đường sắt cao tốc không. Đã có nhiều bài phân tích về
hiệu quả của ĐSCT, trong bài này tôi muốn nói về ĐSCT và uy
tín chính trị của Đảng cộng sản Việt Nam.
Theo tôi, những người lãnh đạo và bản thân mỗi đảng viên
trong Đảng nên cẩn thận suy xét việc có nên thực hiện Dự
án ĐSCT hay không. Mỗi chính đảng khi muốn lãnh đạo một
quốc gia đều phải có tính chính đáng về mặt chính trị.
ĐCS hiện đang lãnh đạo Việt Nam và trong tương lai gần vẫn
khó ai có thể đánh đổ được sự lãnh đạo này vì Đảng
có được tính chính đáng hay có thể gọi là có một số vốn
chính trị khá lớn trong quá khứ khi là người lãnh đạo thành
công phong trào giải phóng dân tộc và cũng đã thành công
bước đầu trong công cuộc đổi mới. Tuy nhiên, số vốn chính
trị này không phải là vô hạn. Ai cũng biết uy tín của Đảng
thời gian gần đây suy giảm nghiêm trọng, không chỉ đối với
nhân dân mà cả với nhiều đảng viên trong Đảng, đặc biệt
vì tham nhũng tràn lan và sự thất thế trong quan hệ với Trung
Quốc. Ban lãnh đạo Đảng không nên đánh cược thêm uy tín hay
hao phí lượng vốn chính trị đã vốn suy giảm này vào một
dự án quá rủi ro như thế. Bất cứ ai có kiến thức một
chút đều rất khó có thể bác bỏ các lý lẽ phản đối
việc thực hiện dự án dựa trên những con số xác thực,
những quan ngại rất đúng đắn về qui mô nền kinh tế, gánh
nặng nợ, lưu lượng hành khách có thể sử dụng ĐSCT, trình
độ quản lí, mức độ tham nhũng, năng lực sản xuất… khi
thực hiện dự án này[1]. Khả năng thất bại của dự án là
rành rành và không phải tự nhiên mà hầu hết các chuyên gia
trong lĩnh vực giao thông và kinh tế đều phản đối rất mạnh
mẽ dự án này dựa trên những lập luận rất xác đáng[2].
Tất nhiên, Đảng có thể dùng quyền lực để ép buộc Quốc
hội thông qua như trường hợp của Đề án mở rộng Hà Nội
nhưng theo tôi, khi cố gắng bảo vệ Dự án ĐSCT, cái mà Đảng
phải đánh đổi sẽ là uy tín chính trị và và rất có thể
là cả quyền lãnh đạo đất nước trong tương lai.
Khi việc thảo luận dự án được công khai như thời gian vừa
qua, nếu lãnh đạo Đảng vẫn cố sống cố chết bảo vệ
với những lý lẽ rất khiên cưỡng một dự án mà đa số dư
luận và báo chí đều lên tiếng phản đối thì uy tín của
Đảng sẽ giảm sút vì người dân có thể cho rằng Đảng đã
không còn làm theo ý nguyện của đa số người dân (có thể
vào các trang web của các báo có trưng cầu ý kiến độc giả
về Dự án ĐSCT thì đa số người chọn là không nên thực
hiện dự án hoặc ít nhất cũng hoãn dự án này lại). Người
dân hoàn toàn có quyền nghi ngờ vào việc Đảng luôn tuyên bố
mình là đại diện cho lợi ích của toàn dân và là kết tinh
trí tuệ của dân tộc.[3]
Trường hợp dự án này thất bại (mà gần như chắc chắn sẽ
thất bại, ở đây có thể hiểu thất bại về mặt kinh tế
tức là tiền thu không đủ để bù đắp cho chi phí xây dựng
và vận hành dự án. Nhật là nơi lưu lượng hành khách rất
lớn mà vẫn lỗ triền miên[4]) thì điều gì sẽ xảy ra?
Theo dự kiến tới năm 2035 dự án sẽ hoàn thành, lúc đó số
tiền mà nhà nước phải bỏ ra để trợ cấp nhằm duy trì sự
hoạt động của ĐSCT sẽ là rất lớn (trước đó khi dự án
hoàn thành từng phần thì đã phải trợ cấp rồi)[5]. Khi đó,
Việt Nam còn phải đối mặt với rất nhiều vấn đề lớn
như biến đổi khí hậu hay sự trỗi dậy của Trung Quốc đòi
hỏi Việt Nam ngày càng phải dành một khoản chi tiêu lớn cho
quốc phòng. Liệu lúc đó Việt Nam có đủ nguồn lực để bao
cấp tiền vé tàu cho những người khá giả, là những khách
hàng tiềm năng của ĐSCT? Liệu lúc đó những người nghèo,
những người nông dân bị thiệt hại vì biến đổi khí hậu
có chấp nhận việc nhà nước lấy tiền thuế của họ để
trợ cấp cho người giàu? Thái Lan là bài học nhãn tiền khi
sự mất công bằng quá lớn đã làm nảy sinh những bất ổn
nghiêm trọng về xã hội.
Ai ở Việt Nam cũng thừa hiểu khi dự toán là 56 tỉ USD thì con
số thực tế có đội lên 100 tỉ USD cũng là bình thường vì
thời gian quá dài, quá nhiều rủi ro. Khi đó liệu có vay thêm
tiền để thực hiện tiếp hay bỏ lửng dự án? Nếu vay thì
vay ở đâu? Từ Nhật Bản ư? Bản thân tân thủ tướng Nhật
Bản mới đây cũng cảnh báo là Nhật Bản có thể lâm vào
tình trạng suy sụp vì nợ công quá lớn[6] thì liệu lúc đó
công luận Nhật Bản có chấp thuận cho chính phủ cho Việt Nam
vay thêm hàng chục tỉ USD nữa? Nếu Nhật Bản có chấp nhận
cho vay thêm đi nữa thì với khoản vay quá lớn như vậy, chắc
chắn Việt Nam sẽ phải chịu thêm rất nhiều ràng buộc về
kinh tế và chính trị vào Nhật để được vay. Ban lãnh đạo
Đảng nên nhớ người Việt Nam có tinh thần dân tộc rất cao,
tính chính đáng của Đảng còn tồn tại đến ngày nay cũng
chủ yếu là từ quá trình lãnh đạo nhân dân giải phóng dân
tộc, tuy nhiên, đã sứt mẻ nghiêm trọng vì những sự nhượng
bộ gần đây với Trung Quốc. Nếu lại lệ thuộc thêm một
quốc gia nữa thì sẽ là một tổn thất không thể cứu vãn cho
uy tín chính trị của Đảng. Chưa kể Trung Quốc và Nhật Bản
là hai đối thủ tiềm tàng trong tương lai, nếu quá phụ thuộc
vào Nhật Bản thì liệu Việt Nam có trở thành con tin trong sự
đối đầu giữa Nhật và Trung Quốc?
Bộ Chính trị và TW Đảng đã đồng ý về nguyên tắc cho
việc triển khai dự án. Tuy nhiên, tôi tin rằng khi BCT và TW
Đảng đồng ý thì chỉ dựa chủ yếu trên các đánh giá của
JICA (tất nhiên với giả định là việc đồng ý này không bị
ảnh hưởng của lợi ích phe nhóm). Nhưng đây dù sao vẫn chỉ
là quyết định mang nặng tính chính trị. Bây giờ, với những
phản biện xác đáng từ phía các nhà khoa học từ rất nhiều
lĩnh vực, ban lãnh đạo Đảng nên dũng cảm xem xét lại các
yếu tố kinh tế, xã hội để cho dừng dự án. Với một siêu
dự án thế này (và sẽ còn nhiều siêu dự án nữa trong tương
lai) so với qui mô nền kinh tế, rủi ro nó mang lại cho cả nền
kinh tế trong tương lai là quá lớn. Nếu gánh nặng nợ công
tăng lên tới mức không thể chịu nổi đẩy Việt Nam vào tình
trạng phá sản không trả được nợ nước ngoài, kinh tế suy
sụp, phải cầu xin sự cứu trợ khẩn cấp của các nước
khác thì liệu người dân còn tin vào sự lãnh đạo của
Đảng?
Nếu dự án được thông qua, người thắng sẽ chỉ là một
số người trong nước và nước ngoài, một số nhóm trong
Đảng có lợi ích kinh tế từ việc thực hiện dự án nhưng
đây sẽ là những bước đi rất vững chắc dẫn tới sự suy
vong quyền lãnh đạo đất nước của Đảng trong tương lai và
người thua sẽ là đất nước và người dân Việt Nam, trong
đó có đa số đảng viên bình thường.
T.K.
__________________________
[1] Trong khi đó những người ủng hộ dự án thì chỉ có dựa
vào những nhận định cảm tính như: "cần có quyết tâm
chính trị", "đánh thức nàng tiên đang ngủ", "đánh Mỹ
được thì làm đường cũng được" … hoặc mạnh miệng hơn
như ông PTT Nguyễn Sinh Hùng thì khẳng định luôn khỏi cần
chứng minh: Việt Nam không thể không làm ĐSCT (theo cách nói
của ông thì cũng có thể nói: quan chức không thể không ăn
tham nhũng hay Việt Nam không thể không nghèo!). Cơ sở lập
luận này của ông Hùng dựa trên lý lẽ căn bản: "Thu nhập
bình quân đầu người hiện nay 1.200 USD, nhưng với tốc độ
tăng trưởng kinh tế tương lai thì đến 2020 sẽ là 3.000 USD,
và lần lượt tăng 6.000, lên 12.000 và sẽ đạt 20.000 năm 2050".
Thưa ông Hùng, tăng trưởng kinh tế liệu có đơn giản và dễ
như bóc kẹo ăn như thế? Dự báo, đặc biệt là dự báo kinh
tế ở bất cứ quốc gia nào trong dài hạn là cực kỳ khó
khăn bởi nó phụ thuộc vào quá nhiều biến số mà rất nhiều
trong đó, đặc biệt là Việt Nam với vị thế là một nước
nhỏ không thể nào kiểm soát được như khủng hoảng kinh tế
thế giới, biến đổi khí hậu hay sự trỗi dậy của Trung
Quốc… làm sao ông dám khẳng định như đinh đóng cột về
mức GDP Việt Nam vào năm 2050? Chắc chắn các chuyên gia kinh tế
ở Viện Nghiên cứu quản lí kinh tế TW khi tư vấn cho ông cũng
không dám nói theo kiểu chắc ăn như thế vì họ cũng thừa
biết nói thế là nói liều. Và dù có đạt được mức tăng
trưởng cao nhất theo kế hoạch là 7-8%/năm thì năm 2030 GDP bình
quân đầu người của Việt Nam cũng không thể ở mức 3000 USD
như ông nói nếu nhà nước không kìm giá USD ở mức thấp 1
cách phi lý (Giả sử đạt được mức 8%/năm theo kế hoạch cao
nhất, tốc độ tăng trưởng dân số trung bình khoảng 1,2%/năm
(là tốc độ tăng trưởng dân số bình quân từ năm 1999-2009
theo Báo cáo của Tổng cục Thống kê) thì tốc độ tăng
trưởng GDP bình quân đầu người của Việt Nam hàng năm chỉ
khoảng 6,8%. Với tốc độ này, nếu GDP bình quân đầu người
như ông nói của năm 2010 là 1200 USD thì tới năm 2020 con số
này chưa lên tới mức 2400 USD. Đó là chưa kể USD cũng bị
mất giá do lạm phát (dù là ít) thì 2400 USD thời điểm 2020
sức mua không thể bằng với sức mua của 2400 USD vào năm 2010).
[2] Ông Trần Du Lịch là một chuyên gia kinh tế hiếm hoi trong
Quốc hội lại ủng hộ nhiệt thành dự án này nhưng lập
luận của ông cũng hoàn toàn cảm tính như kiểu như cha mẹ
phải vay tiền xây nhà cho con mà chả dựa trên con số xác
thực nào.
[3] Tôi tin bản thân ông Nguyễn Tấn Dũng cũng thừa hiểu tính
rủi ro của dự án này nên không dám đăng đàn trả lời chất
vấn của Quốc hội dù rằng với qui mô của dự án này thì
người trả lời phải là cấp cao nhất của Chính phủ mới
phải lẽ và ông đã khôn khéo đẩy quả bóng trách nhiệm cho
ông Hùng.
[4] http://tuoitre.vn/The-gioi/384198/Tau-cao-toc-Phap-dang-hut-hoi.html
[5] Ngay cả việc Quốc hội cho phép xây dựng một đoạn ĐSCT
từ TP.Hồ Chí Minh đi Nha Trang hay Hà Nội-Vinh cũng tạo ra rủi
ro vì gần như chắc chắn hai tuyến này sẽ bị lỗ, lúc đó
sẽ lại có lập luận là muốn có hiệu quả thì phải đầu
tư toàn tuyến
[6]
http://www.bbc.co.uk/vietnamese/world/2010/06/100611_japanpm_warning.shtml
<em>Lên trang viet-studies ngày 15-6-10</em>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/5428), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét