kiến sự kiện Liên Xô - cường quốc có diện tích địa lý
khổng lồ trải rộng trên lục địa Á - Âu, có lực lượng
vũ trang hùng mạnh,... đã nhanh chóng sụp đổ mà không phải
đối mặt với một cuộc xâm lăng hay gặp một biến cố tự
nhiên đặc biệt nào. Cho đến nay, nhiều học giả trên thế
giới vẫn cố gắng nghiên cứu, lý giải nguyên nhân tan rã
của Liên Xô. Từ số này, báo Thời Nay sẽ giới thiệu tư
liệu do một cơ quan nghiên cứu nước ngoài mới công bố trong
thời gian gần đây để bạn đọc tham khảo.
Tháng 3-1985, Gorbachev được bầu làm Tổng Bí thư Đảng CS Liên
Xô. Tháng 2-1986, Đảng CS Liên Xô triệu tập Đại hội đại
biểu lần thứ 27. Đây là Đại hội đầu tiên được triệu
tập sau khi Gorbachev lên cầm quyền. Sau đó không lâu, Gorbachev
chính thức đưa ra khẩu hiệu "Dân chủ hóa tính công khai, dư
luận đa nguyên hóa" và lấy đó làm bước đột phá mở ra
cơ chế cải cách. Lúc bấy giờ, nhân dân Liên Xô mong muốn
cải cách thoát khỏi trì trệ nhưng vẫn chưa rõ, thậm chí,
chưa hiểu hàm nghĩa thật sự của khẩu hiệu Gorbachev đưa ra
dưới danh nghĩa "perestroika" (cải tổ) là gì.
Tháng 6-1988, Đảng CS Liên Xô họp Hội nghị đại biểu toàn
quốc lần thứ 19. Trong báo cáo, Gorbachev có đoạn bộc bạch:
"<em>Phương châm chủ yếu của cải tổ thể chế chính trị
Liên Xô không chỉ là đề xướng vấn đề dân chủ hóa tính
công khai và dư luận đa nguyên hóa. Mà là phải loại bỏ vấn
đề Đảng CS Liên Xô là hạt nhân của thể chế chính trị
Liên Xô. Là vấn đề phải chuyển trung tâm quyền lực nhà
nước từ trong tay Đảng CS sang Xô Viết</em>".
Tháng 7-1990, Đảng CS Liên Xô tiến hành Đại hội đại biểu
lần thứ 28. Đây là Đại hội cuối cùng trong lịch sử Đảng
CS Liên Xô trước khi Liên Xô tan rã. Đại hội thông qua tuyên
bố có tính cương lĩnh "<em>tiến tới Xã hội chủ nghĩa dân
chủ hóa nhân đạo</em>" và một số nghị quyết khác. Từ
đây, thể chế đa đảng và thể chế dân chủ nghị viện, ý
thức hệ đa nguyên cũng chính thức trở thành phương châm chỉ
đạo của Đảng. Các tổ chức chống Cộng thừa cơ được
thành lập hàng loạt và phát triển lớn mạnh, triển khai cuộc
đấu tranh với Đảng CS Liên Xô.
Kusov, Phó Chủ tịch Trung ương Đảng CS Nga ngày 28-2-1991 nói:
"Sửa đổi Hiến pháp chỉ vẻn vẹn một năm, đã có khoảng
20 chính đảng cấp Liên bang, có hơn 500 chính đảng cấp nước
cộng hòa. Hầu hết trong đó trở thành lực lượng chính trị
cuối cùng thúc đẩy Đảng CS Liên Xô bị hạ bệ và giải
tán".
Dưới sự cổ vũ của phương châm dân chủ hóa tính công khai
và thể chế đa đảng của Gorbachev, tinh thần dân tộc chủ
nghĩa ở các nước cộng hòa thuộc Liên Xô đã không ngừng
dâng cao, khuynh hướng ly khai dân tộc hẹp hòi ngày càng trở
nên trầm trọng. Tổ chức Đảng của các nước cộng hòa tham
gia Liên bang cũng ngày càng xa rời trung ương. Từ năm 1989,
Đảng CS của một số nước cộng hòa như Latvia, Lithuania
(Lít-va), Estonia... đã đưa ra yêu cầu tách khỏi hoặc độc
lập với Đảng CS Liên Xô. Bất chấp sự phản đối của
Đảng CS Liên Xô, ngày 20-12-1989, tại Đại hội 20, Đảng CS
Lithuania thông qua Tuyên ngôn, quyết định về địa vị của
Đảng CS Lithuania, tuyên bố Đảng CS Lithuania tách khỏi Đảng
CS Liên Xô, giữ quan hệ đối tác bình đẳng với Đảng CS
Liên Xô. Gorbachev liên tục lùi bước trước tình hình này. Cái
gọi là "phái dân chủ" trong Đảng đã lợi dụng tình hình
để hưởng ứng, phối hợp chặt chẽ với chủ nghĩa ly khai
dân tộc ngoài Đảng, tiến hành hoạt động chia rẽ Đảng CS
Liên Xô, từ đó làm tan rã Liên Xô.
Ngày 17-3-1991, Liên Xô tiến hành trưng cầu ý kiến nhân dân
toàn Liên bang. Trong đó, số phiếu bảo lưu Liên bang Cộng hòa
Xã hội Chủ nghĩa Xô Viết chiếm 76,4%. Số phiếu phản đối
chiếm 21,7%. Nhưng sáu nước cộng hòa Gruzia, Lithuania, Moldovia,
Latvia, Armenia, Estonia từ chối trưng cầu dân ý.
Ngày 23-4-1991, Gorbachev nhân danh Trung ương Đảng CS và Xô Viết
tối cao Liên Xô tiến hành gặp gỡ những người lãnh đạo
của chín nước cộng hòa Liên bang (Nga, Ukraine, Belarus,
Kazakstan…), ra tuyên bố 9+1 đề xuất nhanh chóng ký kết Hiệp
ước Liên bang mới với tên gọi là Cộng đồng các quốc gia
độc lập SNG, xóa bỏ khái niệm "xã hội chủ nghĩa". Sự
kiện này về mặt luật pháp đã phá hoại thống nhất quốc
gia, đặc biệt là thay đổi tính chất XHCN và phương hướng
thống nhất của quốc gia. Cùng lúc, Yeltsin - Chủ tịch Xô
Viết Liên bang Nga, cũng cố gắng làm tan rã nước này một
cách không thương tiếc nhằm chiếm đoạt quyền lực tối cao.
Ngày 20-8 là ngày ký Hiệp ước Liên bang mới. Ngày 19-8, để
giữ lại Liên Xô XHCN đồng thời ngăn chặn cái gọi là
"phái dân chủ" lên nắm quyền, một nhóm lãnh đạo cao cấp
của Đảng, chính quyền và quân đội Liên Xô đã tuyên bố
tình trạng khẩn cấp ở một số địa phương trong nước và
thành lập Ủy ban tình trạng khẩn cấp do Phó Tổng thống
Yanaev đứng đầu. Có thể coi đây là cuộc thử nghiệm cuối
cùng của một số nhà lãnh đạo trong Đảng CS Liên Xô cố
nhằm cứu vãn Liên Xô XHCN, tránh cho đất nước rơi vào thảm
họa. Nhưng do họ không có niềm tin XHCN rõ ràng và kiên định,
lại thiếu ý chí chính trị kiên cường trong đấu tranh thực
tế, nên họ đã thất bại. Gorbachev đang đi nghỉ mát, có thái
độ trước là lừng chừng, sau là phản bội, và đây cũng là
điều góp phần đẩy nhanh tiến trình thất bại của sự
kiện.
Sự kiện 19-8 kết thúc. Trung ương Đảng CS Liên Xô tự giải
tán trước sự thúc ép của Gorbachev. 4.228 tòa nhà làm việc,
180 trung tâm chính trị xã hội, 16 cơ sở nghiên cứu chính trị
xã hội,... của Đảng CS Liên Xô đều bị nhà cầm quyền Nga
niêm phong và tịch thu. Tổ chức Đảng CS khắp các khu vực Nga
và ở các nước cộng hòa Liên Xô nhanh chóng bị giải tán
hoặc bị cấm hoạt động. Toàn Đảng tan rã theo. Vậy là một
đảng lớn, có gần 20 triệu đảng viên, đã mất địa vị
cầm quyền sau 74 năm cầm quyền.
Cho đến hôm nay, trong hồ sơ của Trung ương hay của địa
phương, đều không thấy ghi chép gì khi thế lực thù địch
xóa bỏ Đảng CS gặp phải sự chống đối của tổ chức các
cấp của Đảng. Không hề thấy ghi chép gì về việc đảng
viên Đảng CS Liên Xô tập hợp lại một cách có tổ chức
để tiến hành bất cứ một hoạt động phản đối quy mô
lớn nào nhằm bảo vệ Khu ủy, Thành ủy hoặc Huyện ủy của
mình.
Mất Đảng tất yếu đưa tới mất nước. Ngày 25-12-1991 là
ngày cuối cùng Gorbachev làm Tổng thống Liên Xô, cũng là ngày
tồn tại cuối cùng của Liên Xô. 10 giờ sáng, Gorbachev đến
Phủ Tổng thống ở Điện Kremli chuẩn bị đơn từ chức mà
ông ta sẽ đọc vào tối hôm đó. 19 giờ, Gorbachev qua máy ghi
hình của Đài Truyền hình Trung ương Liên Xô và Đài Truyền
hình CNN (Mỹ) đọc thư gửi nhân dân Liên Xô và toàn thế
giới, tuyên bố từ chức, ngừng mọi hoạt động của mình
với chức vụ Tổng thống Liên Xô. 19 giờ 32 phút, quốc kỳ
Liên Xô hình búa liềm đã in đậm trong lòng nhiều thế hệ
người Liên Xô và nhân dân thế giới trên nóc điện Kremli ủ
rũ hạ xuống trong gió lạnh. 19 giờ 45 phút, lá cờ ba mầu
của Liên bang Nga thay thế.
Buổi sáng 26-12-1991, Viện Cộng hòa Xô Viết tối cao Liên Xô
họp hội nghị lần cuối cùng. Hội trường chỏng trơ, vắng
ngắt. Trên đoàn Chủ tịch chỉ có một mình Alychanov, Chủ
tịch Viện Cộng hòa. Các đại biểu giơ tay biểu quyết thông
qua tuyên ngôn tuyên bố "Liên Xô ngừng tồn tại". Đảng CS
Liên Xô, Liên bang Cộng hòa XHCN Xô Viết - hai cái tên rực rỡ
suốt hơn nửa thế kỷ, đã rút khỏi vũ đài lịch sử âm
thầm như thế.
Sau khi Liên Xô tan rã, theo "liệu pháp sốc" của người Mỹ,
ở nước Nga người ta tiến hành cưỡng chế thực hành cải
cách tư hữu hóa trong lĩnh vực kinh tế. Kết quả rất nhanh là
đưa đến một nền kinh tế tiêu điều và suy thoái nghiêm
trọng. Đất nước nghèo đi nhanh chóng, xã hội rơi vào hỗn
loạn. Phạm tội xảy ra tràn lan. Theo tài liệu của Bộ Nội
vụ Nga, lúc đó toàn quốc xuất hiện hơn 8.000 băng nhóm tội
phạm cỡ lớn có tổ chức. Trong Thông điệp tình hình đất
nước năm 1996, Yeltsin cũng thừa nhận: "Nước Nga hiện nay
đã vượt Italia, trở thành vương quốc băng đảng mafia lớn
nhất thế giới". Từ năm 1991 đến cuối thế kỷ 20, tổng
giá trị sản xuất trong nước của Nga giảm xuống 52% so năm
1990 (trong khi đó, vào thời kỳ chiến tranh từ năm 1941 đến
năm 1945 chỉ giảm 22%). Sản xuất công nghiệp cùng thời kỳ
giảm 64,5%. Sản xuất nông nghiệp giảm 60,4%. Đồng rúp mất
giá. Vật giá tăng cao hơn 5.000 lần. Từ năm 1992 trở đi, dân
số nước Nga luôn có xu thế giảm. Tuổi thọ bình quân của
người Nga năm 1990 là 69,2 tuổi. Còn năm 2001 là 65,3 tuổi.
Thậm chí, tuổi thọ bình quân của nam giới ở một số vùng
giảm xuống đến 10 tuổi.
Đảng CS Liên Xô bị diệt vong, Liên Xô tan rã mang lại hậu
quả tai hại cho Nhà nước và nhân dân Liên Xô. Năm 2005 khi
đọc Thông điệp Liên bang, Tổng thống Nga Putin nói: "Liên Xô
tan rã là tai họa chính trị nghiêm trọng nhất của thế kỷ
20. Đối với nhân dân Nga, đó là một bi kịch thực sự".
Rất nhiều học giả Nga cũng rút ra kết luận rằng, Đảng CS
Liên Xô sụp đổ, Liên Xô tan rã làm cho phát triển kinh tế -
xã hội thụt lùi mấy chục năm.
Một đảng do Lenin sáng lập. Một Đảng từng lãnh đạo giai
cấp công nhân Nga lật đổ ách thống trị của nước Nga Sa
hoàng, xây dựng thành công Nhà nước chuyên chính vô sản đầu
tiên. Một đảng từng lãnh đạo nhân dân chống lại sự can
thiệp vũ trang của 14 nước, bảo vệ thắng lợi thành quả
cách mạng. Một đảng đã lãnh đạo chiến thắng phát-xít
Đức trong cuộc chiến tranh Vệ quốc vĩ đại và cống hiến to
lớn cho thắng lợi của thế giới trong Chiến tranh Thế giới
thứ hai. Một đảng giành được thành tựu rực rỡ trong xây
dựng CNXH và đi đầu trong việc đưa vệ tinh nhân tạo vào vũ
trụ. Vì sao lại mất địa vị cầm quyền sau 74 năm cầm
quyền?
Một đảng khi có 20 nghìn đảng viên đã lãnh đạo Cách mạng
tháng Hai lật đổ ách thống trị chuyên chế Sa hoàng; khi có 35
vạn đảng viên đã giành được thắng lợi của Cách mạng
XHCN tháng Mười và nắm chính quyền toàn quốc; khi có hơn
5.540.000 đảng viên lãnh đạo nhân dân chiến thắng phát-xít
Đức hung bạo, lập chiến công bất hủ, chấm dứt Chiến tranh
Thế giới thứ hai, vậy mà khi có gần 20 triệu đảng viên thì
lại mất địa vị cầm quyền, mất Đảng, mất nước. Rốt
cuộc, vấn đề là ở chỗ nào?
(còn tiếp)
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6168), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét