<div class="boxright200"><img
src="http://www.procontra.asia/wp-content/uploads/2014/09/Sư-tử-đá-trên-cầu-Marco-Polo-1.jpg"
width="374"></div>
Từ mấy năm nay sư tử đá Trung Quốc đã bị vạch trần chân
tướng là những kẻ xâm lăng văn hóa. Đem chúng đặt trước
chùa chiền, công sở, dinh thự <a
href="http://news.zing.vn/Dat-su-tu-da-truoc-cua-ruoc-hoa-vao-nha-post449393.html">là
giao cho những tên lính ngoại quốc</a> đứng canh cửa nhà mình,
khiến mình không thể sống yên ổn. Là phạm tội rước sư
tử về giày mồ mả văn hóa dân tộc, khiến Việt Nam thành
cái đuôi văn hóa của nước ngoài hay bị „suy yếu vị
thế" trong các cuộc „đối thoại văn hóa quốc tế". Năm
nay trong tinh thần „thoát Trung" toàn diện, có lẽ chúng sẽ
là những Hoa kiều đầu tiên bị trói gô, quăng lên xe tải,
tống vào trại tập trung cho đến khi cải tạo tốt, hết nhe
nanh giơ vuốt, hoặc bị trục xuất và tiêu diệt hàng loạt.
Tình hình nghiêm trọng ấy khiến tôi không thể không xem kĩ
lại chân dung kẻ xâm lược.
<a
href="http://vnexpress.net/tin-tuc/thoi-su/linh-vat-ngoai-lai-bi-de-nghi-do-khoi-di-tich-3032921.html">Có
chuyên gia giải thích với tất cả sự nghiêm túc rằng</a> sư
tử ta thì trông „hiền lành, hướng nội", vì „người
Việt Nam chủ yếu là nông dân, tính tình hiền lành chất
phác", trong khi sư tử Tàu thì „hình tướng dữ dằn, mang
tính đe dọa" vì Tàu có một „kinh tế thương mại phân hóa
cao". Như thể con cháu Lạc Long Quân thì cày ruộng, trong khi
con cháu Thần Nông thì đi buôn. <a
href="http://www.rfa.org/vietnamese/programs/LiteratureAndArts/cn-rock-lions-erosion-vn-culture-ml-08232014074027.html">Một
chuyên gia khác</a> kĩ lưỡng hơn, phân biệt rõ sư tử ta không
có răng nanh ở hàm dưới, trong khi sư tử Tàu đầy răng cả
hai hàm, nanh hàm dưới còn sắc và rõ hơn nanh hàm trên. Quả
là hung tợn!
Các giám định hình tướng và nha khoa này thật thú vị, nhất
là khi cả ta, cả Tàu, cả Đông Á và Đông Nam Á vốn đều
không biết đến con sư tử. Nó là con vật ngoại lai cả ở
Trung Quốc, với tên <em>sư tử</em> (獅子), lẫn Việt Nam, cũng
tên <em>sư tử</em>. Tôi không tin có người nông dân, nghệ nhân
hay thậm chí vua quan đời Lý nào từng trực tiếp nhìn vào
mắt nó, đếm răng trong miệng nó để vĩnh cửu nó trong chân
dung đôi sư tử đá Chùa Phật tích mà chúng ta nhất quyết
khẳng định là thuần túy Việt Nam.
Song triều đình của vua Lý Thánh Tông đã không dẹp nạn linh
vật ngoại lai, mà ai từng ghé các nước Đông Á và Đông Nam
Á hoặc chỉ cần sượt qua mạng đều dễ dàng tìm thấy cả
những con sư tử mặt mũi hiền lành và móm răng – thậm chí
móm luôn cả nanh hàm trên lẫn nanh hàm dưới – và những con
sư tử dữ tợn khoe nanh vuốt ở cả Trung Quốc lẫn hầu hết
các nước khác. Chỉ riêng mấy trăm con trên Cầu Lư Câu ở
Bắc Kinh đã cho thấy phong cách khác nhau của mỗi thời đại
Trung Hoa. Càng về sau chúng càng mô phỏng hiện thực sát hơn,
đương nhiên, trong khi trước đó nhiều thế kỉ chúng hoàn
toàn phó thác diện mạo mình cho trí tưởng tượng của từng
nghệ nhân, thậm chí không có nanh, vuốt, không có cả giới
tính và nhiều khi trông như một ước mơ có cánh.
<center><img
src="http://www.procontra.asia/wp-content/uploads/2014/09/Thạch-sư-công-viên-Bồng-Lai-Thượng-Hải-đời-Nguyên-1271-1368.jpg"
width="400"></center>
Tôi yêu nhất trên cây cầu này một em sư tử vừa ngố vừa
thương, giống một chú cún lạc mẹ đang ngoẹo đầu ngơ ngác
nhìn khách du lịch. Không thể <em>hiền lành</em> hơn. Một chàng
thạch sư ở <a href="http://wikimapia.org/40035/Penglai-Park">Công viên
Bồng Lai, Thượng Hải</a>, đời Nguyên, thì cực kì <em>hướng
nội</em>. Trán lồi, mắt sâu, mũi gãy, miệng dài đến mang tai,
tứ chi gày nhom, chồm hổm ngồi buồn như con chó giữ nhà
vắng chủ. Hay có phần giống con nghê mà giới chuyên gia nước
nhà phong là linh vật <em>thuần Việt</em> và đang được cổ vũ
đem ra thay thế con sư tử ngoại lai.
<div class="boxright320"><img
src="http://www.procontra.asia/wp-content/uploads/2014/09/Toan-nghê-trong-công-viên-Bồng-Lai-ở-Thượng-Hải.jpg"
width="400"></div>
Nghê là một câu chuyện dài. Ngẫu nhiên Trung Quốc có một
linh vật, tên <em>toan nghê</em> (狻猊). Tàu cóp tên đồ ta hay ta
cóp tên đồ Tàu? Con nghê văn hóa Việt hay con toan nghê văn hóa
Hán ra đời trước? Những câu hỏi giản dị này chưa được
giải đáp, tuy nhiên chúng ta biết ba điều. Một là xuất xứ
của con nghê Hán được chính người Tàu xác nhận: trong
<em>Tây du kí</em>, Đường Đại Cao tăng đã thuyết rằng
„<em>toan nghê tức sư tử dã, xuất Tây vực</em>", mà Đại
Việt không nằm ở hướng Tây. Hai là nhân vật Đặng Phi trong
<em>Thủy hử</em> được mệnh danh là „hỏa nhãn toan nghê".
Ba là nghê Tàu giống nghê ta đến đáng ngờ. Lúc thì nó cũng
nhiều phần khuyển hơn phần sư, như con nghê đời Nguyên này
trong Công viên Bồng Lai ở Thượng Hải. Lúc thì mặt mũi nó
cũng láu lỉnh, như con nghê này ở Chùa Quan Độ, Đài Bắc, và
phần lớn thì nó giống một con sư tử cách điệu. Nhưng khác
với nghê ta, nghê Tàu không cần Bộ Văn hóa Trung Quốc khuyến
khích vẫn sinh sôi nảy nở mạnh, đi đâu cũng gặp, từ công
viên đến đồ chơi, đồ trang sức, đồ lưu niệm, đồ thờ
cúng. Việc đám nghê này đổ bộ vào Việt Nam chỉ còn là
vấn đề thời gian. Có lẽ khi ấy các hiệp sĩ văn hóa dân
tộc sẽ chỉ ra rằng con nghê ngoại lai không nuột nà, mềm
mại, dân gian như con nghê thuần Việt, mà đầy vẻ hống hách
bá quyền. Nếu chưa đủ độ phân biệt thì thêm giám định
răng trên răng dưới.
<img
src="http://www.procontra.asia/wp-content/uploads/2014/09/Nghê-hay-sư-tử-Chùa-Quan-Độ-Đài-Bắc.jpg"
width="500">
Như thể chưa đủ rắc rối, con nghê ấy cũng thản nhiên
xuất hiện ở nhiều nước Đông Á và Đông Nam Á khác: Nhật
Bản, Triều Tiên, Thái Lan, Miến Điện… Ở Nhật nó đặc
biệt phổ biến với tên <em>komainu</em>, cũng nửa sư nửa
khuyển, cũng giống nhiều phiên bản nghê Việt đến đáng
ngờ. Song khác với người Việt, người Nhật không nhận nó
là linh vật thuần Nippon, mà sòng phẳng chỉ ra rằng nó đến
từ Trung Hoa, qua ngả Triều Tiên.
Trở lại với con sư tử. Một vị hòa thượng nổi tiếng,
đại biểu Quốc hội, đã khai sáng cho những kẻ nhầm lẫn
rằng tòa sư tử (nghê tòa) sở dĩ có tên như vậy vì tiếng
thuyết pháp của các nhà sư như tiếng rống của sư tử, đánh
bạt điều xấu, chứ không có con sư tử cụ thể nào ở đó.
<a href="http://vov.vn/Print.aspx?id=276087">Ông tuyên bố</a> „chùa
triền [sic!] là nơi thờ tự tôn nghiêm, ngoài bốn con vật linh
là Long, Ly, Quy, Phượng thì không nên xuất hiện những linh
vật khác không phù hợp với văn hóa truyền thống. Phải giữ
gìn bản sắc văn hóa của dân tộc."
Cả bộ tứ linh lẫn chùa chiền Phật giáo đều đến từ
những nền văn hóa bên ngoài nước Việt. Điều đó chẳng
những không đáng buồn mà đáng mừng, vì nếu dân tộc này có
một bản sắc văn hóa thì đó chính là khả năng chiết trung,
dung hợp, tổng hòa, cộng sinh bất diệt của nó. Cái kho hàng
nhập khẩu vĩ đại đó đương nhiên là một thử thách khổng
lồ, và cách đầu hàng hùng hổ nhất là hôm nay đòi thanh lí
món này, ngày mai đòi thanh lí món kia, hôm nào cũng nhân danh
truyền thống và bản sắc, hôm nào cũng chiêu hồn nước. Để
dễ hình dung: chiêu hồn nước bằng tứ linh để thanh lí sư
tử trong chùa nhà Phật có thể sánh với chiêu hồn nước
bằng Tôn Dật Tiên để thanh lí Victor Hugo trong Thánh thất Cao
Đài.
<center><img
src="http://www.procontra.asia/wp-content/uploads/2014/09/Sư-tử-ở-Wat-Thammikarat.jpg"
width="500"></center>
Bất chấp sự dị ứng sư tử của vị hòa thượng Việt Nam,
ngôi chùa Wat Thammikarat đẹp đổ nát xiêu lòng ở Thái Lan từ
thời các vua Xiêm được hẳn một tập thể hùng hậu 52 con
đứng trấn. Người Việt mê võ hiệp từ mấy thế hệ, chẳng
lẽ không biết cặp sư tử oai vệ trước ngôi chùa huyền
thoại, chùa Thiếu Lâm? Tìm một ngôi chùa ở Nhật Bản không
có sư tử có lẽ khó hơn ngược lại.
<center><img
src="http://www.procontra.asia/wp-content/uploads/2014/09/Sư-tử-canh-chùa-Thiếu-Lâm.jpg"
width="500"></center>
<em>Shíshī or not shíshī? </em>Để công bằng với những con sư
tử đá Trung Quốc, những người đang hăng say bảo vệ chủ
quyền văn hóa Việt Nam sao không đặt câu hỏi: Rồng ta hay
rồng Tàu? Quan Công ta hay Quan Công Tàu? Tượng Phật ta hay
tượng Phật Tàu? Ngoài ra, Phật Thái Lan và Phật Đài Loan đang
rất được ưa chuộng, Phật nào hợp bản sắc Việt Nam hơn?
Phần lớn đồ thờ cúng và thậm chí đồ lưu niệm bán cho
khách du lịch tại Việt Nam hiện nay cũng là hàng Tàu. Trong
những gì nhà Nguyễn và triều đình Huế – vương triều thoát
Trung nhiều nhất về quan hệ chính trị, đồng thời là đỉnh
cao của sự tự nguyện rập khuôn Trung Hoa – để lại, của ta
còn bao nhiêu sau khi trừ đi phần của Tàu?
Mới đây, <a href="http://www.bbc.com/news/world-asia-28948501">trang tin
BBC đăng ảnh</a> chụp khu tưởng niệm những người được
gọi là các chiến sĩ Nhật Bản „tuẫn nạn cho Nhật hoàng
Chiêu Hòa" (昭和殉難者, <em>Shōwa junnansha</em>) ở chùa
Okunoin. Thủ tướng Nhật Shinzo Abe đi viếng tội phạm chiến
tranh. Nhà văn Nhật nổi tiếng Naoki Hyakuta, đồng thời nằm
trong ban lãnh đạo tập đoàn truyền thông nhà nước NHK, <a
href="http://www.ibtimes.com/japanese-nhk-board-member-naoki-hyakuta-denies-nanjing-massacre-happened-1553257">phủ
nhận vụ Thảm sát ở Nam Kinh</a>. Sách giáo khoa Nhật trong
trường phổ thông <a
href="http://www.ibtimes.com/japan-will-revise-school-manuals-latest-move-lay-claim-disputed-territories-east-china-sea-1549173">nhất
loạt được sửa lại</a> vì chủ quyền ở Điếu Ngư. <a
href="http://www.economist.com/news/asia/21606338-no-more-guilt-tripping-say-young-bilious?fsrc=scn/tw_ec/bilious">Những
tác phẩm „hiềm Trung, ghét Hàn"</a> (<em>kenchu-zokan) </em>thành
hẳn một thể loại, chiếm riêng một góc trong tiệm sách,
được giới trẻ Nhật yêu thích. Song hai con sư tử đặc Tàu
vẫn nhe răng ở đó, trong ngôi chùa Nhật của họ, canh giấc
ngàn thu cho những người Nhật đã tàn sát, hãm hiếp, hủy
diệt vô độ ở chính Trung Quốc.
<center><img
src="http://www.procontra.asia/wp-content/uploads/2014/09/Chùa-Koyasan-Okuno-in-tại-Nhật-Bản.jpg"
width="600"></center>
Người Việt thì trút hận lên đầu mấy con thạch sư. Tôi
chẳng ưa gì chúng, song tôi tin rằng sẽ có ngày chúng tự
động biến mất. Không phải vì chủ quyền văn hóa Việt Nam
sẽ được xác lập, mà đơn giản vì thế hệ của cái thẩm
mĩ khủng khiếp này rồi cũng qua đi. Họ treo tranh „Mã đáo
thành công". Họ mặc áo dài thêu rồng và bên ngoài khoác
thêm chiếc vét cán bộ màu be. Họ đắp núi giả và gò hòn non
bộ. Họ xây chùa xanh đỏ. Họ ngồi trên gụ, ngủ trên trắc,
chết trên sưa. Họ nuốt chửng sừng tê, nhau thai, óc khỉ,
mắt đại bàng, tổ yến và bào thai rắn. Họ đắp mặt nạ
vàng để mong da trắng. Họ chơi siêu sim, siêu xe và siêu tâm
linh. Họ khai thác một tài nguyên mênh mông là những kẻ không
có lựa chọn nào khác ngoài dùng hàng Tàu giá rẻ. Mặt họ là
cuốn sổ khai sinh ghi rõ, đã đẻ ra bao nhiêu con sư tử đá
bị đổ oan là bầy quân xâm lăng.
__________
Ảnh 1: Sư tử đá trên Cầu Lư Câu, Bắc Kinh, Trung Quốc
Ảnh 2: Sư tử đá tại Công viên Bồng Lai, Thượng Hải, Trung
Quốc
Ảnh 3: Toan nghê trong Công viên Bồng Lai, Thượng Hải, Trung
Quốc
Ảnh 4: Toan nghê ở Chùa Quan Độ, Đài Bắc, Đài Loan
Ảnh 5: Sư tử đá ở chùa Wat Thammikarat, Thái Lan
Ảnh 6: Sư tử đá ở Thiếu Lâm Tự, Trung Quốc
Ảnh 7: Sư tử đá ở chùa Okunoin, Nhật Bản
© 2014 pro&contra
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://www.danluan.org/node/28873), một số đường liên kết và
hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận
để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn
tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt
tường lửa tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc
ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét