src="http://danluan.org/files/u1/gschauphatbieu2.jpg" width="290"
height="400" alt="gschauphatbieu2.jpg" /><div class="textholder">Giáo sư
Ngô Bảo Châu tại Trung Tâm Hội Nghị Quốc Gia</div></div>
Hôm qua, GS Ngô Bảo Châu nói thế này:
"<em>Tôi may mắn sống trong ngôi nhà của ông (Henri Rogermortier -
tui) nhiều năm, học được rất nhiều từ con người ông.
<strong>Ông không bao giờ nói dài khi đang làm</strong> nhưng qua
việc làm của ông tôi hiểu rằng nhiệm vụ của nhà khoa học
không chỉ đơn thuần là chuyên môn mà còn bao gồm việc đem
đến cho những người trẻ tuổi không kể xuất xứ, không
nhất thiết phải là người thân cái cơ hội đầy tiềm năng
của họ được phát triển trong khoa học và rộng hơn là trong
cuộc sống...</em>"
Tôi thích cái ý (in đậm) ở trên. Ông Henri - và "người ta"
nói chung - quá bận làm việc nên không có thời gian để mà hoa
cà hoa muống. Đó là một sự tương phản cực kỳ cực kỳ
với mấy ông nói nhiều ở ta. (Trong hôm đón bác Châu cũng có
mấy ông nói nhiều).
Lâu nay chúng ta cứ thắc mắc - và phát ngán - với mấy ông
nói nhiều, cấp càng cao thì nói càng nhiều. Giờ thì chúng ta
đã hiểu tại sao: do mấy ông ấy rảnh quá nên nói nhiều để
giết thời gian. Không như ông Henri kia bận làm tới mức không
có thời gian để dông dài.
Hồi trước, Giáo sư Châu có <a
href="http://www.thanhnien.com.vn/News/Pages/201008/20100219013853.aspx">nói
thế này</a>:
"<em>Đạt thành tích tốt trong các kỳ thi Olympic dễ hơn nhiều
so với thành công trong khoa học. Vì ta chưa có nhiều thầy
nghiên cứu giỏi nên ta cũng chưa có trò nghiên cứu giỏi. Từ
không đến có là một bước nhảy vĩ đại. Có lẽ trước
hết ta nên dò xét lại trong cơ chế, <strong>có gì cản trở
sự phát triển của khoa học thì nên bỏ</strong>. Thực ra, xã
hội ta chưa ngộ ra sự cần thiết của <strong>một môi trường
hàn lâm toàn vẹn, nơi người ta biết đặt học tập lên trên
hết. Ở ngoài môi trường này, nghiên cứu khoa học thực sự
khó có thể nảy mầm.</strong></em>"
Bác ấy lại nói:
"<em>Cùng với các đồng nghiệp ở Viện Toán học và trường
ĐH Sư phạm, tôi có tham gia tổ chức một lớp cao học quốc
tế. Chúng tôi đã được lãnh đạo Bộ Khoa học - Công nghệ
cũng như Bộ Giáo dục - Đào tạo tiếp đón một cách trọng
thị. Nhưng để lớp cao học này thực sự đi vào hoạt động
thì quả thực có vô vàn khó khăn. Tuy kinh phí đề nghị rất
khiêm tốn so với ý nghĩa của việc cụ thể này đối với
tương lai của toán học Việt Nam, mỗi một bước đi là một
bước vấp cơ chế, <strong>rồi phải tìm cách lách nếu muốn
đi tiếp</strong>. Trong xã hội của chúng ta hiện nay, chuyện
này là bình thường nhưng đây là chuyện vô cùng đáng tiếc.
Anh có nhiệt tình, nhưng cũng chỉ có một quỹ thời gian hạn
chế. Anh muốn sử dụng quỹ thời gian đó một cách có ý
nghĩa hơn là đối phó với các cơ chế vô lý.</em>"
Lại nói:
"<em>Theo tôi nghĩ, một nhà khoa học chuyên nghiệp phải đặt
câu hỏi làm khoa học thế nào cho giỏi trước câu hỏi làm ở
đâu. Có hai việc khó làm ngay được, nhưng xã hội nên dần
dần có ý thức. Thứ nhất, khoa học khó nảy mầm ở ngoài
<strong>một môi trường hàn lâm toàn vẹn</strong>.</em>"
Hôm qua, có mặt các vị lãnh đạo Việt Nam, bác Châu <a
href="http://vtc.vn/giaoduc/538-259898/giao-duc/toan-van-bai-tam-su-sau-sac-cua-gs-chau-toi-298.htm">nhắc
lại một lần nữa</a>:
"<em>Từ trải nghiệm ở Pháp cũng như ở Mỹ, tôi hiểu ra
rằng <strong>môi trường học thuật lành mạnh</strong> là điều
kiện tiên quyết cho sự trưởng thành của các nhà khoa học
trẻ. <strong>Môi trường khoa học lành mạnh</strong> chính là
nơi học thuật và đạo đức trong học thuật luôn được xếp
ở vị trí đầu tiên cùng với sự bình đẳng giữa các nhà
khoa học <strong>không phân biệt già trẻ</strong> cũng như
<strong>sự tự do tuyệt đối trong nghiên cứu khoa
học</strong>.</em>"
Một môi trường hàn lâm toàn vẹn - hay lành mạnh - là nơi mà
nhà khoa học có thể toàn tâm toàn ý cho công việc, nơi người
ta không phải vừa nghiên cứu vừa vã mồ hôi trán tìm cách
"lách cơ chế", nơi người ta có sự tự do tuyệt đối trong
sáng tạo và ý đồ chính trị của người có quyền lực phải
ở hàng thứ yếu, nếu như không muốn nói là cần bị gạt ra.
Nhưng, một môi trường khoa học lành mạnh không thể tự nhiên
mà có được. Một môi trường như thế chỉ có thể đâm
chồi trong một xã hội có nền tảng thiết chế lành mạnh.
Chúng ta đã có cái lành mạnh sau chưa?
__________________________
<div class="special_quote"><strong>Khuyến mãi một bài phỏng vấn
nhanh (và cũ) của tớ: </strong>
<em>Nhiều đồng nghiệp của anh cho biết họ không bất ngờ khi
tên anh được xướng lên trên bục nhận giải Fields. Còn bản
thân anh, anh có bất ngờ?</em>
Tôi được biết trước nên không bất ngờ. Tuy nhiên, Hội
toán học thế giới yêu cầu giữ bí mật cho đến ngày chính
thức trao giải. Mọi người đều chấp hành nguyên tắc đó.
<em>Sau khi được trao giải Fields, anh có những kế hoạch gì
mới trong việc tham gia các nỗ lực thúc đẩy nghiên cứu khoa
học ở Việt Nam?</em>
Tôi rất hy vọng Viện nghiên cứu và đào tạo cao cấp về
Toán sẽ được nhà nước ủng hộ. Viện dự định thu hút
những nhà khoa học trẻ VN được đào tạo ở nước ngoài
cũng như những nhà khoa học nước ngoài hàng đầu. Viện cũng
sẽ rất ưu tiên những nhà toán học hiện đang làm công tác
giảng day trong nước. Viện chỉ có rất ít biên chế chính
thức, còn lại những người khác được mời đến làm việc
trong một khoảng thời gian từ 3 tháng đến 1 năm, có thể lâu
hơn trong các trường hợp ngoại lệ. Viện sẽ ưu tiên sự
phối hợp giữa các nhà toán học và giữa toán học với các
ngành khoa học khác như khoa học máy tính, vât lý, sinh vật,
kinh tế ... Tóm lại, Viện sẽ đóng vai trò vườn ươm cán bộ
khoa học cho các trường đại học.
<em>Anh có đề cập đến Quỹ khuyến học sắp ra đời, anh có
thể cho biết Quỹ sẽ hoạt động như thế nào và đối
tượng chính mà nó phục vụ là ai? </em>
Đối tượng chủ yếu là sinh viên giỏi có hoàn cảnh gia đình
khó khăn, và nghiên cứu sinh xuất sắc. Ngoài việc cấp học
bổng cho sinh viên, chúng tôi sẽ cố gắng tìm cho em một giảng
viên của trường nơi em học làm người đỡ đầu, theo mô
hình tutor (người dạy một học sinh duy nhất – NV) trong các
trường ở Anh. Thời gian đầu có lẽ chúng tôi hạn chế trong
lĩnh vực khoa học cơ bản. Sau này nếu Quỹ hoạt động thành
công, chúng tôi có thể mở rộng ra những lĩnh vực khác.
<em>Anh có tin rằng với uy tín và sự dấn thân của anh, sẽ có
thêm nhiều nhà khoa học VN ở nước ngoài cùng chung tay vào nỗ
lực chấn hưng nền khoa học - giáo dục Việt Nam?</em>
Nếu không có nỗ lực của nhiều người, trong và ngoài nước,
chắc chắn sẽ không có sự chấn hưng nào cả. Tôi tin là nếu
nhà nước có chính sách khoa học đúng, để mỗi người phát
huy được khả năng của mình, thì chúng ta sẽ đi lên. Tôi
luôn nhìn vào ví dụ của Hàn Quốc để thấy chấn hưng nền
khoa học- giáo dục là điều có thể.
<em>Trở lại với câu chuyện của anh. Thành công thường đi
kèm hệ lụy. Đọc blog anh, tôi có cảm giác anh đang phải
chịu đựng điều này?</em>
Đúng là tôi không thích cuộc sống riêng tư của mình được
phơi lên báo chí. Nhưng tôi nghĩ là cơn sốt này sẽ qua nhanh.
Chưa ai được huy chương Fields hai lần.
<em>Những hệ lụy đó có ảnh hưởng gì tới không gian khoa
học của anh, một không gian mà tự do phải được ưu tiên
nhất?</em>
Tất nhiên là có ảnh hưởng. Nhưng tôi hy vọng sớm quay lại
với cuộc sống bình thường của một nhà khoa học.
</div>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6274), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét