href="http://www.talawas.org/?p=3352">Bản tin ngày 21-1-1960 trên báo
Nhân dân</a> cho biết: "Ngày 19-1-1960, Tòa án Nhân dân Hà Nội
đã xử vụ gián điệp có tổ chức do bọn Nguyễn Hữu Đang
và Thụy An cầm đầu… Tòa án nhân dân là nghiêm trị bọn
chủ mưu và bọn ngoan cố, khoan hồng với những người lầm
đường, bị lừa gạt đã biết hối cải, Tòa án đã tuyên
án: Nguyễn Hữu Đang, 15 năm phạt giam, 5 năm mất quyền công
dân; Lưu Thị Yến tức Thụy An, 15 năm phạt giam, 5 năm mất
quyền công dân; Trần Thiếu Bảo tức Minh Đức, 10 năm phạt
giam, 5 năm mất quyền công dân; Phan Tại, 6 năm phạt giam, 3 năm
mất quyền công dân; Lê Nguyên Chí, 5 năm phạt giam, 3 năm mất
quyền công dân."
Nguyễn Hữu Đang, Thụy An, Trần Thiếu Bảo và Phan Tại là
những nhân vật mà dư luận biết đến nhiều. Còn Lê Nguyên
Chí?
Nhà nghiên cứu Heinz Schütte, trong tác phẩm Năm mươi năm sau: <a
href="http://www.talawas.org/?p=22790">Trăm hoa đua nở ở Việt Nam
1954-1960</a> đặt câu hỏi: "Còn bị cáo thứ năm, Lê Nguyên
Chí, là ai? Có vẻ như không ai thực sự biết người này là
ai, ngay cả cái tên của ông ta cũng được các nhân chứng nhớ
lại mỗi người một khác. Người thì bảo là Nguyễn Văn Thi
hoặc Lý Nguyên Cát, có người lại bảo ông ta từng là tay
chân của đế quốc Pháp. Hoàng Cầm kể câu chuyện đầy tính
hoang đường kì bí như sau: "Đột nhiên xuất hiện một
người lạ" – một người tầm tuổi 50, tóc đã bạc. Một
ngày kia, ông ta đến trước nhà Phan Tại và dựng một cái
hiệu cắt tóc vỉa hè, rồi ông ta lần lượt làm quen với
những người sống ở đó, và chẳng bao lâu đã hình thành
một mối quan hệ thân tình. Rốt cuộc, Lê Nguyên Chí đưa ra ý
tưởng rủ cả nhóm chạy trốn trên một chiếc thuyền của em
trai ông ta ở Hải Phòng… Như đã nói ở trên, tất cả những
con người tuyệt vọng đó đã bị công an biển bắt giữ.
Phải chăng Lê Nguyên Chí là một đặc tình, một nhân viên
của Cơ quan An ninh Việt Nam? Trong phiên tòa, Lê Nguyên Chí là
người duy nhất có sắc diện hồng hào, trong khi Nguyễn Hữu
Đang và Thụy An thì xanh rớt, mệt mỏi và gầy gò. Bị ghép
vào tội tham gia nhóm gián điệp, Lê Nguyên Chí bị tuyên 5 năm
tù và 3 năm quản thúc – từ đó không một ai còn gặp lại
ông ta nữa và nhiều người đã đặt ra câu hỏi: liệu việc
kết án Lê Nguyên Chí có phải một vở kịch được dàn dựng
hay không?"
Chúng tôi vừa nhận được tư liệu sau đây liên quan đến Lê
Nguyên Chí: một bức thư của Nguyễn Hữu Đang gửi Lê Nguyên
Chí ngày 30-9-1998, được công bố không lâu sau khi Nguyễn Hữu
Đang qua đời tháng 2-2007. Trân trọng giới thiệu cùng độc
giả.</div>
<h2>Lê Mạnh Đức – Nhớ chú Nguyễn Hữu Đang</h2>
Đón tôi là một cụ già lưng đã còng nhiều, nhưng tôi đã
nhận ra ngay người bạn của bố tôi bởi mái tóc chưa bạc,
hàm răng trắng đều và nét mặt cương nghị mà cách đây trên
50 năm thường lui tới thăm bố tôi.
Tôi tự giới thiệu: "Thưa bác, cháu là Đức, bố cháu là Lê
Nguyên Chí." Ông nắm tay tôi, ngắm nhìn tôi như muốn tìm
lại hình ảnh của người bạn cũ và ân cần thăm hỏi sức
khỏe, cuộc sống của bố tôi hiện nay, rồi khẽ nhắc:
"Gọi là chú Đang như xưa…"
Bố tôi hơn tuổi chú Đang, cùng là trí thức hoạt động bí
mật thời tiền khởi nghĩa, cùng là một trong những người
sáng lập và hoạt động tích cực trong phong trào Truyền bá
Quốc ngữ. Hai người kết bạn và thân nhau từ những ngày gian
khó đó. Cũng vì quan hệ bạn bè đó mà bố tôi bị kết án
tù 5 năm và 3 năm mất quyền công dân với tội danh "Bao che
tư tưởng"! Tôi xúc động kể cho chú nghe những ngày gian khó
kinh khủng của gia đình tôi phải chịu đựng, nỗi oan khổ vô
lý đè nặng lên cuộc sống của bố tôi trong 50 năm qua. Chú
Đang im lặng, ngậm ngùi. Chú viết thư gửi cho bố tôi:
<div class="special_quote">Hà Nội, ngày 30-9-98
Anh Chí thân thương,
Cháu Đức tìm chỗ ở của tôi và đến thăm tôi, cho tôi biết
sơ qua tình hình anh tạm ổn trong cái khổ mà ai cũng có thể
biết anh phải chịu oan. Thế là tôi yên tâm, càng yên tâm về
chỗ anh đã 95 tuổi mà chưa đến nỗi hom hem mụ mẫm, tuy
nghèo đấy nhưng cũng tạm đủ sống cơm rau, áo vải và có con
cháu thương yêu kính trọng, giúp đỡ cho có hạnh phúc gia
đình. Còn đối với xã hội, chuyện ác nghiệt đã qua về căn
bản, ảnh hưởng còn rớt lại phần nào ta lấy tính khắc kỷ
(stoïcisme) mà coi thường. Mong anh cứ giữ thái độ vô thưởng
vô phạt[1], chắc cũng được người ta đối xử phải chăng.
Điều chủ yếu là anh giữ dìn sức khỏe và tâm trạng điềm
tĩnh. Theo ý tôi anh vẫn có thể tự tạo cho mình ba cái quý
nhất khi bóng đã xế chiều là an, nhàn và thanh thản, cộng
với sức khỏe và tình cảm gia đình, bạn hữu.
Chúc anh vui mạnh và gửi biếu anh mấy thứ lặt vặt, gọi là
chút quà tình sâu nghĩa nặng của người bạn chưa có lúc nào
quên anh và thiếu trân trọng đối với anh mà trước, sau tôi
vẫn coi là bậc đàn anh đáng mến phục mọi mặt…
Tôi viết vội mấy dòng này đưa cho cháu Đức cầm về, thư
sau gửi qua bưu điện đến anh, tôi sẽ nói chuyện nhiều.
Xiết chặt tay,
Em
Nguyễn Hữu Đang</div>
Chú viết liền một mạch, chữ viết đẹp, cứng cáp, rồi cho
vào phong bì, đề ngoài: Em Nguyễn Hữu Đang. Kính gửi: Anh Lê
Nguyên Chí – Tp. HCM, vẫn theo tính cách của một người nghiêm
túc trong mọi việc.
Sau khi viết xong, tôi thấy chú Đang đi tìm tờ báo Đại đoàn
kết cuối tuần, trong đó có đăng bài "Gặp một người,
nhớ một ngày" kể lại kỷ niệm chú được Chủ tịch Hồ
Chí Minh giao cho trọng trách Trưởng ban Tổ chức Lễ Tuyên bố
Độc lập 2-9-1945 và viết đề tặng "Gửi biếu anh Lê Nguyên
Chí thân thương". 30-9-98 – Nguyễn Hữu Đang. Chú tìm trong ví
còn mấy trăm ngàn, trong hộc tủ có gói bánh quy Trung Quốc,
đem gửi cả về biếu bố tôi. Tiền thì tôi nhất định từ
chối: "Chúng cháu lo cho bố cháu đầy đủ rồi", chỉ nhận
thư và gói bánh quy. Đọc thư, nhận quà, bố tôi không nói
lời nào và buồn nhiều ngày. Năm 2003, khi bố tôi đã 101
tuổi, người lặng lẽ và nhẹ nhàng ra đi, đem theo nỗi oan
đã chịu đựng gần 60 năm…
Hôm nay, đọc lại thư của chú Đang gửi bố tôi, khi cả hai
đều an nghỉ ở cõi vĩnh hằng, thắp nén nhang tưởng nhớ
chú, chỉ xin cậy nhờ chú an ủi bố cháu quên nỗi oan xưa
để thanh thản nơi chín suối.
Nguồn: Báo Văn nghệ Trẻ số 21 (548) ra ngày 27-5-2007
_______________________
[1] Chú thích của talawas: Trong bản gốc thư của Nguyễn Hữu
Đang (xem hình chụp đăng kèm), nguyên văn đoạn này là "Mong
anh cứ giữ thái độ vô thưởng vô phạt đối với chính
quyền". Bản đăng trên Văn nghệ Trẻ thiếu cụm "đối
với chính quyền".
<center><img
src="http://danluan.org/files/u1/Thu-Nguyen-Huu-Dang-gui-Le-Nguyen-Chi-30-9-1998-A-291x400.jpg"
width="291" height="400"
alt="Thu-Nguyen-Huu-Dang-gui-Le-Nguyen-Chi-30-9-1998-A-291x400.jpg"
/></center>
<center><img
src="http://danluan.org/files/u1/Thu-Nguyen-Huu-Dang-gui-Le-Nguyen-Chi-30-9-1998-trang-2-294x400.jpg"
width="294" height="400"
alt="Thu-Nguyen-Huu-Dang-gui-Le-Nguyen-Chi-30-9-1998-trang-2-294x400.jpg"
/></center>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6082), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét