Václav Havel là vị Tổng Thống đầu tiên của nước Tiệp
thời hậu cộng sản. Trước khi trở thành một vị Tổng
Thống, ông là một kịch tác gia, một thi sĩ, một nhà đấu
tranh chống chế độ độc tài và kêu gọi quyền làm người
và, vì thế, đã bị cầm tù gần 5 năm. Dưới đây là một
phần bài nói chuyện của ông tại Câu Lạc Bộ Báo Chí Quốc
Gia, Canberra, ngày 29 tháng Ba năm 1995, nhân lần đầu tiên ông
viếng thăm nước Úc. Nhan đề "Dân chủ và quyền lực" là do
người dịch tạm đặt ra.</div>
<h2>DÂN CHỦ VÀ QUYỀN LỰC</h2>
<div class="boxright220"><img
src="http://danluan.org/files/u1/sub02/vhavel.jpg" width="259" height="366"
alt="vhavel.jpg" /><div class="textholder">VÁCLAV HAVEL
(1936~2011)</div></div>
[...]
Ngay cả một chính quyền dân chủ đang thối nát hay suy thoái
vẫn một ngàn lần tốt hơn cái chính quyền hoàn toàn giả
tạo do một chế độ độc tài áp đặt bằng bạo lực hay sự
tẩy não.
Chế độ dân chủ là một hệ thống mở, và vì thế nó có
khả năng cải thiện. Trong các phương diện của chế độ dân
chủ, thì sự tự do cung ứng cái không gian cho tinh thần trách
nhiệm. Nếu cái không gian này không được sử dụng đầy
đủ, thì sự sai lầm ấy không phải do chế độ dân chủ tạo
ra, mà chính nó lại là một thử thách cho chế độ dân chủ
đương tại. Ngược lại, <em><strong>chế độ độc tài không
chừa một chỗ nào cho tinh thần trách nhiệm</strong></em>, và vì
thế nó không thể tạo nên một chính quyền thực sự. Thay vào
đó, nó lấp kín mọi không gian khả hữu bằng cái chính quyền
giả tạo của nhà độc tài.
Những kẻ có triển vọng trở thành những nhà độc tài đều
rất giỏi canh chừng thời kỳ khủng hoảng chính quyền trong
chế độ dân chủ. Nhân dân càng ít lưu tâm đến sự thử
thách nẩy sinh từ chế độ dân chủ, thì họ lại càng ít
thành công trong việc lấp đầy cái không gian mà chế độ dân
chủ mang đến cho họ, và nhà độc tài, kẻ tự xưng là gánh
vác cái trách nhiệm to tát nhất, lại càng lẹ làng tiến đến
giành lấy cái không gian ấy và, cuối cùng, chiếm lấy nó
trọn vẹn. Hitler, Lenin, và Mao đều là những ví dụ điển
hình cho loại độc tài này. Chiếm trọn cái không gian khả
hữu bằng một chính quyền hoàn toàn giả tạo, họ đã khoá
chặt cái không gian ấy lại, huỷ diệt nó và, cuối cùng, huỷ
diệt luôn chính nền dân chủ. Chúng ta đều biết điều này
dẫn đến đâu: nó dẫn đến những cuộc tàn sát, hành hạ,
nhục mạ. Nói tóm lại, trong lúc chế độ dân chủ xây đắp
con đường dẫn đến việc tạo nên chính quyền thực sự, thì
chế độ chuyên chính làm tắt nghẽn con đường ấy bằng một
hàng rào ghê tởm, bằng cái bộ mặt méo mó kỳ quái của nhà
cầm quyền như trong tranh biếm hoạ.
Những cơ hội để một cuộc cách mạng mang tính hiện sinh có
thể thành công — như một lần tôi đã dùng lối ẩn dụ để
diễn tả sự thức tỉnh của tinh thần trách nhiệm nhân bản
sâu sắc — dưới chế độ tự do và dân chủ thì tốt hơn xa
so với những cơ hội dưới một chế độ độc tài, nơi cái
không gian duy nhất được trao cho bất kỳ ai muốn nhận lãnh
trách nhiệm là một cái buồng giam trong trại tù.
Ta không thể bắt lỗi thế giới Tây phương là cứ bám lấy
chế độ dân chủ. Vì, mặc dù chế độ dân chủ chắc hẳn
có nhiều hình thức khác nhau, thế nhưng, hôm nay, nó vẫn là
con đường duy nhất mở ra cho tất cả chúng ta. Các nước Tây
phương chỉ có thể bị bắt lỗi vì họ không hiểu và không
bảo vệ cái thành tựu tuyệt vời này một cách đúng mức.
Bị cơn khủng hoảng phổ quát về đạo đức làm cho cóng
róng, họ đã không thể sử dụng hết những cơ hội mà cái
phát minh vĩ đại này đã mang đến, và không thể cung ứng
một nội dung đầy ý nghĩa cho khoảng không gian mà chế độ
dân chủ đã khai mở. Chính vì những sơ hở này mà một số
nhân vật không lành mạnh, lúc này lúc khác, đã tàn phá chế
độ dân chủ và gây nên hàng loạt những sự kiện kinh hoàng
trên trái đất.
Chúng ta nên kết luận thế nào? Chúng ta nên kết luận rằng
không có lý do gì để sợ chế độ dân chủ, hoặc xem nó như
một hệ thống có khả năng lật đổ chính quyền và làm mọi
sự tan nát. Có một phương thức khác dành cho những người
muốn tránh sự sụp đổ này: họ có thể xem dân chủ như một
thử thách để biểu lộ tình thần trách nhiệm và để giới
thiệu — hay, đúng hơn, để khôi phục — cái tinh thần và ý
nghĩa mà dân chủ đã sẵn có ngay từ lúc nó mới xuất hiện.
Đây là một công tác của siêu nhân, nhưng trong hệ thống mở
của chế độ dân chủ, nó có thể được thực hiện.
Trong những nền văn hoá nơi mà những gốc rễ của ý thức
dân chủ chưa cắm sâu, hay nơi mà ý thức dân chủ vẫn chưa
bén rễ — nơi mà một cá nhân tự do thì hoàn toàn vô nghĩa
trong lúc nhà lãnh đạo có tất cả quyền năng — thì các nhà
lãnh đạo thường vin vào những truyền thống quyền lực đã
cũ xưa hàng thế kỷ để tiếp tục ngự trị, và cố gắng
hợp pháp hoá cái luật lệ độc tài của họ bằng cách rêu
rao rằng họ đang tiếp tục những truyền thống ấy.
... Họ vừa đúng vừa sai. Họ sai vì những gì họ trình bày
như sự kế thừa những truyền thống lâu đời thì thực chất
lại là sự phủ định những truyền thống ấy. Mặc dù cố
gắng tái lập cái quyền lực tự nhiên mà họ tưởng có thể
chiếm hữu trong những hệ thống văn hoá, họ lại thay thế nó
bằng một quyền lực phản tự nhiên. Thay vì một quyền lực
toát ra từ cái tài lôi cuốn đại chúng — một thứ năng
khiếu đặc biệt tiềm tàng nơi nhà lãnh đạo và được đại
chúng công nhận, một thứ quyền lực được bộc lộ bằng
tinh thần trách nhiệm cao độ trước cái trách vụ tự đảm
nhiệm của nó — họ lại lập nên một thứ quyền lực cực
kỳ thô lậu của cái roi.
[...]
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10967), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét