đào tạo ra các thế hệ công dân tốt và hình thành các thế
hệ lãnh đạo tài năng tiếp nối.
<h2>Hệ thống giáo dục gắn với thực tế và khai sáng là trụ
cột thứ ba</h2>
Vĩ nhân tiêu biểu và là lãnh tụ đóng góp lớn nhất cho quan
điểm này chính là Thomas Jefferson, Tổng thống thứ 3 và tác
giả Tuyên ngôn Độc lập. Jefferson cho rằng việc có bản hiến
pháp tốt là chưa đủ, việc có các nhà người lãnh đạo
giỏi, có tầm nhìn... cũng chưa đủ đảm bảo cho một quốc
gia bền vững và thịnh vượng. Bởi khi thế hệ lãnh đạo đó
mất đi, nếu không có thế hệ lãnh đạo tài năng mới thì
thể chế đó cũng sớm lụi tàn. Vì thế, ông cho rằng cần
nhiều thế hệ lãnh đạo tài năng, kế tục, nối tiếp nhau,
như một ngôi nhà cần phải được xây dựng bằng nhiều lớp
gạch... Và xa hơn, cần một dân tộc được khai sáng, cần
những thế hệ công dân có giáo dục...
<div class="boxleft300"><img
src="http://danluan.org/files/u1/sub02/20111002182304thomas-jefferson-picture1_1317604681.jpg"
width="400" height="385"
alt="20111002182304thomas-jefferson-picture1_1317604681.jpg" /><div
class="textholder">Thomas Jefferson</div></div>
Quan điểm của Thomas Jeffferson đặc biệt hấp dẫn và có tầm
nhìn rất xa. Trong lịch sử Việt Nam và thế giới, chúng ta
cũng thường chứng kiến rất nhiều triều đại, nhiều quốc
gia được sáng lập bởi các vị vua anh minh nhưng rồi lại tàn
lụi khi không còn người lãnh đạo giỏi tiếp nối. Vì thế,
điều then chốt là phải tạo dựng một nền giáo dục thực
sự khai sáng. Cần một thế hệ công dân tốt, được khai
sáng...để từ chính họ nảy sinh những nhà lãnh đạo tài
năng mới...để họ có thể lựa chọn được nhà lãnh đạo
tốt... mạnh dạn, dám nói, dám làm.
Và Jeffferson đã làm gì? Ông đã cho xây dựng Trường Đại
học Virginia, cải cách hệ thống giáo dục, nỗ lực phát
triển hệ thống thư viện rộng khắp. Ông đã tặng toàn bộ
thư viện 6000 cuốn sách hay nhất, hữu ích nhất của mình cho
thư viện Quốc hội Mỹ và lan tỏa ý tưởng phát triển một
hệ thống thư viện khắp cả nước. Trường đại học Virginia
đi đầu trong việc cải cách chương trình giáo dục...
Một câu hỏi luôn đặt ra trong tâm trí Jefferson, đó là liệu
nhà nước cộng hoà Mỹ vừa được thiết lập sẽ duy trì sự
tồn tại và phát triển như thế nào? Ông thuộc thế hệ đã
làm nên cuộc Cách mạng Mỹ và là một trong những nhà lãnh
đạo hàng đầu của đất nước có nhiệm vụ thiết lập
chính quyền trên nền tảng mới; nhưng chính ông lại nghi ngờ
rằng những thể chế chính quyền dù được thiết lập hoàn
hảo cũng không đủ bảo đảm tự do, độc lập và thịnh
vượng lâu dài trên đất nước Mỹ, bởi ông tin rằng phải
chính những người dân được học hành, có kiến thức mới
bảo vệ được quyền lợi và sự tự do của mình.
Jefferson viết "Giáo dục làm người ta ý thức được cội
nguồn dân tộc, biến đổi những thói xấu cố hữu thành
những đức tính tốt đẹp, có lòng nhân ái. Không phải ai
khác mà chính từng thế hệ, kế thừa kiến thức của những
người đi trước, bổ sung vào đó những điều mới mẻ, không
ngừng nâng cao kiến thức và thịnh vượng cho nhân loại..."
Jefferson tin rằng giáo dục và quyền công dân là không thể
tách rời và khẳng định những điểm mấu chốt nhất về
vấn đề này là: (1) dân chủ không thể tồn tại lâu dài nếu
không có sự khai sáng (dân trí, kiến thức); và (2) dân chủ
không thể được thi hành đúng đắn nếu không có những viên
chức chính quyền khôn ngoan và trung thực. Ông viết: "Không bao
giờ và sẽ không bao giờ một quốc gia ngu dốt lại giành
được sự tự do". Với ông, sự ngu dốt và sự dân chủ,
thịnh vượng của quốc gia không bao giờ cùng tồn tại, cái
này sẽ phá hỏng cái kia hoặc ngược lại. Một chính quyền
chuyên chế sẽ kìm kẹp và cướp đi quyền tự do của dân
chúng nếu họ ngu dốt.
Với ông, giáo dục phổ thông rất quan trọng và là sự bổ
sung cần thiết cho một chính quyền tự do vì "Mọi chính quyền
đều sẽ thoái hoá và suy đồi nếu chỉ dựa vào tầng lớp
cai trị. Bản thân dân chúng mới là bức tường thành duy nhất
bảo vệ nền dân chủ và đảm bảo sự phát triển bền vững.
Nhưng để xã hội được an toàn thì trí tuệ và kiến thức
của họ phải được cải thiện đến một mức độ nào đó,
vì những người bỏ phiếu cần phải được chuẩn bị sao cho
anh ta có thể trình bày được ý kiến của mình một cách
đúng đắn bằng chính lá phiếu".
Ông tin rằng giáo dục tiểu học quan trọng hơn nhiều so với
giáo dục bậc đại học, "bởi điều đó sẽ đảm bảo một
xã hội an toàn hơn khi toàn bộ dân chúng có được trình độ
học vấn một cách tương đối hơn là nếu chỉ một ít có
trình độ rất cao nhưng đa số lại dốt nát như ở Châu Âu"
vì bằng việc biết đọc, biết viết, mọi người dân đều
trở thành những "người bỏ phiếu" có chất lượng, được
thông tin đầy đủ và hiểu được nghĩa vụ và trách nhiệm
của mình.
Thậm chí, Jefferson cho rằng cần phải tước quyền bầu cử
của những công dân lười biếng, không chịu tiếp cận nền
giáo dục do chính quyền tạo ra. Nâng cao dân trí của nhân dân
nói chung sẽ xoá bỏ sự chuyên chế và áp bức về vật chất
lẫn tinh thần, như thể những ý tưởng đen tối lộ rõ
trước buổi bình minh.
Để thực hiện tư tưởng của mình, ngay từ khi cuộc Cách
mạng Mỹ nổ ra, Thomas Jefferson đã muốn cải cách trường
William & Mary, nơi ông học trước đây. Ông muốn biến cơ sở
giáo dục buồn tẻ và yếu kém này thành một "vườn ươm"
nuôi dưỡng các thế hệ mới sôi nổi, nhiệt thành và gắn bó
với mục tiêu xây dựng một xã hội tốt đẹp. Với ông, chỉ
thông qua khoa học các kiến thức mới mẻ sẽ được phát
hiện và việc áp dụng các kiến thức này sẽ dẫn tới sự
tự trị và sự khai sáng của loài người. Ông cho rằng tài
năng có thể phân bố ngẫu nhiên trong toàn xã hội bất kể
giàu nghèo, địa vị, tầng lớp nhưng năng lực thực sự chỉ
xuất hiện khi được giáo dục cẩn thận.
Là Tổng thống thứ 3 của Hoa Kỳ (1801-1808), cảm thấy bổn
phận phải cống hiến và xây dựng đất nước, Jefferson đã
đệ trình Quốc hội một điều khoản sửa đổi Hiến pháp
nhằm buộc chính quyền phải có trách nhiệm đối với giáo
dục. Trong bức Thông điệp Liên bang ngày 2/12/1806, ông viết
"Giáo dục cần phải được coi là mối ưu tiên của toàn xã
hội... Tôi nghĩ rằng đạo luật quan trọng nhất trong toàn bộ
hệ thống pháp luật của chúng ta chính là qui định bắt buộc
phổ biến kiến thức cho mọi người dân. Không nền tảng nào
đảm bảo tự do và hạnh phúc của dân chúng bằng nền tảng
giáo dục". Chính phủ phải có trách nhiệm, chính xác hơn là
bổn phận thiêng liêng hỗ trợ giáo dục.
Ông cũng đề xuất cải cách hệ thống giáo dục toàn diện
trên khắp tiểu bang Virginia. Từ năm 1814, Jefferson đã vận
động thành lập một trường đại học thật sự đầu tiên
của nước Mỹ, đó chính là trường Đại học Tổng hợp
Virginia. Với ông, trường đại học này không chỉ đào tạo ra
các giáo sư và các nhà khoa học mà còn phải tạo ra các nhà
lãnh đạo tương lai của đất nước. Ông muốn thiết lập
một hệ thống để đảm bảo rằng những tài năng sẽ có cơ
hội thể hiện và được xã hội phát hiện... Và giáo dục
phổ thông là yếu tố sàng lọc cần thiết loại bỏ những
thứ vô giá trị của tầng lớp đặc quyền, thúc đẩy giới
tinh hoa của đất nước nổi lên. Trong suốt 6 năm làm Hiệu
trưởng của trường, Jefferson hoàn toàn dành mọi công sức
để xây dựng nên "trường Đại học thật sự đầu tiên của
nước Mỹ". Ông vận động quyên góp tiền, phác thảo bản vẽ
kiến trúc trường, thuê người xây dựng, cẩn thận chọn lựa
đội ngũ giáo viên, phát triển chương trình dạy học, đề ra
nội qui của trường và nhiều cải tiến khác: thiết lập các
môn học không bắt buộc, cắt bỏ sự ràng buộc giữa nhà
trường và nhà thờ, chuyển chương trình học kinh điển sang
các môn khoa học thực tiễn, nới lỏng kỷ luật của trường,
phát triển các ngành mới. Ông muốn tạo ra một môi trường
tự do và tiến bộ cho các giáo sư và sinh viên cùng nhau nghiên
cứu và tìm tòi kiến thức.
Việc chọn lựa các môn học của ông cũng được cân nhắc
kỹ càng. Ông cho rằng, để tạo ra những con người yêu nước
tất yếu việc giáo dục phải bao gồm lịch sử và luật pháp
vì theo ông trong khi khoa học là "mũi giáo", là công cụ phát
hiện thế giới bên ngoài thì lịch sử là "tấm áo giáp"
chống lại sự chuyên chế, đồng thời sẽ mang lại cho con
người tầm nhìn xa, trông rộng và sự điềm tĩnh, phát hiện
mọi tham vọng xấu xa. Việc hiểu biết lịch sử sẽ là rất
cần thiết để duy trì nền cộng hoà còn việc học luật pháp
là nhằm xây dựng trật tự cho các hoạt động của xã hội.
Không chỉ dừng lại đấy, Jefferson còn thành công trong việc
truyền tải tư tưởng về một nền giáo dục tự do và rộng
khắp vào Thư viện Quốc hội Mỹ, biến nơi đây thành một
nơi lưu trữ và bảo tồn lớn nhất mọi dạng tri thức của
nhân loại và dễ tiếp cận cho mọi người dân...
<div class="special_quote"><strong>Nhân vật tiêu biểu Thomas
Jefferson</strong>
Thomas Jefferson (1743-1826) là tổng thống thứ 3 của Hợp chúng
quốc Hoa Kỳ, người sáng lập ra Đảng Dân chủ-Cộng hòa Hoa
Kỳ và là một trong những người theo chủ nghĩa tự do nhiệt
thành lớn nhất thời cận đại. Ông sinh ngày 13 tháng 4 năm
1743 tại Shadwell, bang Virginia, lúc đó còn là vùng biên giới
hoang vu, trong một gia đình kĩ sư gốc Anh.
Thuở nhỏ, ông học ở quê nhà, rồi sau đó vào trường Đại
học William & Mary (1760-1762). Năm 23 tuổi, ông trở thành luật
sư. Bảy năm sau, ông thôi hành nghề với một tài sản kha khá
và với mối ác cảm sâu sắc về giới luật sư, rồi sống
cuộc sống của một nhà quý tộc nông thôn độc lập.
Trên mộ bia được ông chọn từ trước, có mang dòng chữ:
"Đây là nơi an nghỉ cuối cùng của Thomas Jefferson, tác giả
của bản Tuyên ngôn Độc lập Mỹ, của Đạo luật Virginia về
tự do tín ngưỡng, và là cha đẻ của trường Đại học
Virginia".</div>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10144), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét