Nguyên Ngọc - Giáo dục trước hết là một công tác nhân văn, là công cuộc dân chủ hóa [*]

<div class="boxleft300"><img
src="http://www.tiasang.com.vn/DesktopModules/VietTotal.Articles/ImageHandlerLarge.ashx?width=250&height=188&HomeDirectory=%2fPortals%2f0%2fVietTotal.Articles%2fGiaoduc%2f&fileName=dh+pct.jpg&portalid=0&i=4484&q=1"
/><div class="textholder">Trường Đại học Phan Châu Trinh, TP Hội
An</div></div>
Giáo dục trước hết và cơ bản là một công tác nhân văn, là
công cuộc dân chủ hóa. Và nghề thầy giáo là nghề sáng tạo
không ngừng, khám phá không ngừng, khám phá từng người, nó
cơ sở trên niềm tin nhân văn nhất là niềm tin ở con người.

Chúng ta nói giáo dục là nghề cao quý nhất, và người thầy
giáo là người làm công việc cao quý nhất. Vì sao? Vì giáo
dục là làm cuộc khám phá khó nhất, hay nhất, đẹp nhất trên
đời, khám phá đối tượng khó nhất, hay nhất, bí ẩn nhất,
mà cũng đẹp nhất trên đời, là con người. John Dewey, nhà
giáo dục lớn, nói rằng giáo dục là dân chủ, giáo dục cơ
sở trên niềm tin dân chủ. Dân chủ hiểu theo nghĩa sâu nhất,
nhân văn nhất của khái niệm này: dân chủ trước hết là
niềm tin ở con người. Giáo dục xuất phát từ niềm tin ở
tiềm năng của con người, niềm tin rằng mọi con người, mỗi
con người đều có tiềm năng phong phú và bất tận. Giáo dục
chính là khám phá ra tiềm năng đó ở con người, từng con
người, và giải phóng nó ra. Hoặc đúng hơn, giúp cho mỗi con
người tin rằng mình có tiềm năng, nhận ra tiềm năng ấy, và
tự mình giải phóng nó. Người thầy giáo là người đi làm
công việc tổ chức cuộc giải phóng đó, cho những con người,
từng con người. Vì vậy giáo dục trước hết và cơ bản là
một công tác nhân văn, là công cuộc dân chủ hóa. Và nghề
thầy giáo là nghề sáng tạo không ngừng, khám phá không
ngừng, khám phá từng người, nó cơ sở trên niềm tin nhân văn
nhất là niềm tin ở con người.

Trường chúng tôi đã và đang có nhiều khó khăn. Khó khăn ấy
là do chúng tôi tự mình làm ra, có thể nói tự nguyện tự
mình gây cho mình. Trong mạng lưới chung của các trường đại
học, ít ra là ở trong khu vực chúng ta, trường của chúng tôi
đã tự chọn cho mình một hướng đi khó. Đó là chúng tôi
muốn xây dựng một trường đại học chất lượng, tương
đối đa ngành, trong đó các khoa học xã hội và nhân văn là
trọng điểm, đồng thời ngành đào tạo nào cũng phải lấy
khoa học xã hội và nhân văn làm nền tảng. Trong khi như chúng
ta biết, phải nói rằng trong đời sống thực của xã hội
hiện nay đang có xu hướng nặng nề quay lưng lại với các khoa
học xã hội và nhân văn. Thậm chí có thể nói trong lịch sử
giáo dục của nước ta, chưa bao giờ các khoa học xã hội và
nhân văn bị coi thường, bị bỏ rơi thê thảm như hiện nay.
Chúng tôi đã rất khó vì chúng tôi đã chọn lấy ngay chính
chỗ mà xã hội bỏ trống, bởi chúng tôi nhận thức rằng sự
bỏ trống đó là rất nguy hiểm, thậm chí có thể là thảm
họa cho đất nước. Trong tuyển sinh vừa qua có một con số
kỳ lạ: chỉ có 4,8% thí sinh thi vào khối C tức khối khoa học
xã hội và nhân văn. Vậy mà trước tình hình đó, những nơi
và những người chịu trách nhiệm về giáo dục đã hoàn toàn
dửng dưng, thờ ơ, vô cảm, không ai nói một tiếng nào, thản
nhiên coi là hết sức bình thường. Còn ngôi trường này, thì
oái ăm vậy, lại được lập ra chính vì muốn góp phần dù
nhỏ bù đắp chỗ trống đó mà chúng tôi coi là sinh tử …
Khó vậy đó, khó vô cùng, nhưng chúng tôi biết rằng chọn
lựa của mình là đúng, dù hiện nay rất có thể chọn lựa
đó khiến vị thế của trường này trở nên đơn độc, chúng
tôi đang cô đơn. Song chúng tôi quyết kiên định lựa chọn
ấy. Trường này sinh ra trên đất Quảng Nam, đất của duy tân
từng chói lọi một thời, và đứng trong lòng Hội An, môi
trường văn hóa lý tưởng. Lý tưởng vì chính ở đây những
ngày này, trong ngổn ngang của xã hội, những giá trị nhân
văn được nuôi giữ tốt đẹp nhất. Trường này mang tên Phan
Châu Trinh, nhà khai sáng vĩ đại, nhà giáo dục lớn. Chúng tôi
biết vị tiền bối anh minh trường được mang tên, từng cũng
rất đơn độc trong thời của ông. Ông từng nói: Trinh này đã
nhận ra việc ấy là phải, nên nhất định đảm nhiệm lấy
mà làm, quyết không nhường cho ai khác! Trường chúng ta mong
được noi gương ông.

Chúng tôi kiên định hướng đi đó, nhưng đồng thời chúng
tôi cũng nghiêm khắc nhận ra rằng trên hướng đi đúng ấy,
chúng tôi chưa có bước đi thích hợp, chưa biết chọn cách đi
khôn khéo và hiệu quả trong những tình huống cụ thể, chưa
biết lượng thế và lượng sức cho phải, chưa bíết kiên trì
chờ đợi khi còn cần chờ đợi, có khi vì nôn nóng mà máy
móc … Và đi một con đường khó như vậy, mà tổ chức và
kỷ cương còn quá lỏng lẻo. Nên đã khó, càng thêm khó hơn…
Vì vậy chúng tôi đang quyết tiến hành một cuộc làm lại
thật sự, không ồn ào nhưng quyết tâm, và cơ bản. Và những
thay đổi mới đang bắt đầu, với nhiều hy vọng…

<center>* * *</center>

Chúng tôi được xã hội giao cho một lớp người trẻ rất
tuyệt, trong sáng, khát khao hiểu biết, tha thiết vươn tới cái
tốt, cái đẹp, ham muốn khám phá và sáng tạo, năng nổ và
thông minh. Nếu còn điều gì chưa ổn, chưa hay ở các em, ấy
là do chúng tôi chưa biết đánh thức dậy những tiềm năng
giàu có trong các em. Thật hạnh phúc được làm việc với
những người trẻ như các em. Nếu chúng tôi biết làm giỏi,
chính các em sẽ đem lại sinh khí và sức mạnh cho ngôi trường
này, và cho mỗi thầy cô giáo.

Các em sinh viên đã rất công phu tự nguyện chuẩn bị một
đêm biểu diễn thật đẹp và thật cảm động để chúc mừng
và bày tỏ lòng biết ơn đối với các thầy cô. Có một tiết
mục đặc biệt xúc động, các em sinh viên nhiều lứa tuổi,
chắc là thuộc nhiều ngành khác nhau, đã ra đời và trưởng
thành, ân cần vây quanh một người thầy giáo già, và nhắc đi
nhắc lại rất nhiều lần một câu hỏi tha thiết: Thầy ơi
Thầy, mười năm trước chúng em là học trò của Thầy đây,
Thầy còn nhớ em không? Còn nhớ em không? Tôi nghĩ hôm nay tất
cả các thầy cô giáo của trường chúng ta có thể cho phép tôi
trả lời các em: Không chỉ mươi năm nữa đâu, mãi mãi, mãi
mãi các em ạ, các thầy cô sẽ nhớ các em, rất nhớ các em,
các em yêu quý, mãi mãi, mãi mãi...

_________________

(*) Trích bài phát biểu của Nhà văn Nguyên Ngọc, Chủ tịch
hội đồng quản trị trường Đại học Phan Châu Trinh, trong
ngày Nhà giáo Việt Nam 2011

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10812), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét