hiểu biết của tôi hình như trong tiếng Việt không có từ
tương ứng để dịch "<em>gap year</em>". Có lẽ với một số
người đây vẫn là một khái niệm xa lạ, bởi đơn giản tại
Việt Nam người ta không có thói quen đó.
Ở các nước phương Tây, hay Mỹ, nhiều học sinh thường bảo
lưu hồ sơ và lấy một năm sau khi tốt nghiệp phổ thông và
trước khi vào đại học để đi làm, du lịch hoặc tham gia các
hoạt động xã hội, đó được gọi là một "gap year". Theo
một số tài liệu tôi đã đọc, tại Mỹ những học sinh có
lấy một gap year sẽ được thầy cô ưu ái hơn vì trong một
năm họ học được nhiều điều qua việc tự đi làm kiếm
tiền hoặc đến nhiều nơi quan sát học hỏi, nên có kinh
nghiệm và trưởng thành hơn.
<div class="boxright400"><img src="/files/u1/sub01/travel123.JPG" width="600"
height="299" alt="travel123.JPG" /><div class="textholder">"Đi một ngày
đàng, học một sàng khôn"</div></div>
Bây giờ khi nhìn lại tôi có cảm giác như năm vừa rồi của
tôi không khác mấy. Như một gap year sớm. Tôi rời VN ngày
22/4/2009. Hệ thống Na Uy, khác với nhiều nước khác, có những
trường và chương trình chính thức rất tốt và kỹ lưỡng cho
người nhập cư học ngôn ngữ thật vững vàng và khi đến
đây như bao người khác tôi được xếp vào một trường học
tiếng Na Uy. Hiện tại tôi đang học cùng lúc hai trường, một
trường dạy tiếng Na Uy và một trường trung học quốc tế
(tạm chưa chính thức), có điều kiện, một phần do việc xin
phép nghỉ ở Na Uy tương đối dễ so với Việt Nam, Đức hay
nhiều nước khác, và ở Na Uy học sinh cũng như người lao
động có nhiều kỳ nghỉ như nghỉ hè, nghỉ thu, nghỉ đông,
nghỉ Noel, nghỉ Phục sinh, nghỉ các lễ của Thiên chúa giáo
v.v... nên năm vừa qua tôi có nhiều thời gian để tham dự một
số hoạt động và du lịch nhiều nơi như Oslo, Grimstad ở Na Uy,
Paris ở Pháp, Praha và Plzeň ở Tiệp Khắc, Warszawa ở Ba Lan,
Amsterdam ở Hà Lan, Berlin, Hannover, Köln và Bonn ở Đức. Khi
viết những dòng này tôi hiện đang ở Köln, và vừa có một
chuyến sáng đi chiều về đến Bonn, thành phố của Beethoven.
Tôi biết có nhiều người sẽ cảm thấy tôi đáng thương khi
việc học tạm bị gián đoạn và kéo dài thêm thời gian. Nhưng
thực sự, đó phần nhiều chỉ do người Việt không có thói
quen có gap year. Lần đầu tiên nghe nói về nó, tôi đã muốn
có một gap year trong tương lai. Và năm vừa qua khi đến nhiều
nơi, gặp nhiều người và làm nhiều việc, tôi đã củng cố
được nhiều điều đã biết và học hỏi thêm rất nhiều
thứ mà người ta không chỉ thấy trong sách vở.
<em><strong>Nhưng vì sao người Việt không có thói quen
này?</strong></em>
Một trong những lý do là họ không muốn phí thì giờ. Họ cảm
thấy không cần thiết phải bỏ phí một năm nên tất cả mọi
người vừa đậu xong đại học là không cần nghỉ ngơi và
bắt ngay vào đại học học tiếp và sau đó đi làm.
Nhưng lý do quan trọng nhất, như tôi vừa nói, họ cảm thấy
không cần thiết. Họ không thấy bất kỳ ích lợi gì của
việc dành một năm cho việc du lịch, làm việc hoặc tham gia
các hoạt động cho xã hội hoặc cộng đồng. Điều đó là dư
thừa. Vì sao? Cá nhân tôi cho rằng, suy nghĩ đó bắt nguồn từ
việc trọng lý thuyết hơn thực hành trong suy nghĩ của người
Việt. Chẳng hạn, mỗi học sinh cũng như các giáo viên đều
thấy rõ sự đè nặng của lý thuyết trong chương trình giáo
dục hiện nay tại VN. Thực hành? Có. Thí nghiệm? Có. Nhưng
rất ít. Các hoạt động ngoại khóa (hầu như) không có. Các
môn được chú trọng là những môn khoa học tự nhiên, đặc
biệt là Toán. Mặt lợi là các học sinh VN sang nước ngoài
thường giỏi Toán vì chương trình ở nước ngoài nhẹ hơn
hẳn. Nhưng phần lớn những kiến thức đó không có ích lợi
vào bất kỳ cái gì cả, trừ những trường hợp học sinh đi
chuyên sâu vào những ngành liên quan đến Toán. Theo suy nghĩ
của những người trong ngành giáo dục, môn Toán tạo cho học
sinh khả năng tư duy logic, nhưng thực ra điều đó không hẳn
đúng cho tất cả mọi người vì thực sự phần lớn đều
học thêm nên rất nhiều trường hợp giải ra bài toán chỉ vì
đã từng làm qua. Tất nhiên tôi không phủ nhận tuyệt đối
ích lợi của nó, nhưng chương trình giáo dục hiện tại rất
lơ là các môn xã hội. Văn? Rất lờ mờ. Sử? Hoàn toàn không
biết gì hết, lịch sử nước nhà cũng như lịch sử thế
giới đều lơ mơ. Địa lý? Không biết gì về cờ và thực ra
không biết các nước chính xác nằm ở đâu. Ngoại ngữ? Nếu
ở nhiều nước xong trung học mỗi người thanh toán được
một đến hai ngoại ngữ thì ở VN nếu không đi học trung tâm,
chắc chắn bạn không thể nói được ngoại ngữ nào hết. Kỹ
năng sống? Hoàn toàn không được chú trọng, cách cấp cứu,
hướng đạo sinh, cách hành xử, khả năng hùng biện và tranh
luận, giáo dục giới tính, khả năng tự lập và tư duy độc
lập, nói lên phát biểu của mình và tôn trọng quan điểm cá
nhân... gần như không có, nếu có chỉ nhắc đến rất sơ sài.
Có thể bạn sẽ cảm thấy khó chịu với những nhận xét của
tôi, nhưng tôi không phải đang chê bai hay chỉ trích vô lý. Tôi
đang nhìn nhận thực tế và bạn sẽ thấy nếu ngẫm nghĩ kỹ.
Rất nhiều kiến thức trong nhà trường chẳng dùng vào việc
gì cả và chương trình học quá nặng về kiến thức dẫn
đến sự "bội thực", khiến học sinh cứ nạp vào nhưng không
có khả năng tiêu hóa, và đến hết năm lại quên gần hết,
nói một cách thực sự.
Nên dần dần người ta không còn thấy sự cần thiết của gap
year và cho rằng nó không cần thiết. Thậm chí dở hơi.
Nhưng thực ra, nó có dở hơi không?
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/5434), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét