Chris Llewellyn Smith (nhà vật lý lý thuyết sừng sỏ người Anh
mà tên tuổi ông như một tượng đài) lại là chủ biên cái
báo cáo quái đản của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Anh
(Royal Society) vừa được tung ra, với kết luận "Khoa học TQ
sẽ vượt Mỹ trong hai năm tới" (<a
href="http://www.bbc.co.uk/vietnamese/world/2011/03/110329_china_science_advancement.shtml">trang
web BBC tiếng Việt</a> ngày 29-3-2011; hoặc:
http://royalsociety.org/news/new-science-countries/)! Lại còn thế nữa
kia đấy! Một báo cáo khoa học tất nhiên phải dựa vào những
luận cứ xác đáng chứ không thể nói càn. Có điều, chẳng
biết nhóm nghiên cứu của ngài hiệp sĩ Chris Llewellyn Smith
(được Nữ hoàng Anh phong tước năm 2001 -
http://en.wikipedia.org/wiki/Christopher_Llewellyn_Smith) có quan sát
đến thực tế rằng Trung Quốc là một trong những nơi có nền
giáo dục hổ lốn nhất thế giới để dẫn đến một thực
tế khác nữa là đó là một đất nước của những tài năng
chôm chỉa, của những bộ não ranh ma chỉ biết ăn cắp ý
tưởng và của một xã hội trong đó hiền tài có thể chẳng
làm nên sự nghiệp gì nếu không thủ tấm thẻ Đảng trong túi
quần! Xin đăng lại hai bài viết mà chúng tôi đã làm để
thấy rõ thêm bộ mặt buồn nôn của nền giáo dục "hiện
đại" Trung Quốc.
<h2>KHI KHỔNG TỬ… KHÓC!</h2>
(Bài đã đăng trên Kiến Thức Ngày Nay 1-3-2010)
Viết trên Asia Times, tác giả Kent Ewing phải thốt lên rằng
đến cụ Khổng Tử cũng phải bật dậy và ngửa mặt lên
trời mà khóc. Vì sao cụ Khổng rơi lệ?
<h3>Công nghiệp kinh doanh bằng cấp </h3>
Tại sao Khổng Tử phải giũ áo chùi nước mắt? Bởi con cháu
Khổng Tử đang làm ô danh nền học thuật Trung Quốc trước
nạn mua bán văn bằng. Như tác giả Triệu Thuần Triết (Zhao
Chunzhe) viết trên China Daily, nạn mua bán bằng cấp trên mạng
tại Trung Quốc đang ngày càng nghiêm trọng. Dẫn lại từ
Yangtze Daily, tác giả cho biết "công nghiệp" kinh doanh bằng
dỏm, đặc biệt tiến sĩ, hiện trị giá từ 180 triệu tệ
(26,3 triệu USD) đến 540 triệu tệ (79 triệu USD) mỗi năm. Tình
hình bức xúc đến mức giáo sư Trầm Dương (Shen Yang) thuộc
khoa quản trị thông tin Đại học Vũ Hán (tỉnh Hồ Bắc) hiện
đề nghị sinh viên làm đề tài này như một nghiên cứu mới
liên quan lĩnh vực công nghệ thông tin và mặt trái của nó!
Theo giáo sư Trầm, hầu hết người mua đều đến từ các
viện nghiên cứu và đại học nâng cao. "Không khí" kinh doanh
náo nhiệt đến nỗi ngày càng có nhiều website mọc ra để
đáp ứng nhu cầu mua bán luận án tiến sĩ, được "luộc"
lại từ những công trình nghiên cứu đăng tải trên các chuyên
san khoa học thế giới. Theo thống kê 20 trang mua bán luận án
tiến sĩ phổ biến nhất tại website Taobao.com (Đào bảo võng),
mức giá trung bình cho luận án tiến sĩ là 649 tệ (95 USD) –
quá bèo cho một "đề tài nghiên cứu" mang lại bằng tiến
sĩ có thể giúp no cơm ấm cật cả đời! Dù là trang mạng kinh
doanh hầm bà lằng nhưng Taobao đang trở thành website số một
về hoạt động mua bán văn bằng. Tại các website khác, "khách
hàng" còn có thể được cung cấp nhiều "dịch vụ" liên
quan, từ viết luận án thuê, dịch luận án, in luận án đến
tìm kiếm luận án theo đúng yêu cầu đề tài. Ngoài ra, còn có
nhan nhản văn phòng tại các thành phố lớn hoạt động gần
như công khai phục vụ nhu cầu "làm luận án".
Trong bài báo khác trên Epoch Times số gần đây, hai tác giả
Phúc Minh (Fu Ming) và Ái Tâm (Ai Xin) nhận xét rằng nạn mua bán
bằng cấp là thể hiện của tình trạng tham nhũng nghiêm trọng
trong hệ thống giáo dục nâng cao Trung Quốc, khi nó liên quan
đến sinh viên, giáo sư và nhà nghiên cứu. Sinh viên cần luận
án để tốt nghiệp; giáo sư và nhà khoa học cần luận án
để củng cố vị trí trong ban lãnh đạo trường đại học và
thậm chí đảng viên cũng cần luận án để được thăng
chức. Hơn nữa, trong xã hội Trung Quốc, đạo văn và chôm bản
quyền đã trở thành một phần của văn hóa thời đại! Sự
phổ biến hành vi chôm chỉa chất xám ngày càng rộng đến
mức gần như ai cũng có thể thấy và ai cũng có thể tham gia,
khi cần. Một số giám đốc viện nghiên cứu hoặc trưởng khoa
đại học được bổ nhiệm với trọng trách "gác cửa"
chính trị thường không có trình độ đủ chuẩn; cho nên, họ
phải tự "nâng cao chuyên môn" và "bồi dưỡng kiến
thức" bằng văn bằng giả và học vị dỏm. Tiến sĩ Tiêu
Quốc Tiêu (Jiao Guobiao) thuộc khoa báo chí Đại học Bắc Kinh
cho biết thêm, qui trình đề bạt giáo viên theo cách hiện tại
đã khiến tình trạng tham nhũng trong hệ thống giáo dục khó
lòng loại bỏ. Cuối năm 2007, Stephen Stearns, giáo sư sinh học
Đại học Yale, đã phải viết một bức tâm thư "xót xa như
xát muối vào lòng", gửi "các trò thân mến của tôi" tại
Đại học Bắc Kinh, nơi ông được thỉnh giảng, rằng "các
trò" nên trung thực và rằng màn "sao tập" (抄袭) - tức
"luộc bài", phổ biến như đại dịch – phải được
chấm dứt…
<h3>"Văn hóa luộc" đại nhảy vọt vào các phòng lab</h3>
Tháng 1-2010, chuyên san khoa học tên tuổi The Lancet (Anh) đã
thỉnh cầu Chính phủ Trung Quốc sớm hành động trước tình
trạng gian dối trong nghiên cứu khoa học nước này. Theo The
Lancet, hàng chục bài báo khoa học của hai nhóm nghiên cứu Trung
Quốc ấn hành năm 2007 trên chuyên san khoa học Acta
Crystallographica Section E đều là công trình dỏm. Hai nhóm nghiên
cứu nói rằng họ đã tạo ra ít nhất 70 cấu trúc mới trong
tinh thể học (sự sắp xếp các nguyên tử ở thể rắn –
lĩnh vực quan trọng trong khoa học vật chất). Tuy nhiên, cuối
cùng, ban biên tập Acta Crystallographica Section E phát hiện rằng
những "cấu trúc mới" này thật ra từng được công bố
trước đây và "công trình" của nhóm hóa học gia Trung Quốc
là thay đổi vị trí một hoặc hai nguyên tử để tạo ra hợp
chất tinh thể (có vẻ) mới! Hai nhóm nghiên cứu trên – một
dưới sự dẫn dắt của Hoa Trung (Hua Zhong) và nhóm kia là Đào
Liễu (Tao Liu) - đều thuộc Đại học Tỉnh Cương San (Giang
Tô). Theo ban biên tập Acta Crystallographica Section E, nhóm Hoa Trung
đã thừa nhận "luộc" 41 bài nghiên cứu và nhóm Đào Liễu
29 bài! Hậu quả, cả Hoa và Đào bị đuổi khỏi đại học và
bị rút thẻ đảng…
Bất luận thế nào, cơn sốt mua bán luận án lẫn bằng cấp
vẫn tiếp tục hoành hành, khi học vị ngày càng có giá trị
như chiếc vé sự nghiệp. Hẳn con số tiến sĩ liên tục tăng
vọt tại Trung Quốc có liên quan ít nhiều đến tình trạng kinh
doanh bằng dỏm. Cần biết, chỉ đến năm 1978, Trung Quốc mới
có chương trình sau đại học; nhưng đến năm 2008, nước này
đã qua mặt Mỹ trở thành nơi "sản xuất" tiến sĩ nhiều
nhất thế giới. Đó là thời điểm mà khoa học gia Trung Quốc
chiếm 11,5% trong 271.000 công trình nghiên cứu đăng tải trên
các chuyên san khoa học thế giới (Trung Quốc hiện đứng thứ
hai thế giới sau Mỹ về số bài báo khoa học công bố mỗi
năm). Vấn đề ở chỗ là bao nhiêu trong những bài nghiên cứu
khoa học đó là công trình chất xám thật sự. Chuyên san khoa
học Nature cho biết thêm, 1/3 nhà nghiên cứu tại các đại học
hàng đầu cũng như viện nghiên cứu Trung Quốc đều thừa
nhận từng chôm chỉa hoặc ngụy tạo dữ liệu trong báo cáo
khoa học! Sau vụ ba giáo sư thuộc Đại học Chiết Giang bị
phát hiện "đạo văn" vào năm 2009, Bộ giáo dục Trung Quốc
đã thề chặn đứng tình trạng trên và bằng mọi giá làm
trong sạch môi trường khoa học từ giảng đường đến phòng
lab. Cần nhắc lại, vụ Đại học Chiết Giang là một trong
những sự kiện gây xìcăngđan gần đây. Vụ việc liên quan Hà
Hải Ba (He Haibo), giáo sư trợ giảng khoa dược, người thừa
nhận sao chép và ngụy tạo dữ liệu trong 8 bài nghiên cứu
đăng trên các chuyên san quốc tế. Yếu tố gây chấn động
nằm ở chỗ nó dính dáng đến chuyên gia tên tuổi thế giới
trong lĩnh vực y học Lý Liên Đạt (Li Lianda) khi người này
đứng tên đồng tác giả với Hà Hải Ba trong một bài nghiên
cứu nói trên. Sau vụ bê bối làm hoen ố uy tín Đại học
Chiết Giang, Bộ giáo dục Trung Quốc bắt đầu siết mạnh.
Tháng 3-2009, giáo sư tại 200 đại học khắp Trung Quốc được
đề nghị dùng thử phần mềm mới giúp phát hiện "đạo
văn" mà hơn 1.000 chuyên san khoa học Trung Quốc đã dùng từ
tháng 12-2008.
Vụ Hà Hải Ba của Đại học Chiết Giang tất nhiên chẳng
phải trường hợp hiếm hoi. Năm 2006, Trần Kim (Chen Jin; tiến
sĩ Đại học Texas) – từng được xem là nhà khoa học máy
tính hàng đầu Trung Quốc, thuộc Đại học Giao Thông Thượng
Hải – đã khiến Trung Quốc một phen ê hề khi báo chí lật
tẩy màn gian lận của ông. Năm 2003, Trần Kim trở thành người
hùng quốc gia, khi tuyên bố chế tạo thành công con chip tín
hiệu kỹ thuật số có thể giúp xử lý tín hiệu điện tử
cho nhiều thiết bị từ điện thoại di động đến máy ảnh.
Với thành công này, Trung Quốc từ nay không còn phụ thuộc vào
công nghệ điện tử phương Tây (đích thân Thủ tướng Ôn Gia
Bảo từng thăm phòng lab được Chính phủ hào phóng cấp ngân
sách nơi Trần điều hành 100 khoa học gia). Thế rồi Trần Kim
bị lật tẩy với phát hiện làm giả tài liệu nghiên cứu và
chôm thiết kế chip từ công ty nước ngoài! Hậu quả, đương
sự bị sa thải khỏi Đại học Giao Thông. Trước vụ Trần Kim
hai năm, năm 2006, giảng viên khoa Anh ngữ Hoàng Tông Anh (Huang
Zongying) thuộc Đại học Bắc Kinh cũng bị sa thải tội "sao
tập" ý tưởng của các học giả khác để "làm giàu" tư
liệu nghiên cứu riêng từ năm 1999-2003 (trong một tác phẩm
luận bàn về nhà thơ Mỹ T. S. Eliot, Hoàng đã luộc đến 74%
nội dung!). Cũng trong năm 2006, Chu Diệp Trung (Zhou Ye Zhong), giáo
sư Đại học Vũ Hán, bị phanh phui tội "sao tập" một tác
phẩm của nguyên giáo sư Đại học Bắc Kinh Vương Thiên Thành
(Wang Tiancheng). Trước đó nữa, năm 2002, Vương Minh Minh (Wang
Mingming, giảng viên Đại học Bắc Kinh) cũng bị lật tẩy. Vụ
việc được phát hiện khi một nghiên cứu sinh Trung Quốc phát
hiện và viết trên Chuyên san khoa học xã hội tại Thượng
Hải rằng, có nhiều đoạn (khoảng 100.000 từ) trong quyển
Đất nước kỳ lạ tưởng tượng ấn hành năm 1998 của Vương
giống hệt quyển Cultural Anthropology của giáo sư William Haviland
thuộc Đại học Vermont ấn hành năm 1987.
<h3>Đến bao giờ cụ Khổng thôi khóc?</h3>
Làm thế nào để chấm dứt tình trạng "sao tập" trong giới
học thuật cũng như sinh viên Trung Quốc? Chẳng cách nào cả -
theo Stephen Wong trong bài viết trên Asia Times. Ở một đất
nước mà thi cử và bằng cấp (khoảng 200 cuộc thi các kiểu
cấp quốc gia với gần 40 triệu thí sinh được tổ chức hàng
năm) được xem là thước đo của chất xám và được định
lượng giá trị vật chất cụ thể ở mức lương cũng như
chức vị, việc gian lận là điều khó tránh, dù không ít sáng
kiến đã được sử dụng. Tại Vũ Uy thuộc tỉnh Cam Túc,
chính quyền địa phương từng mướn 18 học sinh (tuổi trung
bình 12) làm giám thị cuộc thi kiểm tra trình độ 265 viên
chức cảnh sát và tòa án (mỗi em được thưởng phần quà
học cụ trị giá 50 tệ, khoảng 7,32 USD). Kết quả, 18 "kẻ
gian" đã bị phát hiện (sở dĩ trẻ em được mướn làm giám
thị vì chúng trong sáng hơn những vị giám thị người
lớn!)... Việc loại trừ nạn chôm chỉa trong giới học thuật
Trung Quốc còn khó hơn, bởi có không ít trường hợp không
được xử lý triệt để. Gần đây, Chu Tổ Đức (Zhou Zude),
chủ tịch Đại học kỹ thuật Vũ Hán, đã bị buộc tội
"sao tập" một bài báo khoa học ký đồng tác giả với sinh
viên Tạ Minh (Xie Ming). Sau khi điều tra, hội đồng giám hiệu
đại học kết luận: Chu không có tội vì đương sự "chẳng
biết tại sao" tên mình đứng cạnh Tạ. Phần Tạ Minh, cậu
bị cấm lấy bằng tiến sĩ! Ở một nơi mà tình trạng vi
phạm bản quyền văn hóa lẫn công nghiệp vẫn đứng đầu
thế giới, từ CD, đồng hồ, túi sách đến thuốc tây…, vấn
đề sao chép và chôm chỉa ý tưởng thật khó có thể cấm
loại vĩnh viễn. Nó đã trở thành một phần của "văn
hóa", một phần của lối sống và một phần của xã hội
đương đại Trung Quốc.
Trong bài báo năm 2009, Qianjiang Evening News (tại Hàng Châu) cho
biết từ năm 2004-2007, ban giám hiệu một trường trung học
địa phương đã cùng Đại học Quảng Tây gom được 16 triệu
tệ (2,4 triệu USD) bằng "hình thức" khuyến khích phụ
huynh… mua điểm cho các em học sinh! Cũng trong năm 2009, Học
viện âm nhạc trung ương (nhạc viện đẳng cấp quốc gia) đã
một phen tai tiếng khi xảy ra vụ giáo sư Lương Mậu Tồn (Liang
Maocun) 70 tuổi nhận hối lộ cả tiền (100.000 tệ) lẫn tình
từ sinh viên Trâu Giai Hoành (Zou Jiahong) để giúp cô này hoàn
thành luận án tiến sĩ. Đến nước này thì cụ Khổng chắc
hết khóc nổi!
________________________
<h2>TẠI SAO KHỔNG TỬ… KHÓC?</h2>
(Bài đã đăng trên An Ninh Thế Giới số 984, ngày 14-8-2010)
Nếu tái sinh vào thời này, hẳn Khổng Tử phải khóc, ngửa
mặt lên trời và hô ba tiếng "Ôhô ngán thay!"... Chuyện gì
đang xảy ra và làm Khổng Tử uất giận đến thế? Đó là
nạn "đạo chích" ý tưởng của giới học thuật, nạn mua
bán văn bằng tiến sĩ, nạn xào nấu và bịp bợm trong giới
nghiên cứu khoa học lẫn giảng dạy… Nếu không kể tham
nhũng, vấn đề trên thật sự là "quốc nạn" của Trung
Quốc ngày nay, một Trung Quốc đang "hừng hực khí thế phát
triển" với niềm "tự hào" là nơi có nhiều tiến sĩ
nhất thế giới!
<h3>Quốc nạn!</h3>
"Tham nhũng trong học thuật đang là vấn đề nghiêm trọng
đến mức nó có thể chặn đứng thành tựu phát triển khoa
học Trung Quốc. Nếu không thế, tôi đã chẳng rước phiền cho
mình khi nói thẳng ra. Mà cũng chẳng có sự phủ nhận nào trong
giới học thuật nước nhà cả. Có điều, người ta không sẵn
lòng nói một cách công khai" – phát biểu của Khâu Thành
Đồng (Yau Shing-tung), giáo sư toán Đại học Harvard, một trong
những nhà khoa học gốc Hoa xuất sắc nhất thế giới hiện
nay, người từng giành giải thưởng toán học Fields năm 34
tuổi và mới đây lại được trao Giải Wolf lĩnh vực toán năm
2010 (người Trung Quốc đầu tiên giật được cả hai giải
toán học danh giá nhất thế giới nói trên). Tham nhũng trong
học thuật Trung Quốc đúng là vấn đề nghiêm trọng ngày càng
gây bức xúc xã hội, như được ghi nhận trên China Daily (bản
tiếng Anh của Trung Quốc nhật báo) ra ngày 2-6-2010. Tình trạng
luộc đề án nghiên cứu hoặc thuê người viết luận án, từ
cử nhân đến tiến sĩ, thậm chí len lỏi vào tận những
giảng đường lớn nhất Trung Quốc. Tháng 3-2009, một giáo sư
Đại học Chiết Giang đã bị sa thải sau khi bị phát hiện
hành vi ăn cắp ý tưởng và "sao chép dữ liệu". Trước
đó, năm 2003, một giáo sư Đại học Giao thông Thượng Hải
cũng trở thành trung tâm của xìcăngđan tương tự. Năm 2008, ba
vụ bịp trong giới nghiên cứu cũng bị phơi bày tại Đại
học Phục Đán, liên quan một số giáo sư, giảng viên, nghiên
cứu sinh tiến sĩ và tiến sĩ. Sự việc còn cho thấy một mặt
trái nữa: hệ thống giáo dục và đào tạo nâng cao của Trung
Quốc rất có… "vấn đề". Giáo sư Khâu kể: "Nhiều sinh
viên Hoa lục cho tôi biết điểm thi đại học quốc gia của
họ và hỏi rằng liệu (điểm cao như thế) có thể giúp họ
vào khoa toán Harvard hay không. Tôi buộc phải nói rằng họ có
chút ít cơ hội vào Harvard nhưng vào khoa toán Harvard thì không
bao giờ, bởi họ thậm chí còn không biết làm… toán"!
Trong bài báo khác (23-7-2010), China Daily cho biết thêm, nạn "hư
đốn" trong giới học thuật Trung Quốc đã trở thành một
thứ văn hóa phổ biến mà "thủ phạm" dường như chẳng
còn màng và bận tâm đến sĩ diện và liêm sỉ. Giới giáo sư
từ trường đại học danh tiếng thì chôm chỉa đâu đó rồi
đưa vào bài "nghiên cứu" mình đăng trên chuyên san. Nghiên
cứu sinh tiến sĩ thì thuỗn kết quả khoa học từ đâu đó
bên Mỹ rồi đưa vào luận án riêng. Sinh viên thì sao chép, có
khi cả bài (!), từ "tư liệu" nào đó để thực hiện bài
kiểm tra… Tình hình loạn đến mức một nghiên cứu từ Đại
học Vũ Hán (tỉnh Hồ Bắc) do giáo sư Trầm Dương (Shen Yang)
thực hiện trong ba năm (công bố gần đây) cho thấy, gần 1 tỉ
tệ đã được chi ra cho các bài viết khoa học trong năm 2009,
gấp 5 kể từ 2007; rằng sinh viên đại học Trung Quốc đã bỏ
ra đến nửa tỉ tệ (khoảng 73 triệu USD) mỗi năm để mướn
người viết luận án thay. Điều tra China Daily cho thấy, những
sinh viên giỏi chuyên "hành nghề" trong "công nghiệp viết
thuê" được trả công tính theo số trang với trung bình mỗi
trang từ 130-160 tệ (luận án bằng tiếng Anh khoảng 200
tệ/trang). Theo lời một sinh viên-chuyên gia viết mướn, cậu
có thể hoàn tất một luận án cử nhân chỉ trong hai ngày.
Với bằng thạc sĩ, giá viết thuê cho một luận án 20.000 từ
là khoảng 4.500 tệ và được giao sau chừng một tháng "đặt
hàng"… Có không ít người thậm chí nổi tiếng nhờ bán
chất xám cho công nghiệp viết thuê luận án. Lô Khắc Khiêm (Lu
Keqian) là một ví dụ. Với chiếc máy tính laptop và ngồi trong
buồng ngủ chật chội, tay cựu giáo viên trung học 58 tuổi này
là chuyên gia viết luận án thuê cho giáo sư, sinh viên và viên
chức nhà nước. Tóm lại là bất cứ ai sẵn lòng trả cho Lô
lệ phí khoảng 300 tệ/bài…
Đầu năm 2009, viên phó hiệu trưởng Đại học nông nghiệp An
Huy bị phát hiện từng "đạo chích" tư duy của thiên hạ
cho 20 bài nghiên cứu mình (đương sự bị cách chức nhưng vẫn
được phép giảng dạy). Tháng 6-2009, hiệu trưởng một
trường đại học y ở Quảng Châu cũng bị buộc tội chôm
chỉa ít nhất 40% trong luận án tiến sĩ. Tháng 3-2010, China Youth
Daily cho biết, một bài báo y khoa từng bị xào đi nấu lại
trong suốt một thập niên qua! Ít nhất 25 người từ 16 tổ
chức đã "sao y bản chính" bài báo trên… Tất cả điều
đó cho thấy sự thật và mặt trái của "hiện tượng kỳ
diệu" Trung Quốc trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, và
rằng tất cả con số hào nhoáng về "cú đại nhảy vọt"
Trung Quốc trong thành tựu nghiên cứu khoa học đều rất đáng
ngờ! Như được tác giả Stephen Wong thuật trên Asia Times, từ
năm 2008, Trung Quốc đã qua mặt Mỹ trở thành quốc gia có
nhiều tiến sĩ nhất thế giới. Theo Hội đồng văn bằng nhà
nước Trung Quốc, chương trình đào tạo tiến sĩ đầu tiên
tại nước này năm 1978 chỉ có 18 nghiên cứu sinh tiến sĩ. Năm
1982, chỉ 6 trong 18 người trên là được cấp bằng tiến sĩ.
Số người theo học chương trình tiến sĩ bắt đầu tăng
khoảng 23,4%/năm kể từ năm 1982 đến nay (so với 15% sinh viên
theo học thạc sĩ). Đến cuối năm 2007, Trung Quốc đã cấp
bằng tiến sĩ cho 240.000 người (theo vị giám đốc Hội đồng
văn bằng nhà nước Trung Quốc, mỗi giáo sư tên tuổi phải
giám sát trung bình 5,77 nghiên cứu sinh tiến sĩ, cao hơn rất
nhiều chuẩn quốc tế).
<h3>Ai tiếp tay cho tham nhũng trong học thuật?</h3>
Chất lượng của không ít người lấy bằng tiến sĩ vào cái
thời loạn tiến sĩ và tiến sĩ "theo phong trào" mới là
điều cần bàn. Chẳng phải tự nhiên mà hơn 10 vị giáo sư An
Huy đã cùng ký lá thư, gửi lên Bộ giáo dục Trung Quốc vào
tháng 6-2010, hỏi rằng tại sao hệ thống giáo dục quốc gia
"ưu việt" như thế mà không thể "xuất xưởng" những
nhà khoa học và học giả đẳng cấp thế giới. Đó cũng là
"trăn trở" từng được đặt ra lâu nay (nhưng chẳng ai đủ
tư cách trả lời) của nhà khoa học Tiền Học Sâm (Qian Xuesen;
cha đẻ công nghiệp hàng không Trung Quốc), cho đến khi ông
chết tháng 10-2009. Một phần câu trả lời có thể được tìm
thấy ở cơ chế giáo dục và chính trị. Về cơ chế chính
trị, bởi yêu cầu được đưa "từ trên" xuống là "nâng
cao trình độ" viên chức nhà nước, nhiều vị công bộc của
dân bắt đầu thi nhau "phổ cập" bằng tiến sĩ (trong khi
họ chẳng hề hiểu rằng bằng tiến sĩ chỉ là sự công nhận
thành quả cho công trình nghiên cứu chuyên ngành hẹp nào đó
chứ tiến sĩ không hề là người "trên thông thiên văn,
dưới tường địa lý" và càng chẳng dính líu gì đến lĩnh
vực quản trị hành chính vốn là kỹ năng chuyên biệt của
"giới công bộc"). Nhờ uy quyền và cả tiền, họ được
"du di" trong việc học và hậu quả là tấm bằng tiến sĩ
của họ chỉ có giá trị như một bằng chứng của sự… tham
nhũng trong học thuật! Đó là chưa kể mối quan hệ đặc biệt
giữa giới chính trị và giới lãnh đạo đại học mà nhiều
người trong số này vốn trước kia lại là viên chức nhà
nước. Một khảo sát từ Trung Kinh cho biết khoảng ½ viên
chức cấp cao và đảng viên tại địa phận này, từ cấp
quận đến cấp thành, đều từng làm luận án tiến sĩ. Nói
cách khác, chính cái cơ chế chỉ được thăng chức một khi có
bằng đại học trở lên (bằng càng cao thì cơ hội ngồi ghế
to càng lớn) đã nảy sinh cái ung nhọt chạy bằng tiến sĩ
bằng mọi giá.
Đó là lý do tại sao có không ít vị lấy được bằng tiến
sĩ chỉ gần như sau một đêm! Thái Kế Minh (Cai Jiming), giáo sư
Đại học Thanh Hoa, đã phải thốt lên rằng "hầu hết bằng
cấp của giới chức nhà nước Trung Quốc đều rất đáng
ngờ". Bằng chứng cho cái sự "đáng ngờ" của giáo sư
Thái có thể thấy nhan nhản. Tháng 2-2008, khi tiến trình điều
tra vụ án tham nhũng nhằm vào Vương Ích (Wang Yi) bắt đầu,
người ta mới phát hiện thêm rằng nhân vật này, nguyên phó
chủ tịch Ủy ban giám sát chứng khoán Trung Quốc và nguyên phó
chủ tịch Ngân hàng Phát triển Trung Quốc, là một ông tiến
sĩ kinh tế dỏm (tháng 4-2010, Vương bị xử tử hình, hoãn thi
hành án hai năm, tội nhận hối lộ gần 12 triệu tệ). Dan
Ben-Canaan, giáo sư Israel hiện dạy tại Đại học Hắc Long
Giang, đã bổ sung một chi tiết "đáng ngờ" khác từ câu
chuyện chính mình (dẫn từ AP 12-4-2010). Năm 2008, một đồng
nghiệp đưa ông xem bài nghiên cứu của đương sự về vụ
bắt cóc và giết chết một nhạc sĩ Do Thái ở Cáp Nhĩ Tân
năm 1933 thời Nhật chiếm đóng. Vấn đề ở chỗ, đương sự
đã chôm nghiên cứu tương tự của Dan Ben-Canaan mà chẳng hề
biết rằng mình đang đứng trước mặt tác giả!
Về cơ chế giáo dục, người ta cũng thấy không ít kẽ hở
(được biến thành cơ hội), giúp nạn chôm chỉa trong giới
học thuật thêm lộng hành. Theo China Economic Review (3-2010), một
khảo sát do Bộ khoa học-kỹ thuật Trung Quốc thực hiện năm
2006 cho thấy khoảng 60% giáo sư Trung Quốc đều thừa nhận
từng chôm chỉa ý tưởng hoặc từng trả tiền để được
đăng bài nghiên cứu trên các chuyên san. Tháng 8-2009, Chu Tổ
Đức (Zhou Zude), chủ tịch Đại học kỹ thuật Vũ Hán và là
ứng viên cho ghế hội viên Viện hàn lâm khoa học Trung Quốc
(cơ quan khoa học uy tín nhất nước này), đã bị phanh phui vụ
nộp luận cương khoa học lên một hội nghị quốc gia mà trong
đó đương sự sao chép "nguyên con" (kể cả cách chia đoạn)
từ một bài nghiên cứu của khoa học gia Chile Roberto Cardenas...
Cơ chế lương và cơ chế bổ nhiệm trong hệ thống giáo dục,
căn cứ vào số bài báo khoa học và công trình nghiên cứu,
chính là nguyên nhân khiến tình trạng ăn cắp vô sỉ trong học
thuật trở nên bát nháo (tỉ lệ bài báo khoa học và công
trình nghiên cứu cũng là "định chế" bắt buộc để
được xếp hạng "uy tín đại học cấp quốc gia"). Tất
cả đều là quái thai của "nền văn hóa chỉ tiêu" từng
bám rễ vào đời sống Trung Quốc nhiều thập niên qua.
Trong bài viết đăng ngày 11-1-2010, China Daily đã mỉa mai khi
viết rằng, nếu còn và sống ở Trung Quốc, Albert Einstein hẳn
sẽ không thể là giáo sư bởi ông không có đủ số "quota"
bài báo khoa học mà hệ thống giáo dục nước này qui định!
Cần biết, tất cả ấn phẩm khoa học chuyên ngành tại Trung
Quốc chỉ có thể đăng 2,84 triệu bài báo/năm trong khi có
đến 11,8 triệu người luôn nóng lòng muốn bài nghiên cứu
mình được công bố để đạt chỉ tiêu (mới có thể được
cấp bằng tiến sĩ, được phong hàm giáo sư hoặc được thăng
chức). Thế là người ta phải "chạy cửa sau", bằng cách
chi tiền "trà nước" để bài báo mình được lên trang
chuyên san. Điều này khiến những nhà khoa học chân chính suốt
ngày vùi đầu vào phòng thí nghiệm hoặc mò mẫm trên hàng
đống tư liệu, nhưng không đủ giàu, gần như không thể công
bố được công trình mình. Toàn cảnh, như nhận xét của Hồ
Tinh Đẩu (Hu Xindou), giáo sư tên tuổi thuộc Viện kỹ thuật
Bắc Kinh ("Bắc Kinh Lý Công đại học"), rằng "tham nhũng
và gian lận rất phổ biến tại Trung Quốc và (thế cho nên)
tham nhũng và gian lận trong học thuật cũng chỉ phản ảnh
hiện thực xã hội Trung Quốc ngày nay".
Như tin được loan ngày 25-7-2010, Đại học Centenary (Mỹ) đã
tuyên bố đóng cửa hệ thống trường vệ tinh họ tại Trung
Quốc và Đài Loan bởi tình trạng gian lận phổ biến trong
giới sinh viên. Trường này còn mạnh tay hơn khi "tạm giam"
bằng thạc sĩ đối với tất cả 400 sinh viên theo học chương
trình thạc sĩ kinh thương thuộc hệ thống đào tạo Centenary
đặt tại Bắc Kinh, Thượng Hải và Đài Loan. Hậu quả nạn
gian lận và man trá trong học thuật Trung Quốc tất nhiên không
chỉ có thế. Cái mất lớn nhất đối với giáo dục Trung
Quốc chính là hành vi tự bôi bẩn nền văn hóa vốn có bề
dày được kính nể như là cái nôi phát kiến của lịch sử
văn minh loài người. Miếu Khổng Tử hiện được lập khắp
nơi thế giới, như một cách quảng bá "thương hiệu nho
học" cùng bề dày truyền thống văn hóa Trung Hoa nhằm hoằng
dương cái gọi là "quyền lực mềm" trong thời đại toàn
cầu, nhưng liệu cụ Khổng có còn mặt mũi nào để mà hãnh
diện khi chứng kiến bi kịch nhiễu nhương trong cái sự học
bôi bác của hậu duệ ngày nay?
Mạnh Kim
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/8356), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét