lập – Tự do – Hạnh phúc được dùng cho nước Việt Nam
của tôi từ năm 1976, một năm sau ngày thống nhất đất
nước, nhiều việc ngổn ngang 2 miền, tất nhiên là chưa có
chút chủ nghĩa xã hội nào đúng nghĩa cả.
Quốc hiệu mới đanh thép, sang trọng; phần tiêu ngữ kế thừa
quốc hiệu thời kỳ trước đó, từ 1945. Nó gọn ghẽ, rõ
ràng trong tuyên ngôn chính trị, song độ dài hơi lớn, có thể
so với Lào, Bắc Triều Tiên, Myanmar, Brunei, Lybia… Đến những
ngày này, thể chế chính trị được tuyên trong quốc hiệu
nước tôi là duy nhất, tức là số 1 trên thế giới.
Quyết định thay đổi quốc hiệu là một việc làm tập thể
rất tự tin của những con người ưu tú của nước tôi; đó
là sự nâng cấp và tạo bước ngoặc về mơ ước và khẳng
định chính trị cho đất nước sau 31 năm xây dựng và bảo
vệ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. Trong chừng ấy năm, dù
phải trải qua 2 cuộc chiến, đất nước vẫn kiên trì với
mục tiêu thể chế là một nước cộng hoà dân chủ.
Bước vào thời kỳ mới, với khí thế của 3 dòng thác cách
mạng mà Việt Nam đang đứng ở "<em>đỉnh cao</em>",
"<em>mắt nhìn bốn hướng</em>", vừa "<em>vì ta</em>" vừa
"<em>vì ba nghìn triệu trên đời</em>"(*), thể chế cộng
hoà dân chủ không còn cần thiết phải nói ra nữa. Tính chất,
mục tiêu dân chủ đã được hàm ngụ và thể hiện trong nền
dân chủ gấp triệu triệu lần của chủ nghĩa xã hội mà các
bậc tiền bối đã nói rồi.
Nhân dân trong nước buộc phải tin nền dân chủ ấy mà không
cần chứng minh; nếu có thắc mắc hay thấy lạ lẫm gì chỉ
cần động viên rằng đó là dân chủ xã hội chủ nghĩa, khác
với dân chủ tư sản. Đối với người nước ngoài có nhận
xét, nghi ngờ gì về vấn đề dân chủ, phải đấu tranh để
họ công nhận chân lý của phép suy diễn từ hàm ngụ nói
trên; nếu không đạt được vậy, có lẽ đó là sự can thiệp
vào công việc nội bộ của nước Việt Nam, là thù địch, là
diễn biến hoà bình.
Theo đó, sự thuyết phục của nền dân chủ mới kéo dài suốt
đến bây giờ là 66 năm, 2 quốc hiệu, huy động được toàn
thể nhân dân chiến đấu, hy sinh, làm ăn, vui chơi đủ kiểu,
sinh con đẻ cái, giàu có, đổi thay thân phận giai cấp và
chính trị, giao thiệp với cả thế giới.
Thế nhưng khi bước vào thời kỳ nhiễu nhương thế sự, một
loạt các nước có thể chế được gọi tên tương tự bị
sụp đổ, trong nước người ta bắt đầu truy vấn những vấn
đề về bản chất chính trị của quốc hiệu. Một số trí
thức không đề kháng được - theo cách nói chính thống - thì
cảm thấy xấu hổ và buồn cho rủi ro lịch sử để không
biết tại sao lại có cái "<em>chủ nghĩa xã hội trên mảnh
đất vua Hùng</em>"(**) này. Một số tự đề kháng theo kiểu
của mình thì tự an ủi rằng chẳng qua đó cũng là một kiểu
hệ quả của việc làm "<em>điếc không sợ súng</em>" hoặc
như anh nông dân nghèo mà chơi ngông, tuy nhà chưa có điện
nhưng cũng đi mua mấy cái quạt điện xịn về treo lên tường,
lâu lâu lại tra dầu mỡ rồi xoay cho nó chạy vù vù mà cười
tít mắt đắc ý.
Chỉ khổ cho những người lãnh đạo, những nhà tuyên truyền,
không cách nào khác được, vẫn phải ca ngợi cái bản chất
tốt đẹp, cái dân chủ không chối cãi được của chế độ.
Họ nói như thật, nói một cách thành tâm, nhập vai nhuyễn
đến nỗi người nghe còn khả năng tự vấn cảm thấy hoang
mang, quay ra nghi ngờ mình: hay lại có ngọc trong đá mà mình
không biết. Bậc trí giả, nếu không nghi ngờ thì vì tuổi
tác, động viên mình nên bình tĩnh.
Chẳng hạn như cái nền dân chủ kia, nói vậy nhưng không phải
vậy. Cứ quan sát, nghe thật kỹ rồi sẽ hiểu. Một nhà nước
cộng hoà có Quốc hội mà cứ mỗi lần bầu cử, người ta
lại có những thắc mắc rất có lý về tính dân chủ của qui
trình bầu cử đó, nhất là một điều quá rõ ràng, cử tri -
nhân dân giống như một công cụ, một kiểu robot được mượn
để hoàn chỉnh hình thức của một sinh hoạt chính trị. Cả
những người câm điếc cũng "được bầu" những đại
biểu Quốc hội cho địa phương mình mà trong đó có đến 2/3
được giới thiệu từ trên trời xuống, đến công chức nghe
đài đọc báo mà cũng không biết mặt ngang mặt dọc thế nào
nói chi đến những người – cử tri câm điếc.
Nhưng cứ cho là thực sự dân chủ trong bầu cử đi thì cái
Quốc hội được bầu đó là kết quả, là biểu tượng, là
niềm tự hào của nền dân chủ. Nhưng không hiểu sao sau 66
năm, đến những khoá gần đây, mỗi lần tổng kết bế mạc
một kỳ họp hay cả nhiệm kỳ, chủ tọa Quốc hội lại cứ
trở đi trở lại tự hào mà khẳng định rằng rằng sinh hoạt
Quốc hội ta ngày càng dân chủ hơn (gần đây nhất là bài
tường thuật đại biểu Quốc hội Nguyễn Tấn Dũng gặp gỡ
cử tri ở Hải Phòng trên VTV1 tối 31/3/2011). Hoá ra cái thiết
chế được tạo nên bởi một qui trình dân chủ và có quyền
thiết kế mô hình dân chủ cho nhân dân, cho đất nước mình
đó cũng bị mất dân chủ. Nhưng ai lại có quyền tướt đoạt
dân chủ của Quốc hội nhỉ? Rất khó hiểu, cũng như khi hiến
pháp, luật pháp qui định rành rành rằng Chính phủ là cơ quan
do Quốc hội bầu ra, là cơ quan chấp hành của Quốc hội,
nhưng trong thứ tự giới thiệu, xướng danh, kính thưa, người
ta lại xếp ông Thủ tướng đứng trên Chủ tịch Quốc hội
và Chủ tịch Quốc hội, người đứng đầu cơ quan quyền lực
cao nhất đại diện cho toàn dân chỉ xớ rớ chầu rìa như
thằng mõ trong hội cúng đình.
Đó là chuyện quốc gia đại sự. Với nhân dân, ở trình độ
dân trí bình thường, đều hiểu rằng dân chủ là cái gì đó
trọn vẹn, chỉnh thể, không chia cắt, phân lớp trong khái
niệm của nó và thể hiện bằng các quyền, các cơ chế vận
hành quyền trong thực tiễn đời sống chính trị. Thế nhưng
suốt nhiều năm, họ phải làm quen với một quá trình mở
rộng dân chủ mà không biết tâm của sự mở rộng đó là ở
đâu từ đâu là gì, các đoạn bán kính mở rộng là bao nhiêu,
tại sao như thế, do ai quyết định; họ phải đi trên một con
đường thăm thẳm của dân chủ hoá mà không biết phía ngược
lại, điểm zero, điểm đích của quá trình đó là gì. Họ bị
tung đẩy vào đủ thứ chủ trương và những hoạt động gọi
là dân chủ hoá như dân chủ cơ sở, dân biết dân bàn dân làm
dân kiểm tra với đủ thứ công việc như bàn qui chế chi tiêu
nội bộ (cũng là duy nhất trong các cơ quan ở nước ta), bàn
việc làm đường bê tông nông thôn v.v… và được giải thích
đó là dân chủ, rồi dần cũng tự sướng, có ảo giác như là
mình là chủ; trong khi, cái dân chủ, các quyền tự do chính
trị được nêu trong quốc hiệu, cái giá trị thiêng liêng mà
nền văn minh chính trị của nhân loại đã tạo ra, vốn được
các nhà cách mạng vô sản hưởng thụ và lợi dụng để làm
cách mạng thì dân không bao giờ được biết đến về nhận
thức, tri thức và được làm trong hành động thực tiễn. Để
bảo vệ cuộc cách mạng chống lại toàn dân (vì trong cái toàn
dân trừu tượng ấy, luôn luôn có một số bộ phận cụ thể
là kẻ thù tiềm năng, tuỳ theo chính sách của từng giai
đoạn), qua cầu phải rút ván; trước đây cách mạng biết
chiếm đài phát thanh của địch để làm điểm tựa thì bây
giờ phải coi nơi đó là trọng tâm bảo vệ với hàng trung
đội công an canh gác đêm ngày. Khái niệm, giá trị dân chủ
cũng vậy: cái sơ hở của địch không bao giờ còn là cái sơ
hở của ta.
Cứ vậy cho nên phải bình tĩnh. Tôi học được cách bình tĩnh
đó từ một câu chuyện được nghe đã lâu. Chuyện là sau 1975,
có một số cụ kháng chiến ở miền Nam, do lâu ngày gian khổ
ác liệt nên yếu mất cái sự đàn ông khi đón vợ từ Bắc
vào, khó bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau. Các cụ
được cho đi Liên Xô để điều dưỡng. Trong khoá điều
dưỡng ấy, các cụ được cho đi xem múa balê. Do diễn viên
Tây trang phục hở hang thế nào đó, giữa vỡ diễn, cái sự
đàn ông của một cụ bỗng trỗi dậy; thế là cụ ôm chầm
lấy cô y tá Nga đi kèm, đứng lên hô to: Hoan hô nền y học
Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Xô viết.
Tôi cũng biết hoan hô nền dân chủ xã hội chủ nghĩa.
Xích Tử
(*) Một số ý trong thơ Tố Hữu.
(**) Một câu trong lời một bài hát.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/8350), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét