nghĩa đó là tại Nho học đã thấm quá sâu, khiến vua chúa sinh
ra bảo thủ. Nhưng một người tôi quen bảo có gì đâu, tại
các bà phi tần cả. Vua mà đi lễ nhà thờ thì phải theo chế
độ một vợ một chồng, và tam cung lục viện không biết
chừng giải tán hết(?!). Nên các bà vừa nghe phong phanh đã
không thích đạo và bảo nhau nằn nì xin vua cấm đạo bằng
được.
Suốt thời trung đại Việt Nam không chế được ra thứ văn
tự riêng của mình, trong giấy tờ hành chính trong trước tác
và nói chung trong tư duy phải dùng chữ Hán. Chữ nôm sớm
được nghĩ ra, nhưng ác một nỗi là phải giỏi Hán thì
người ta mới giỏi nôm được. Tại sao có tình trạng đó?
Cũng như trường hợp trên, ở đây có một cách giải thích mà
tôi chưa chứng minh được, nhưng cảm thấy có lý: Chính các
nhà nho xưa muốn thế. Nếu có một công cụ mới quá thuận
tiện, ai cũng học được, thì còn đâu là đặc quyền của
lớp người có học trong xã hội. Tìm ra thứ chữ dễ học?
Trao cần câu cơm cho người khác à? Có đâu dễ thế!
Cài gì là động cơ thúc đẩy con người trong lịch sử? Chúng
ta hay giải thích bằng những cái lý lớn: vì họ hiểu ra thế
này, vì họ nhận thức được điều kia. Nhưng trong thực tế,
nhiều khi lại chỉ thấy có những nguyên cớ rất thiết thực.
Với phần lớn người đời, phải nói chúng ta thường xuyên
là tù nhân của những lợi ích trước mắt.
Hai mẩu chuyện trên đây là bằng chứng cho thứ lý thuyết mà
tôi vừa nêu. Nó có vẻ chỉ thấy con người ở góc độ chật
hẹp. Nhưng sao tôi thấy nó đúng với nghĩa giúp tôi giải
thích nhiều sự việc kỳ cục. Cả với nhiều chuyện hôm nay
cũng đúng.
Như chung quanh câu chuyện gần đây thiên hạ hay bàn là vấn
đề cải cách giáo dục.
Ai cũng thấy là giáo dục quá ư xập xệ. Không ngại mang
tiếng ác khẩu, có người còn bảo là suy đồi là vô phương
cứu chữa. Điều có thể nói chắc là, nói theo ngôn ngữ hàng
hóa, thì một tỷ lệ lớn sản phẩm -- tức những thanh niên
mà hàng năm chúng ta cho ra lò -- so với tiêu chuẩn hiện đại,
chỉ là loại thứ phẩm, không đào tạo lại không dùng
được.
Trừ người đã mất hết lý trí, tôi tin ai cũng thấy là cần
phải thay đổi.
Nhưng thay đối thế nào bây giờ ? Liệu sau những năm chiến
tranh, ai là người hiểu biết về giáo dục hiện đại để
đề ra một đề án thích hợp? Rồi ngay cả khi có phương án
đúng, thì lấy đâu ra tiền của để thực hiện ? Tiếp tục
xếp sang một bên câu chuyện tiền của đi nữa. Ta sẽ có
trường sở đàng hoàng. Ta sẽ có chương trình đi sát yêu cầu
kiến thiết đất nước. Vâng, không thiếu gì cả. Thì tới
câu hỏi cuối cùng, lấy đâu ra thầy và trò để lấp đầy
cái nhà trường đó?
Và trước tiên, điều vướng mắc nhât, đó là những người
bấy lâu trong nghề giáo dục -- các thầy các cô hiện nay --
sẽ đi đâu làm gì?
Đào tạo lại ư? Lâu nay họ đã là máy cái rồi, có thứ máy
cái nào khác đào tạo họ được?
Đặt địa vị mình cũng là một người đang làm trong nghề,
không muốn dối lòng, hẳn tôi phải nói rằng chính tôi ngại
lắm! Chẳng phải chỉ các quan chức trong ngành muốn duy trì
hiện trạng, mà ở chỗ thâm sâu trong lòng mỗi người, chúng
tôi đều lờ mờ e ngại rằng trong mọi sự thay đổi, đâu có
dễ tìm ra chỗ của mình.
Vậy thì kêu lên cho phải phép thôi, chứ bàn chuyện thay đổi
đến cùng sao được!
Không ai tự nguyện chặt chân mình. Đời sống đã quá phiền
toái rồi, không ai muốn tự làm phiền thêm nữa.
Ở đâu tôi cũng quan sát thấy sự có mặt của cái chân lý
chết tiệt đó!
Như mấy ngày đầu tháng sáu này, kỳ thi tốt nghiệp phổ
thông vừa được tiến hành trên phạm vi cả nước, báo chí
phải có bài đánh giá. Trên tờ báo nọ, người ta thấy một
bài phỏng vấn, một phóng viên hỏi có phải năm nay Bộ chủ
trương tháo khoán không mà nghe thấy tình hình xuôn xẻ thế,
rồi một quan chức của Bộ thì trả lời rằng đâu có, mọi
chuyện được tiến hành nghiêm túc lắm, không có chuyện Bộ
để cho địa phương làm đẹp kết quả.
Hẳn nhiều bạn đọc chỉ thoáng nghe qua là đoán được tình
hình thực hư thế nào rồi. Nhưng tôi cho là phải thông cảm
với vị quan chức kia mới được. Ai ở địa vị một quan
chức đương quyền cũng phải nói kiểu ấy. Chứ "lạy ông
tôi ở bụi này" để làm gì? Để chứng tỏ rằng cái Bộ
của mình có tổ chức mấy kỳ thi cũng không nên thân à? Đốt
đuốc giữa ban ngày cũng không tìm ra ai khờ khạo thế.
Người ta sẽ chẳng nói gì mới nếu bảo rằng trong khi ở ta,
ai bây giờ cũng khôn ngoan cũng giỏi tính toán cho mình, thì
trên con đường đi vào tương lai, cả xã hội lại đang bước
những bước thật là dại dột. Ta đang cho thuê đất thuê
rừng lấy vài đồng rẻ mạt. Ta đang khai thác bừa bãi khoáng
sản để lấy tiếng là có xuất khẩu và có vốn liếng làm
những cuộc hội hè tốn kém. Ta để cho bao nhiêu học sinh
giỏi giang ra nước ngoài học bảo nhau không thể quay về vì
quay về không có chỗ để làm việc… Như thế là tự mình
đào móng ngôi nhà đang ở, mình chặt chân mình, chứ có gì
khác. Cứ mỗi trường hợp có sự mâu thuẫn xung đột giữa
hiện tại với tương lai thì chúng ta đều lấy tương lai hy
sinh cho hiện tại.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/5429), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét