là chưa nói
đến một số phần tử vô chính phủ. Tình hình này rất trở
ngại cho sự cố kết các lực lượng đối lập, vì giữa các
đảng phái, tổ chức đối lập có những mâu thuẫn với nhau,
và ngay trong nội bộ mỗi tổ chức, mỗi phong trào cũng có
những căng thẳng với nhau, chính vì thế phe đối lập rất
dễ bị chính quyền chia rẽ phong trào. Ủy ban tổ chức đấu
tranh chủ trương phải có thái độ rất khoan hòa, mềm mỏng
để tập hợp được mọi lực lượng chống chính quyền độc
đoán hiện nay nhằm tạo nên những thay đổi tích cực về
chính trị cho nước Nga. Cố nhiên, trước mắt, các lực
lượng đối lập có thể cùng đứng chung trong một mặt trận
để chống chế độ độc đoán của Putin, còn sau đây, khi
vấn đề chính quyền được đặt ra thì tình hình chắc chắn
sẽ đổi khác. Và đó là điều không tránh khỏi: vì đảng
phái nào cũng muốn người của mình ra nắm chính quyền cả.
Đến nay phong trào tập trung chủ yếu ở các thành phố, mà
chưa lay động mạnh đến quần chúng ở nông thôn, mặc dù
người dân ở nông thôn cũng có rất nhiều điều bất mãn
với chính quyền. Các hoạt động viên của phong trào biết
dựa vào các mạng xã hội là một ưu điểm, nhưng đáng chú ý
là: trong số 50 triệu người dùng internet ở Nga thì có trên 29%
người dùng là các quan chức, còn ở các vùng nông thôn nhiều
nơi vẫn chưa tiếp cận được với internet. Nếu chỉ dựa vào
internet mà không có những cách khác để tiếp cận và lôi kéo
được quần chúng ở nông thôn thì sẽ là một nhược điểm
lớn mà chính quyền có thể lợi dụng được, nhất là khi các
kênh truyền thanh-truyền hình nhà nước phủ sóng trên 99% diện
tích đất nước, người dân nông thôn chỉ được nghe các
luận điệu tuyên truyền của chính quyền.
Mục đích chung của phe đối lập hiện nay là <em>"Putin phải
ra đi"</em> để thay đổi hệ thống chính trị hiên có, nhưng
trong cuộc bầu cử tổng thống sắp tới – dù phong trào
chống Putin rất mạnh, nhưng người viết khó tin được là
Putin sẽ thất cử. Vì sao?
Vì, bộ máy bầu cử từ trung ương đến cơ sở do Vladimir
Chirkov làm chủ tịch Ủy ban bầu cử Nga (một người rất trung
thành với Putin mà quần chúng đấu tranh đòi cách chức vì
những gian lận vừa qua, nhưng chính quyền Putin vẫn cố giữ
ông ta lại) sẽ làm tất cả để Putin phải thắng, và phải
thắng ngay ở vòng đầu! Việc trước tiên họ làm là loại
các ứng viên có thể cạnh tranh với Putin. Ngày 24.1.2012 vừa
qua, Ủy ban bầu cử Nga đã loại Grigori Yavlinski, ứng viên
tổng thống của đảng <em>"Yabloko"</em>, lấy cớ là trong
số 2 triệu chữ ký giới thiệu ra ứng cử có nhiều chữ ký
bất hợp lệ! Theo luật mới dưới thời Putin, các ứng viên
các đảng có chân trong Quốc hội không phải lấy chữ ký
giới thiệu của cử tri, còn những người khác muốn ra ứng
cử tổng thống phải lấy đủ 2 triệu chữ ký (trong một
thời hạn rất ngắn!), và Ủy ban bầu cử sẽ kiểm tra các
chữ ký đó, nếu số chữ ký bất hợp lệ trên 5% thì Ủy ban
bầu cử sẽ loại ứng viên đó. Đây chính là kẽ hở cho
chính quyền Putin độc đoán loại các ứng viên. Ông Yavlinski
đã tố cáo quyết định mang tính chính trị này của Ủy ban
bầu cử. Ông nói: <em>"Những ai không bằng lòng với những
gì đang xảy ra ở Nga hiện nay, những ai muốn có một nước
Nga khác, cởi mở, dân chủ, Âu châu và tân tiến hơn thì
người đó không được ra tranh cử"</em>. Còn một người ra
ứng cử nữa là nhà tỷ phú Mikhail Prokhorov cũng đã thu được
2 triệu chữ ký. Theo Sergei Mitrokhin, chủ tịch đảng
<em>"Yabloko"</em>, thì Putin gạt bỏ Yavlinski mà thay Prokhorov
vào danh sách ứng viên, vì ông này dễ bảo và trung thành với
Putin. Mitrokhin vạch rõ scandal này: Tờ <em>"New-Times"</em> cho
biết ngày 9.12, Prokhorov đã nói chuyện với Putin và được ông
ta cho phép ra ứng cử. Cũng trong ngày đó, Ủy ban bầu cử công
bố danh sách ứng viên, trong đó không có tên Prokhorov đã nộp
đơn. Mitrokhin nhắc lại: Ngày 9.12 là hạn cuối cùng, không có
tên <em>"Prokhorov"</em> trong danh sách đó. Thế rồi Ủy ban
bầu cử tuyên bố là tên của Prokhorov bị lẫn ở đâu đó
nên...đã đưa Prokhorov vào danh sách ứng viên. Mitrokhin nói
rằng đây là thủ đoạn tráo trở cốt để đưa Prokhorov ra
ứng cử với tư cách người thuộc cánh dân chủ-liberal. Việc
này chứng tỏ tính không trung thực, gian xảo của cuộc bầu
cử tổng thống lần này.
Các ủy ban bầu cử chắc chắn sẽ có nhiều thủ đoạn gian
lận kín đáo và tinh vi hơn nữa để bảo đảm phần thắng cho
Putin. Việc ông Thủ tướng tuyên bố đã chi 15 tỷ rúp để
đặt các camera ở khắp mỗi nơi bầu cử chỉ là trò đánh
lừa dư luận. Không một cử tri nào có lý trí tin rằng các
camera đó sẽ ghi được những mánh khóe gian lận của kẻ
cầm quyền. Vả lại, tất cả các camera đó đều ở trong tay
họ, họ muốn sử dụng thế nào là tùy họ. Trong lúc đó,
tất cả các phương tiện thông tin đại chúng của nhà nước
đều bị đảng của ông Putin chi phối, đám bồi bút ra sức
quảng cáo cho ông ta và vu khống phe đối lập là tay sai của
Mỹ và phương Tây làm nhiều người Nga kém hiểu biết dễ
lầm lạc. Trong tình hình đó, việc thắng cử của Putin hầu
như đã định trước. Tuy nhiên, <em>"chiến thắng"</em> kỳ
này chắc chắn sẽ không đem lại cho kẻ thắng vinh quang nào,
mà lại càng kích động phong trào phản kháng thêm quyết liệt
sau ngày bầu cử.
Nhiều người nghĩ rằng, trước cuộc bầu cử, Putin chưa thể
dùng <em>"bàn tay sắt"</em> của mình đàn áp phong trào đối
lập được, nhưng khi trúng cử rồi thì không ai dám bảo đảm
là ông ta sẽ không dùng đến nó. Theo thiển ý của chúng tôi,
chưa chắc tình hình sẽ theo kịch bản ấy, vì dùng <em>"bàn
tay sắt"</em> với xã hội dân sự đã trưởng thành của
nước Nga hiện nay thì chỉ làm bùng nổ sự tức giận của
toàn dân và nhất định sẽ đem lại thất bại thảm hại cho
kẻ độc tài. Là người thành thạo trong nghiệp vụ KGB, dĩ
nhiên, nhà cầm quyền có thể dùng những thủ đoạn thâm độc
đối với những người đứng đầu phong trào phản kháng theo
bài bản quen thuộc của họ. Nhưng như thế chắc chắn là xã
hội dân sự Nga sẽ không để cho kẻ cầm quyền được yên
thân! Vì vậy, chỉ có một cách duy nhất đúng mà nhà cầm
quyền khôn ngoan phải theo là thẳng thắn đối thoại với phe
đối lập, lắng nghe ý kiến và đề nghị của họ, để rồi
hai bên có những nhân nhượng cần thiết vì lợi ích của
đất nước. Hiện nay, Putin đã tuyên bố với các nhà báo là
ông sẵn sàng đối thoại, và phe đối lập cũng nói rằng họ
đã sẵn sàng và đang chờ những bước cụ thể từ phía Putin,
mà đến hôm nay vẫn chưa thấy gì.
Cuộc đấu tranh của đối lập Nga với chính quyền Putin sẽ
còn rất nhiều khó khăn và gian khổ, nhưng hy vọng rằng dưới
áp lực mạnh mẽ của xã hội dân sự, nước Nga sẽ chuyển
đổi một cách êm ả, hòa bình theo hướng tự do, dân chủ!
Ngày 27.1.2012
<strong>Nguyễn Minh Cần</strong>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/11462), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét