lượng, thế lực muốn có sức mạnh tối đa, bất kể ác hay
thiện, thần thánh hay ma quỉ. Nhưng có thể thấy có bao nhiêu
con người, đoàn thể khác nhau, có bao nhiêu lực lượng, sức
mạnh khác nhau thì cũng có thể có bấy nhiêu loại đoàn kết
với những nền tảng, mục đích khác nhau. Với đoàn kết, cả
một dân tộc có thể thoắt biến thành một khối thành đồng
trước sự tấn công, uy hiếp của ngoại bang. Nhưng cũng nhân
danh đoàn kết, người ta có thể khiến cả một dân tộc anh
hùng phải im lặng, cúi đầu trong kiếp đọa đầy, nô lệ.
Bằng đoàn kết, người ta có thể thu hút, qui tụ được
những tài năng, khả năng khác hẳn nhau thành những sức mạnh
vô song cho tiến bộ. Nhưng cũng bằng đoàn kết, người ta có
thể gạt bỏ, thủ tiêu mọi ý kiến khác biệt thậm chí cả
sinh mạng của những người, những cộng đồng có tiềm năng
sáng tạo xuất chúng nhất.
Vậy có một nền tảng nào khiến cho mọi người có thể đoàn
kết, chia sẻ, gắn bó với nhau ở mọi lúc, mọi nơi? Có giá
trị nào làm nền tảng khiến cho sự đoàn kết không thể trở
thành cưỡng bức, đồng lõa hay làm bình phong cho những lầm
lạc, tội ác? Có nền tảng đoàn kết nào có thể tập hợp
được sức mạnh, tiềm năng của tất cả mọi người nhưng
không đe dọa tới sự khác biệt, tính riêng tư, khả năng
độc lập của mỗi cá nhân? Có giá trị nào có thể giúp con
người có thể đoàn kết nhưng không biến họ thành con tin
của đoàn kết?
Lòng yêu nước ư? Cũng có thể, nhưng lòng yêu nước không
chỉ hạn hẹp bởi biên giới quốc gia mà cái ác cũng có thể
vận dụng được lòng yêu nước. Sự căm thù độc tài,
cường quyền ư? Cũng có thể, nhưng một sự đoàn kết chỉ
để lật đổ cường quyền, độc tài cũng có thể được
dùng để dựng lên một cường quyền, độc tài khác. Hay sự
căm ghét bất công? Cũng có thể, nhưng lòng căm ghét bất công
vẫn có thể lẫn với những nhỏ nhen, tỵ hiềm.
Có lẽ không thể có nền tảng nào tốt hơn, vững chắc hơn,
an toàn hơn và phổ quát hơn cho đoàn kết của con người bằng
chính phẩm giá con người – đã được cụ thể hóa bằng
nhân quyền – các quyền con người. Và có lẽ nhân quyền
không chỉ nên là nền tảng cơ bản nhất, bao quát nhất cho
mọi đoàn kết của con người mà còn là mục đích tối hậu
của loài người, trừ phi con người không còn muốn là con
người nữa.
Có thể nhiều người trong chúng ta đã không thể lầm lẫn bề
ngoài hấp dẫn, lương thiện của những chủ nghĩa, những lãnh
tụ với bản chất phi nhân của chúng nếu chúng ta trước đó
đã biết, đã thấu hiểu rằng phẩm giá con người không thể
tách rời những nhân quyền cơ bản – những tự do tối thiểu
của con người về tư tưởng, về quyền được nói lên,
được chia sẻ những gì mình nghĩ, về quyền được tự làm
báo, tự xuất bản, v.v.
Có lẽ nhiều người, nhiều dân tộc chắc đã không thể bị
đoàn kết, bị trói buộc với những thần tượng, những tổ
chức thiếu nhân tính nếu người dân trước đó đã biết,
đã hiểu được giá trị phổ quát của nhân quyền – những
quyền mà tạo hóa đã ban cho mọi con người, những quyền
không thể bị tước đoạt.
Nền tảng nhân quyền có lẽ cũng không chỉ giúp dỡ đi những
chia cách địa lý, nguồn gốc, giai cấp, định kiến hay hận
thù mà còn tạo thành những cảnh báo, những giới hạn an toàn
cho những đoàn kết cục bộ, địa phương, tư lợi hay những
đoàn kết tình thế của con người.
Kinh nghiệm của loài người đến nay cũng cho thấy lấy nhân
quyền làm nền tảng cơ bản còn có thể đưa được sự đoàn
kết của con người từ những vùng đất hạn hẹp của thân
hữu, gia tộc, đảng phái, dân tộc tiến được gần hơn sự
bao la của miền đất đại đồng mà không cần phải biết
tới những "chuyên chính" hay "quá độ".
Hiểu nhân quyền như giá trị nền tảng của đoàn kết cũng
có thể giúp con người thoát khỏi những băn khoăn, lo lắng,
hoảng sợ về mất đoàn kết khi phải đối mặt với chỉ
trích, phản đối. Bởi tôn trọng nhân quyền đích thực và
đầy đủ luôn đồng nghĩa với niềm tự hào rằng con người
là loài vật duy nhất có khả năng phản biện và tự hoàn
thiện qua phản biện.
Tuy nhiên, những suy tư, tranh luận về đoàn kết hay nền tảng
đoàn kết vẫn có thể không dứt chừng nào con người còn lý
tính. Nhưng đoàn kết sẽ là gì, sẽ đưa con người đi về
đâu nếu nền tảng cơ bản nhất, bao quát nhất, sâu sắc
nhất của đoàn kết giữa những con người với nhau không
phải là nhân quyền?
© 2012 pro&contra
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/11463), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét