<div class="boxleft300"><img
src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhQMU9iZUsi8fcNKQhYW3dsI_EAupDsetdPDAjQUrQjjHjmP6Top7d-erOazxXJuWA7YE-_dlGSRtfjTdm0gXjb3DK9HVxq4qUJIm_t1T6zTohZBMITGwHGSK8D2CNFp3RqBPoJWubIqzAr/s1600/20140912101317-daidien.jpg"
/><div class="textholder"></div></div>I-Có một sự kiện rất nhạy
cảm, lần đầu tiên được công khai minh bạch trong xã hội,
thu hút sự quan tâm chú ý sâu sắc và bàn luận nhiều chiều
của xã hội. Đó là triển lãm "Cải cách ruộng đất
1946-1957", với quy mô lớn lần đầu tiên, khai mạc tại Bảo
tàng Lịch sử quốc gia, Hà Nội.
Gần 150 hiện vật, tư liệu gốc, ảnh tư liệu lịch sử về
CCRĐ chứa đựng những giá trị lịch sử đã được trưng
bày, "nói" với khách thăm, với thời hiện đại về thì
quá khứ của đất nước. Có cả thành tựu lẫn sai lầm. Có
cả mừng vui lẫn đắng cay. Có cả nụ cười và nước mắt
đau đớn, được nhắc nhớ đến như những kinh nghiệm xương
máu trong quá trình thực hiện cải cách dân chủ.
Điều đó rất có ý nghĩa, để nước Việt có thể đi
tiếp, tìm tiếp cho con đường phát triển hôm nay của chính
mình. Một đất nước mà số phận có quá nhiều bi thương
bởi chiến tranh chống ngoaị xâm, bởi sự ấu trĩ về nhận
thức, và sự khắc nghiệt của vị thế địa lý- chính trị.
Không tìm tiếp con đường phát triển sao được? Bởi mặc
dù nước Việt đã can đảm đổi mới cơ chế quản lý vào
những năm 80, đem lại sự khởi sắc về chất lượng cuộc
sống xã hội, khiến người dân từng tràn trề niềm vui, thế
giới chú ý, hy vọng VN "hóa rồng". Nhưng "con rồng" VN
đến hôm nay vẫn đang. .. ngủ say, dù nước Việt đã và đang
trằn trọc đánh thức.
Những thông tin kinh tế nước Việt do các tổ chức kinh tế
thế giới mới đây đo lường và thông báo, cho thấy nước
Việt đang đứng ở gần... cuối bảng của sự phát triển
giữa các quốc gia. Đó là một nỗi lo ám ảnh.
Dưới đầu đề "Việt Nam tiến chậm, các đối thủ bay
nhanh" (VietNamNet, ngày 07/9) cho biết, Diễn đàn Kinh tế Thế
giới (WEF) vừa công bố Báo cáo Năng lực cạnh tranh Toàn cầu
(GCI) 2014-2015. Những công bố của diễn đàn này khiến nước
Việt thêm một lần nữa buộc phải "ngắm mình", không thì
<i>sẽ... chẳng hay đâu</i> (mượn ý thơ của Tố Hữu)
Một điểm nổi bật là năng lực cạnh tranh của các nước
Đông Nam Á tăng khá ấn tượng. Philippines tăng 07 bậc lên vị
trí 52; Thái Lan tăng 06 bậc lên vị trí thứ 31; Malaysia tăng 04
bậc lên vị trí 20; Indonesia tăng 04 bậc lên vị trí thứ 34.
Trong khi đó, Việt Nam chỉ tăng 02 bậc, lên vị trí 68 (năm
ngoái, vị trí 70). Singapore tiếp tục duy trì vị trí á quân
trong bảng xếp hạng tổng 144 nước trên toàn thế giới.
Vòng nguyệt quế về nội lực, có lẽ xứng đáng được
đặt trên vầng trán Philippines- một đất nước mà nền kinh
tế có nhiều tiến bộ nhất kể từ năm 2010. Liên tục phải
đối mặt với siêu bão, bị mất trắng hàng chục tỷ USD,
nhưng đất nước này đã chứng tỏ cho thế giới nghị lực
phi thường của chính mình. Một dân tộc đã không "vịn"
vào thiên tai, ngược lại, biết "vịn" vào chính con người,
sự đúng đắn của chính sách, sự nỗ lực của người dân,
để đứng lên, đi qua đói nghèo, dốt nát và tụt hậu.
Trong khi đó, xét về thứ hạng, VN có nhích nhắc, tuy nhiên,
chỉ số GCI của VN không được cải thiện, vẫn chỉ 4,2/7
điểm. Chưa kể các năm trước đó, VN đã bị tụt khá nhiều
bậc, từ 59/139 năm 2010, xuống 65/ 142 trong năm 2011, so với vị
trí 68/144 hiện nay. Trong khi đó, khu vực châu Á- Thái Bình
Dương được báo cáo đánh giá là khu vực năng động.
Hay "Con rồng" VN còn đang cơn. .. mơ ngủ?
Cải cách, đổi mới, thay đổi, tái cơ cấu là hàng loạt
các khái niệm được các chuyên gia, nhà quản lý đưa ra, sốt
ruột, lo lắng trước bước đi chậm mà cũng... không chắc
của nước Việt. Tại cuộc đối thoại trực tuyến ngày 09/9
mới đây với Tuần Việt Nam, GS Vũ Minh Khương nhìn nhận, VN
đang ở thời điểm mấu chốt phải thực hiện cải cách để
đất nước lớn lên. Lộ trình đó phải bắt đầu với một
chiến lược và một chương trình hành động với những điểm
cụ thể có thể làm được. Chỉ như vậy mới tạo ra niềm
tin và xúc cảm, khắc chế dần tình trạng nghi kỵ lẫn nhau.
Nhưng cải cách để chấn hưng và phát triển cũng là một
cửa "vũ môn", thách thức tất cả các nước đang phát
triển, chậm phát triển, không riêng gì VN.
Dù vậy, theo các chuyên gia, các nhà nghiên cứu về các cuộc
cải cách của nhân loại, xu hướng cải cách của khu vực các
nước đang phát triển, thì từ xưa đến nay, đã trải qua bốn
loại hình CC cơ bản. Đó là CC kinh tế, CC chính trị, CC văn
hóa và CC giáo dục. Mục đích nhân bản nhất của các cuộc CC
không hẹn mà gặp này, là đều hướng tới đưa đất nước
thoát khỏi tình trạng đói nghèo, lạc hậu, chấn hưng dân
khí, dân trí, hướng tới sự phát triển văn minh, văn hóa. Tuy
nhiên cũng có một điều... không hẹn mà gặp khác - hầu hết
các cuộc CC đều thất bại. Vì sao?
Theo chuyên gia Nguyễn Trần Bạt, khi nhìn lại các cuộc CC
không thành công ở nhiều quốc gia như Indonexia, Thailand,
Argentina, Mexico và Brazil, các cuộc CC ở các quốc gia đó đều
có chung 03 nhược điểm. Đó là tính tình thế, tính nửa vời
và thiếu tầm nhìn.
<i><b>Tính tình thế</b></i> của loại hình CC kinh tế ở các
nước đang phát triển thể hiện ở chỗ, CC kinh tế được
tiến hành bởi sức ép bắt buộc của các tổ chức quốc tế,
các hiệp định song phương hoặc đa phương, mà chưa phải là
cuộc CC tự thân nội lực đòi hỏi để phát triển.
<i><b>Tính nửa vời</b></i> thể hiện ở chỗ các quốc gia này
chỉ dừng lại ở cải cách thể chế kinh tế, tập trung đổi
mới thể chế kinh tế cũ mà không quan tâm đến chiến lược
phát triển các lực lượng kinh tế, tạo môi trường cạnh
tranh sòng phẳng mang tính toàn cầu. Và quan trọng hơn, là không
gắn liền cải cách thể chế theo hướng tiệm cận nền dân
chủ.
<i><b>Thiếu tầm nhìn</b></i>, thường thể hiện rõ nhất ở
loại hình CC giáo dục. Nền GD các quốc gia này không coi con
người là trung tâm của quá trình GD, các nhà CCGD tách rời
đời sống hiện thực, vừa không có kinh nghiệm thực tiễn,
vừa không có năng lực dự báo tương lai.
Vậy, điều kiện nào bảo đảm các cuộc CC thành công?
Chuyên gia Nguyễn Trần Bạt cho rằng, đó là yếu tố đồng
bộ. Theo nghĩa, chính là sự xuất hiện đúng lúc, đúng thời
điểm của mỗi cuộc CC trong sự kết hợp hữu cơ, nhịp nhàng
giữa các cuộc CC đó.
Soi vào "tấm gương" 03 nhược điểm lớn của các loại
hình CC mà các quốc gia trên thế giới đã tiến hành, có thể
thấy hành trình đi lên của nước Việt có những điểm
"nhang nhác", nhưng cũng có những điểm khác biệt rất rõ.
Như một quy luật tất yếu của sự vận động để phát
triển, nước Việt nhiều năm nay rục rịch bàn tới rất
nhiều về sự đổi mới. Mà tái cơ cấu kinh tế, CC hành
chính, CC tư pháp, CCGD... bỗng không hẹn đều gặp nhau, hướng
tới thay đổi chất lượng phục vụ dân sinh, đáp ứng đòi
hỏi của thời cuộc và đất nước.
Tái cơ cấu kinh tế, về bản chất cũng có thể coi là một
sự CC về tổ chức, cấu trúc lại các tập đoàn, các DNNN,
cổ phần hóa để tạo ra sự tự chủ, tự chịu trách nhiệm
trong kinh doanh, không ỉ vào thế lực "con đẻ" của Nhà
nước như trước. Cũng tức là từng bước tạo ra môi trường
kinh doanh mang tính cạnh tranh sòng phẳng, để các tài năng kinh
doanh có điều kiện thỏa sức.. chí làm trai.
Tái cơ cấu kinh tế không chỉ là điều kiện cho kinh tế
thị trường được <i>trả lại tên cho em</i> một cách đúng
nghĩa, một điều kiện cho VN sắp sửa tham gia TPP (Hiệp định
đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương), mà đây
cũng chính là đòi hỏi bức bách của sự tăng cường nội
lực nước Việt. Đã đến lúc nền kinh tế thị trường phải
tạo ra một sân chơi sòng phẳng, bình đẳng cho các khu vực,
các thành phần kinh tế trổ tài. Chứ không thể là một sân
chơi kiểu "vũ hội hóa trang", cho các DNNN núp bóng Nhà
nước để chỉ làm lợi cho một nhóm nhỏ lợi ích nhóm, lợi
ích cục bộ, bất cần đất nước tụt hậu, và đời sống
dân khốn khó ra sao.
Đó cũng là một sự... sòng phẳng lịch sử.
Gắn liền với công cuộc tái cơ cấu kinh tế, không thể
không có sự CC về cơ chế quản lý, CC nền hành chính, nền
tư pháp nhiều khuyết tật, cũng như CCGD- lĩnh vực quan trọng
nhất tạo nguồn nhân lực tương lai cho nước Việt. Nhưng làm
thế nào để các cuộc CC đó thành công?
Hóa ra, những bài học cay đắng của cuộc CCRĐ năm xưa, về
nông nghiệp, nhưng vẫn vô cùng bổ ích cho những cuộc CC
tương lai của nước Việt. Đó là tư duy nước Việt phải
mềm dẻo, sáng suốt, nhận thức đúng những giá trị văn minh,
văn hóa mang tính phổ quát của nhân loại để tiến hành CC
theo hướng tiệm cận dân chủ, tránh giáo điều, xơ cứng, ấu
trĩ, đã từng khiến cho quá khứ nước Việt tổn thương, rơi
nhiều nước mắt.
***************
II- Và cho dù tái cơ cấu kinh tế còn rất chậm, vẫn có
những con người dũng cảm, cách đây hơn 20 năm, đã dám đi
tiên phong tự "phủ định sự độc quyền" của tập đoàn
kinh tế mà mình là thống soái. Câu chuyện của vị quan chức
đó khiến cho người viết bài và bạn đọc của Tuần Việt
Nam thực sự trân trọng. Đất nước này đang rất cần những
tập đoàn kinh tế biết tự "phủ định mình" như thế,
để nền kinh tế nước Việt có thể tự. .. khẳng định
chính mình.
Đó là câu chuyện của ông Mai Liêm Trực, nguyên Thứ trưởng
Bộ Bưu chính Viễn thông, người đã mở cửa ngành BCVT, xóa
thế độc quyền của chính ngành mình.
Thực sự, ông hoàn toàn có thể ăn ngon ngủ yên trên vị
thế quyền lực của mình- Tổng Giám đốc VNPT năm 1995, giai
đoạn mà ngành BCVT đang ăn nên làm ra, lại là ngành đi đầu
trong việc tiếp cận với cái mới- đưa công nghệ số hóa vào
VN, tạo ra những bước tiến vượt bậc, trong khi hơn 90% thế
giới vẫn đang dùng công nghệ cũ.
Cái mới bao giờ cũng có mãnh lực hấp dẫn.
Nhưng "cái mới"- xóa độc quyền - lại không hề chiếm
được thế thượng phong, nơi mà sự độc quyền kinh doanh luôn
mang lại lợi ích nhóm. Vì thế, cái mới này đi vào nền kinh
tế thị trường nước Việt quả là vất vả, long đong. Cũng
vì thế, công bằng mà nói, sự đổi mới, thay đổi của các
tập đoàn, DNNN, trong đó có ngành BCVT không thể tách rời
bước đi chung của kinh tế đất nước.
Đó là khi áp lực đổi mới ngành này, giống như quy luật
vận động của các quốc gia tiến hành CC kinh tế, mà chuyên
gia Trần Bạt đã tổng kết ở trên, còn được tác động
bởi ngoại lực- Hiệp định Thương mại Việt- Mỹ đang đàm
phán để ký kết, VN chuẩn bị tham gia WTO.
May mắn với ông Mai Liêm Trực, có được sự ủng hộ của
những nhà lãnh đạo lớn có tư duy thực sự cởi mở, mềm
dẻo, nhạy bén luôn ủng hộ cái mới, với tầm nhìn xa trông
rộng, đã ủng hộ việc mở cửa ngành BCVT.
"Vật cản" đáng sợ, không phải chỉ là tâm lý tiếc
nuối thời kỳ vàng son, mà với ông, còn là những ý kiến, tư
tưởng giáo điều- <i>không cẩn thận sợ mất cả CNXH</i>.
Người viết bài bỗng nhớ câu đùa hóm hỉnh của GS Hồ Ngọc
Đại:<i> Nhiều</i> <i>vị không sợ mất vợ, mà chỉ sợ
"mất lập trường</i>"
Cái nỗi sợ không hề mơ hồ đó, đã từng ngự trị trên
ngai vàng tư duy, khiến cho không ít người nhụt trí, khiến cho
những người bảo thủ, ngại đổi mới, sợ đổi mới có
điểm tựa vững chắc.
Nhưng ông đã dám bước qua lời nguyền bảo thủ vô lý. Bởi
lợi ích cho người dân, cho sự phát triển vẫn mạnh hơn lời
nguyền xơ cứng, và trì trệ nhân danh. Dù chính ông thú nhận,
cũng phải mất một chút thời gian để thích nghi với tư duy
mới đó.
Giã từ "vũ khí quyền lực" giờ trở về đời sống
thường dân, ông bảo ông có một niềm hạnh phúc rất giản
dị. <i>Đó là mỗi ngày mở cửa bước ra đường, thấy anh xe
ôm, chị đồng nát, cô bán rau trước cửa nhà đang cầm chiếc
điện thoại trò chuyện với ai đó. Những lúc như thế càng
củng cố niềm tin chắc chắn rằng quyết định xóa bỏ độc
quyền trong ngành Bưu chính Viễn thông (BCVT) là đúng đắn.</i>
Nhưng có niềm thanh thản thì cũng có không ít điều day dứt.
Khi ông đặt câu hỏi:<i> Có nhiều người, đặc biệt đứng
đầu các bộ, ngành độc quyền luôn miệng nói rằng thị
trường viễn thông, xăng dầu, điện lực... là những lĩnh
vực nhạy cảm, nên cần có thời gian để xóa bỏ độc
quyền. Chúng ta đã tiến hành cổ phần hóa 20 năm nay rồi mà
mọi việc vẫn bộn bề. Và nếu nói là nhạy cảm, thì còn gì
nhạy cảm hơn thị trường gạo? Nhưng sự thật thị trường
gạo đã tự vận hành rất tốt đó thôi. Thế mà chúng ta thì
lại quá mất thời gian với việc thảo luận... tào lao. Trong
khi việc đáng làm thì không làm.</i>
Ai có thể trả lời câu hỏi này cho ông nhỉ? Chả lẽ, các
lợi ích nhóm?
Người viết bài tâm đắc nhất câu nói này của ông:
<i>Không có bất cứ sự độc quyền nào là tốt cả. Vì cạnh
tranh là động lực để phát triển xã hội. Phải mở cửa dân
mới được nhờ. Không mở cửa dân chỉ có thiệt.</i>
Có một câu triết lý sâu sắc: <i>Thà đốt lửa lên còn hơn
là ngồi nguyền rủa bóng tối.</i>
Đã có nhiều người không muốn đốt lửa, lại còn yêu
thích bóng tối- bóng tối của sự độc quyền.
Còn ông, ông đốt lửa, và đi về phía ánh sáng.
Để dân tộc phát triển, sự thay đổi là can đảm và... đau
đớn.
Một con người, một ngành, một lĩnh vực đã thế. Một
đất nước càng không thể tránh khỏi.
Nhưng đất nước đó, nhất định cũng sẽ đi về phía ánh
sáng, nếu can đảm và biết chấp nhận... đau đớn.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://www.danluan.org/tin-tuc/20140913/ky-duyen-de-phat-trien-su-doi-thay-la-can-dam-va-dau-don),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét