<strong>Người Việt không chỉ cần tập cách đi khi tham gia giao
thông. Mà quan trọng hơn, cần tập cách đi trên hành trình
tiến tới những giá trị văn minh, khoa học, văn hóa mang tính
phổ quát của nhân loại. Con đường này xa hay gần, phụ
thuộc vào cách thay đổi tư duy của nước Việt.
I</strong>-Không có ai hình dung hết được, trong dịp nghỉ Lễ
Quốc khánh 2/9 năm nay, lại xảy ra liên tục những mất mát
đau đớn với con người, gây sốc cho xã hội. Nghiêm trọng
nhất là vụ tai nạn giao thông xảy ra tại con đường rừng
thuộc địa phận xã Tòng Sành, huyện Bát Xát (Lào Cai), khiến
cùng lúc 12 người tử nạn, 41 người bị thương, khi chiếc xe
biển kiểm soát 29B- 08582 của công ty Sao Việt chở 53 người,
va quệt với một chiếc xe con 04 chỗ, rồi lao xuống vực sâu
200 m.
Chiếc xe nát bét và…một chuyến đi du lịch vùng cao chờ
đợi, đầy hoan hỉ của 53 con người, bỗng biến thành một
chuyến xe tang của 12 người vô tội.
<center><img
src="http://imgs.vietnamnet.vn/Images/vnn/2014/09/05/16/20140905162446-tainansaoviet.jpg"></center>
<center><em>Xe khách gây tai nạn dịp nghỉ lễ 2/9 vừa
qua.</em></center>
Tiếp đó, ngày 2/9, trên địa bàn tỉnh Hưng Yên, xe khách
53S-5326 của hãng An Huy chạy với tốc độ cao (78km/h) do không
kịp phanh, đã đâm vào chiếc xe 07 chỗ biển số 80A-01259 làm
03 người chết, 01 người bị thương. Trong số người chết,
có một vị trung tướng công an.
Trước đó nữa, ngày 30/8, trên địa bàn tỉnh Quảng Trị,
một chiếc xe khách va chạm với xe máy 74K1 – 024.74 chạy
ngược chiều làm 03 người trên xe máy tử vong tại chỗ.
Xe khách- loại xe từ lâu đã được mệnh danh là hung thần có
vẻ như đang "diễn" vai của nó.
Tai nạn giao thông đường bộ, từ lâu đã quá quen thuộc,
đến cay đắng với xã hội. Đó là sự vi phạm quen thuộc
những quy định chung của ngành, lại gặp sự sao nhãng, tắc
trách của cơ quan chức năng. Những "cái tâm vô tình" cộng
hưởng thành tội lỗi với sinh mạng người dân.
Quen thuộc, như chiếc xe khách chỉ có sức chứa 46 giường
nằm. Nhưng thời điểm xảy ra tai nạn, trên xe có 53 người,
vượt 06 người so với quy định.
Quen thuộc, như chiếc xe này, theo quy định chỉ được chạy
theo tuyến cố định Mỹ Đình- Lào Cai. Nhưng thực tế, xe đã
"chạy chui" lên Sapa. Vì đồng tiền hay vì cái gì?
Quen thuộc, như chiếc xe không được phép cấp luồng tuyến
lên Sa Pa, vậy mà nhà xe vẫn ngang nhiên ghi bên ngoài xe: Hà
Nội - Lào Cai - Sa Pa và không bị lực lượng chức năng nào
kiểm tra xử phạt. Điều lạ này sẽ phải hỏi ai? Hỏi công
ty Sao Việt hay hỏi các cơ quan chức năng ở Lào Cai?
Trong khi đó, ông Nguyễn Trọng Hài – Giám đốc Sở GTVT Lào
Cai phân bua: <em>Chẳng qua ở đây thanh tra giao thông, công an
tỉnh không phát hiện được thì không xử phạt. Nếu phát
hiện thì lực lượng sẽ phạt và thu giấy phép thẳng cánh
chứ không có chuyện xe được chạy thoải mái như vậy</em>!
Khi đó, các ngành chức năng Lào Cai đang ở đâu, vào lúc gần
6 giờ chiều? Hay các vị đang… thoải mái "nâng lên đặt
xuống" ở đâu đó?
Từng ấy cái sự vi phạm, cho thấy quản lý Nhà nước, chỉ
xoay quanh mỗi một chiếc xe chạy "chui", chạy "trộm" lên
Sa pa, đã không tròn vai. Vậy chiếc xe gây tai nạn có phải là
chiếc duy nhất của công ty Sao Việt vi phạm các quy định
hoạt động nghề nghiệp?
Cũng phải nói rằng, như mọi lần, Bộ trưởng GTVT "Triệu
Tử Thăng" lại xung trận, có mặt tại hiện trường xảy ra
tai nạn. Trước sự bất ngờ của lực lượng cứu nạn, ông
còn bám dây xuống tận nơi xem xét, tìm kiếm người bị nạn,
khiến cho các quan chức địa phương cũng phải xuống theo. Một
việc làm đầy tấm lòng, và trách nhiệm, mà một cảnh sát cơ
động đã tâm sự với nhà báo rằng, <em>địa hình cứu nạn
thường khó đi, nguy hiểm, ít lãnh đạo xuống hiện trường
lắm.</em>
Tuy nhiên, cho dù vị Tư lệnh ngành tả xung hữu đột đến
mấy, thì một thực tế là "lỗi hệ thống" của quản lý
Nhà nước trong lĩnh vực GTVT đang đặt ra quá nhiều vấn đề
nan giải. Cho thấy, cho dù hàng nghìn "giấy phép cha",
"giấy phép con", "giấy phép cháu" hành hạ các doanh
nghiệp, thì ngược lại, các doanh nghiệp cũng chẳng coi pháp
luật, các điều kiện kinh doanh là… <em>cái đinh gỉ</em> gì.
<em>Đâu có tiền là ta cứ đi?</em>
Cho thấy, quản lý giao thông ở đất nước "vạn còi"- một
biệt danh hài hước mà một ký giả người Đức từng đăng
trên trang mạng Welt online Đức đã viết năm 2010 về giao thông
VN, xin đăng lại một đoạn, để thấy 04 năm đã trôi qua-
vẫn chưa chuyển được bao nhiêu trong vấn nạn tai nạn giao
thông, trong văn hóa giao thông:
"<em>Bạn cảm thấy mình rất chịu chơi ư? Bạn thấy chưa
việc gì có thể thoả mãn tính thích hung hiểm, hay bạn thấy
sức khoẻ của mình tốt như kim cương không gì tàn phá
được? Vậy mời bạn tham gia giao thông tại Việt Nam, bạn sẽ
được mở rộng tầm mắt.</em>
<em>Bóp còi là nghĩa vụ công dân tại VN. Còi dùng để cướp
đường, cũng có khi chỉ vì tay đang rảnh rỗi, cũng có khi do
cả hai. Thậm chí, vì vô cớ, muốn chơi trội giữa trời
đất. Tiếng còi khắp mọi nơi, đằng sau, đằng trước, trái,
phải, đâu đâu cũng inh ỏi còi, 24/ 24 giờ, bảy ngày trong
tuần... Người Việt hay gọi Lào là nước "vạn tượng", nên
tôi cũng xin được mạn phép gọi VN là đất nước "vạn
còi"!</em>
<em>Tôi cho rằng, người Việt, ai cũng nghĩ mình phải có vài ba
mạng sống, nếu không thì chẳng ai dại gì tham gia giao thông,
bởi lúc nào cũng phải đem mạng mình ra cá cược... Nếu bạn
bị tai nạn giao thông thì sao? Câu trả lời chỉ có một: Chết
là cái chắc. Cấp cứu khẩn cấp ư? Ai điên mà lao đầu
xuống đường đầy xe để cấp cứu bạn?"</em>
Người viết bài này, từng phải viết rằng: <em>Người Việt
nói (chém gió) giỏi, làm dở và chưa biết…. đi. Giờ là lúc
cả xã hội cần tập đi.</em>
<img
src="http://imgs.vietnamnet.vn/Images/vnn/2014/09/05/16/20140905164803-duongdeo.jpg"
>
<center><em>Đường đèo gấp khúc trên đèo Hải Vân nối Thừa
Thiên Huế với Đà Nẵng. Ảnh: Phuot.vn</em></center>
Bởi chỉ trong 04 ngày nghỉ lễ, cả nước đã có tới 186 vụ
TNGT, làm chết 114 người, bị thương 145 người. Cũng theo Ủy
ban ATGT Quốc gia, trong 04 ngày nghỉ lễ, các lực lượng CSGT
toàn quốc đã kiểm tra, xử lý 28.791 trường hợp vi phạm
trật tự ATGT, thu nộp kho bạc Nhà nước 14 tỷ 150 triệu
đồng; tạm giữ 109 xe ô tô, 4080 xe mô tô (VietNamNet, ngày 03/9)
Hàng trăm con người vô tội, khi đi đâu đó, cũng thường chỉ
mong <em>đi đến nơi về đến chốn</em>. Tiếc thay "cái
chốn" họ về lại hoàn toàn bất ngờ đến tội nghiệp. Và
hàng tỷ đồng nộp phạt cho Kho bạc Nhà nước đó, lại chỉ
nói về một "cái nghèo" khốn khổ của người Việt- nghèo
văn hóa tham gia giao thông.
Được biết, công ty Sao Việt tạm thời bị rút "phép thông
công" có thời hạn. Nhưng còn bao nhiêu công ty như Sao Việt
vẫn đang biến hóa thần thông, chỉ vì… hơi đồng?
*******************
<strong>II-</strong> Ấn tượng đặc biệt nhất trong tuần này là
kỷ niệm Ngày lễ Quốc khánh 2/9. Ngày cách đây gần 70 năm
Hồ Chủ tịch đã đọc bản Tuyên ngôn Độc lập bất hủ
với câu nói về quyền con người, (được trích trong bản
Tuyên ngôn Độc lập của nước Mỹ năm 1776), mang tính phổ
quát, cũng thực là bất hủ: "<em>Tất cả mọi người đều
sinh ra có quyền bình đẳng.Tạo hóa cho họ những Quyền không
ai có thể xâm phạm được. Trong những quyền ấy, có quyền
được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc".</em>
Những quyền thiêng liêng ấy của con người, muốn có được
trọn vẹn, không chỉ cần có độc lập dân tộc, mà còn cần
có cả một thể chế quản lý với những giá trị văn minh,
văn hóa tốt đẹp, bảo đảm được thực hiện đúng nghĩa.
Các bậc tiền nhân xưa đã hoàn thành sứ mệnh của họ, khởi
nghiệp, xây dựng và bảo vệ, gìn giữ Tổ quốc Việt Nam
độc lập tự do, sạch bóng ngoại xâm. Nhưng để thực hiện
những quyền con người cao cả, thì trách nhiệm đó, sứ mệnh
đó, thuộc về hậu thế chúng ta.
Có điều, phát triển đất nước thật sự là một hành trình
cực kỳ gian nan, không kém công cuộc bảo vệ gìn giữ độc
lập tự do. Bởi sự khác nhau căn bản này: Kẻ thù ngoại xâm
có hình hài, diện mạo cụ thể. Còn kẻ thù "nội xâm", có
khi là sự dốt nát, ấu trĩ, lại nằm ngay trong chính tư duy
chúng ta.
Nước Việt đã từng dũng cảm chiến thắng kẻ thù "nội
xâm" như thế, khi năm 1986, chuyển đổi cơ chế quản lý kinh
tế- xã hội bao cấp sang cơ chế quản lý kinh tế thị trường
có định hướng XHCN. Một sự chuyển đổi làm hồi sinh đất
nước. Hồi sinh cuộc sống hàng triệu triệu gia đình. Và hồi
sinh niềm hy vọng trên mỗi gương mặt người Việt vốn nhẫn
nại chịu đựng, bền bỉ đức hy sinh.
Nhưng quy luật muôn đời của thế giới văn minh, là không có
quốc gia nào có quyền thỏa mãn, dừng lại trước bức tiến
của nhân loại phát triển mạnh hơn, giỏi giang hơn và thông
thái hơn mình. Và nếu không cẩn trọng, dù ý chí cao, quốc gia
đó không thoát ra khỏi cái bẫy thu nhập trung bình. <em>Mãi mãi
là người…. đi sau.</em>
Chính ở quy luật muôn đời này, nước Việt đang lúng túng,
đang tìm đường để vượt lên chính mình.
Có nhiều điều kiện để trở thành một quốc gia phát triển.
Nhưng căn cốt nhất có 03 điều tiên quyết. Đó là về tiềm
lực, có nền kinh tế vững mạnh; về thể chế quản lý, có
pháp luật thượng tôn; trên nền tảng một tầm nhìn xa về
chiến lược, khôn ngoan về chiến thuật, nhưng đặc biệt,
cần biết tôn trọng sự khác biệt của con người- bí quyết
kích thích năng lượng sáng tạo của đồng loại.
Muốn có tầm nhìn chiến lược đó, tư duy nước Việt phải
trẻ hóa, mềm dẻo, chống lại sự xơ cứng, bảo thủ, trì
trệ. Đặc biệt nhất, chống lại nỗi sợ sự thay đổi, vì
gắn với lợi ích riêng tư, lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ,
không vì dân tộc, vì nhân dân.
Làm sao không thay đổi, nếu như nhìn vào thực trạng kinh tế
nước Việt hiện nay? Sau những hoan hỉ của thành qủa công
cuộc đổi mới những năm 80, nay kinh tế nước Việt, theo TS
Nguyễn Đức Thành (thành viên Nhóm tư vấn Kinh tế vĩ mô của
Thủ tướng), đang như một cái cây… nho nhỏ trong rừng cây
kinh tế thế giới.
<center><img
src="http://imgs.vietnamnet.vn/Images/vnn/2014/09/05/16/20140905162654-img-4786.jpg"></center>
<center><em>TS Nguyễn Đức Thành. Ảnh: Lê Anh Dũng</em></center>
Nếu biết rằng, GDP của VN hiện nay chỉ khoảng 200 tỉ USD.
Trong khi đó, con số này của Indonesia là gần 900 tỷ, Hàn Quốc
là 1.200 tỷ, Nhật Bản khoảng 6.000 tỷ và Mỹ lên tới 16.000
tỷ. Tính theo đầu người, con số GDP còn thấp nữa vì quy mô
dân số của ta lại đứng khá cao trên thế giới (Tuần Việt
Nam, ngày 27/8).
Lý giải sự "khiêm tốn" này hẳn có nhiều nguyên nhân, mà
các chuyên gia kinh tế đã từng lên tiếng cảnh báo. Nhưng trong
đó, tư duy kinh tế lạc hậu không thể vô can. Sự độc quyền
và được ưu ái nhất mực của các tập đoàn, các DNNN không
thể vô can. Chính sự độc quyền đã khiến cho khu vực kinh
tế này tha hồ làm mưa làm gió trong XH, giá xăng, giá điện
lúc thụt lúc thò...
Trong khi đó, tài năng kinh bang tế thế của các tập đoàn, DNNN
<em>sức dài vai rộng</em> này ra sao? Nếu biết rằng các DNNN
sử dụng tới 70% đất đai và 70% viện trợ chính thức ODA
trong khu vực sản xuất kinh doanh, 60% tín dụng của nền kinh
tế, nhưng chỉ đóng góp vỏn vẹn… 32% tổng GDP cả nước.
Điều tệ hại là ở chỗ, tiếng là kinh tế thị trường
định hướng XHCN, nhưng thực chất, cung cách quản lý của các
tập đoàn, các DNNN vẫn là cơ chế bao cấp, ban phát xin- cho.
Cái sự <em>bình mớirượu cũ</em> này, đã nuôi dưỡng béo bở
các lợi ích nhóm, làm say sưa các… con sâu tham nhũng. Và đó
cũng là một nguyên nhân trầm trọng khiến bước chân tái cơ
cấu kinh tế đi rất chậm, nặng nhọc, cản trở sự hội
nhập với các quốc gia văn minh, có nền kinh tế thị trường
vững chắc và bình ổn, mức sống cao.
Làm sao không thay đổi, nếu như nhìn vào nền luật pháp của
nước Việt, cũng rất cần liều thuốc kháng sinh mạnh- cải
cách tư pháp, xây dựng một nhà nước pháp quyền thực sự
vững mạnh?
Tư tưởng nhà nước pháp quyền đã từng được Hồ Chí Minh,
từ năm 1919, lúc đó mang tên Nguyễn Ái Quốc, đề cập tại
"Bản yêu sách của nhân dân An Nam" gửi Chính phủ Pháp,
nội dung đòi cải cách nền pháp lý ở Đông Dương, bảo đảm
cho người bản xứ cũng được hưởng những bảo đảm về
mặt pháp luật như người châu Âu, trong đó có câu bất hủ:
<em>Trăm điều phải có thần linh pháp quyền.
</em>
<em>Thần linh pháp quyền</em>- là cơ sở bảo đảm các quyền
hiến định của người dân được thực hiện, không phân
biệt sang hèn, vị thế thấp cao, bảo đảm mọi công dân bình
đằng trước pháp luật. Đó là cách quản lý XH, quản lý con
người, quản lý đời sống công minh, minh bạch và hiệu
nghiệm nhất, đem lại niềm tin cho lòng người, thiết lập sự
an ninh, trật tự xã hội, bảo đảm pháp luật được tôn
trọng và người dân tự giác thực hiện.
Với<em> thần linh pháp quyền</em>, không thể tồn tại các tòa
án tổ chức theo đơn vị kiểu hành chính, chịu áp lực đủ
đường của địa phương, chịu "sự cầm tay chỉ việc"
như một người có lớn mà không… có khôn.
Nhưng con đường từ nền tư pháp xơ cứng, già nua, trở
thành<em> thần linh pháp quyền</em> cũng là con đường đòi hỏi
sự thay đổi dũng cảm trước hết là nhận thức, tư duy. Con
đường mà bản thân nền tư pháp phải thực sự "dọn
mình" để tương xứng với đòi hỏi của những giá trị văn
minh ở nhà nước pháp quyền. Ở đó, chỉ pháp quyền, pháp
quyền và pháp quyền thực sự thượng tôn như thần linh, uy
nghiêm như thần linh, và công minh như thần linh. Có thế, mọi
công dân mới thật là công dân, không phải là "thần dân"
(Tuổi trẻ, ngày 2/9).
Bỗng nhớ đến mấy câu thơ của thi sĩ Việt Phương:
<em>Sẽ có một thời mọi hòn đá được tôn trọng là đá/
mọi cọng rơm được tôn trọng là rơm/ mọi ngọn cỏ</em>
<em>được tôn trọng là cỏ/</em>
<em>mọi con người được tôn trọng là người.</em>
Không phải ngẫu nhiên, trên báo Tuổi trẻ, TS Phạm Duy Nghĩa
trích dẫn một câu rất hay của một triết gia: <em>Đường về
nô lệ thì rất rộng, và đường lên pháp quyền thì rất
hẹp. Để đi con đường ấy, mỗi chúng ta phải có một ước
mơ và cố gắng vì nó.</em>
Mới hay, người Việt không chỉ cần tập cách đi khi tham gia
giao thông. Mà quan trọng nhất, người Việt cần tập cách đi
trên hành trình tiến tới những giá trị văn minh, khoa học,
văn hóa mang tính phổ quát của nhân loại. Con đường này xa
hay gần, phụ thuộc vào cách thay đổi tư duy của nước Việt.
Một con người đã cần phải cố gắng. Một đất nước muốn
thực sự vì dân càng cần phải nỗ lực đến thế nào?
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://www.danluan.org/tin-tuc/20140906/ky-duyen-nguoi-viet-tap-di-va-tap-thay-doi-tu-duy),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét