<i>"Mặc dù Indonesia là quốc gia Hồi giáo đông dân nhất trên
thế giới và có hơn 300 sắc tộc khác nhau, tiến trình dân
chủ hóa đang đi đúng hướng. Quân đội đã chấp nhận quyền
dân sự tối cao, và đó là điều quan trọng."</i> - Ikrar Nusa
Bhakti.
<center><img
src="http://dcvonline.net/wp-content/uploads/2014/09/Joko2014.jpg"
width="400"></center>
<center><em>Thống đốc Jakarta, Joko Widodo, sẽ tuyên thệ nhậm
chức Tổng thống Indonesia vào tháng tới. Nguồn: Darren Whiteside
/ Reuters.</em></center>
<strong>JAKARTA,</strong> Indonesia – Có lúc người ta tưởng quá
khứ đen ngòm đã trở lại Indonesia.
Bên trong, Tòa án Hiến pháp nghe kháng cáo của ứng cử viên
tổng thống vừa thất cử – một cựu tướng lãnh và là con
rể của người lãnh đạo độc tài cũ của Indonesia – tố
cáo rằng cuộc bầu cử hồi tháng Bảy đã bị gian lận và
cần phải hủy bỏ.
Bên ngoài, người ủng hộ ông ta đã đụng độ với cảnh sát
chống bạo động để xông vào tòa án. Cảnh sát đã dùng vòi
rồng và hơi cay.
Nhưng khi các thẩm đưa phán quyết từ chối bản kháng cáo
tháng trước, một điều kỳ lạ đã xảy ra: ứng cử viên
thất cử đã miễn cưỡng chấp nhận thất bại.
Cuộc tranh cử tổng thống sôi động nhất trong lịch sử
Indonesia đã đi đến một kết thúc thật ấn tượng và hòa
bình. Tháng tới, Joko Widodo, thống đốc Jakarta, sẽ tuyên thệ
nhậm chức trước Quốc hội, bước lên nấc thang sau cùng từ
một người con của một ông thợ mộc ở khu ổ chuột trở
thành người lãnh đạo của quốc gia đông dân hàng thứ tư
trên thế giới.
Mười sáu năm sau khi Suharto, tổng thống độc tài, tham nhũng
và tàn bạo mà chính phủ của ông đã được quân đội hậu
thuẫn để cai trị Indonesia trong 32 năm qua, đã buộc phải từ
chức trong bối cảnh các cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ
bất bạo động, Indonesia đã trở thành một mẫu mực cho sự
chuyển giao quyền lực dân chủ trong hòa bình, ở Đông Nam Á,
một khu vực mà dân chủ đang ngày càng trở nên hiếm hoi.
<center><img
src="http://dcvonline.net/wp-content/uploads/2014/09/indonesiavoters.jpg"
width="400"></center>
<center><em>Dân Indonesia xếp hàng để bỏ phiếu trong cuộc bầu
cử tổng thống ở làng Bojong Koneng tại Bogor, tỉnh Tây Java,
hồi tháng Bảy. <strong>Nguồn:</strong> Bay Ismoyo / Agence
France-Presse – Getty Images</em></center>
Tại Thái Lan, quân đội vừa lật đổ một chính phủ dân cử
vào tháng Năm, lần thứ hai trong tám năm. Malaysia và Campuchia
đã bị sa lầy trong tình trạng hỗn loạn chính trị kể từ
các cuộc bầu cử quốc hội năm ngoái, trong đó phe đối lập
ở cả hai nước đều tuyên bố là bầu cử gian lận. Ở
Malaysia, Campuchia và Singapore chưa từng có một cuộc bàn giao
quyền lực một cách dân chủ cho phe đối lập chính trị.
Philippines đã có các cuộc bầu cử dân chủ, nhưng mất giá
trị vì bị gian lận và bạo lực, và hai vị tổng thống sau
cùng của Philippines đã bỏ tù những người tiền nhiệm của
họ.
Và đó là những nền dân chủ. Việt Nam vẫn là quốc gia
dưới sự cai trị độc đảng của cộng sản kể từ khi
thống nhất đất nước, và Myanmar đang bước những bước
đầu tiên hướng đến cởi mở sau nhiều chục năm sống
dưới chế độ quân phiệt.
Indonesia, ngoài cuộc bầu cử tổng thống, đã tổ chức thành
công cuộc tổng tuyển cử vào tháng Tư, trong đó có gần 140
triệu người đi bỏ phiếu, tỉ lệ cử tri đi bầu là 75 phần
trăm. Tất cả các đảng phái tranh cử đều công nhận kết
quả.
Marcus Mietzner, một chuyên gia về Indonesia tại Đại học Quốc
gia Australia cho biết,
<div class="boxright200"><div class="quotebody"><div class="quoteopen"><img
class="quoleft" src="/misc/quoleft.png"/></div>Không còn nghi ngờ gì
nữa, Indonesia hiện là nước dân chủ nhất Đông Nam Á, và
đây là điều không ai có thể dự đoán vào năm 1998.<img
class="quoright" src="/misc/quoright.png"/> <br
class="quoteclear"></div></div>
Thành quả của Indonesia trên các mặt khác vẫn còn nhiều chỗ
có thể cải thiện được. Tham nhũng vẫn còn hoành hành trong
quốc gia với 250 triệu dân, tín hữu cái tôn giáo thiểu số
vẫn còn bị phân biệt đối xử và hành hung, và theo Human
Rights Watch, các thành viên của lực lượng công an của nhà
nước vẫn được hưởng quyền "bất khả xâm phạm" dù có
những vi phạm nhân quyền nghiêm trọng. Nhưng hầu hết các
lãnh vực nêu trên đã có tiến bộ lớn kể từ thời còn chế
độ độc tài.
Một lý do chính cho sự thành công của Indonesia là, không giống
như ở Thái Lan, các nhà lãnh đạo dân sự sau Suharto ở
Indonesia đã đẩy quân đội ra khỏi vùng ảnh hưởng chính
trị. Các nhà lập pháp đã thông qua việc sửa đổi hiến pháp
loại bỏ những nghế dân biểu dành cho quân đội trong Hạ
viện và mở ra các cuộc bầu cử trực tiếp, từ tổng thống
xuống hàng thị trưởng.
Sĩ quan quân đội hiện dịch bị cấm giữ chức quyền trong
chính phủ và không được hoạt động đảng phái chính trị,
và sau cùng, quân đội Indonesia đã buộc phải bán tất cả các
cơ sở kinh doanh thương mại của họ.
Quân đội Thái Lan, mặt khác, đã nhiều lần khẳng định
quyền lực của họ trong các cuộc khủng hoảng chính trị trong
suốt giai đoạn lịch sử hiện đại – đã có hàng chục
cuộc đảo chính thành công từ những năm 1930 – và quân đội
tự cho họ là chính đáng vì là lực lượng bảo vệ duy nhất
của chế độ quân chủ.
Một tiến bộ dân chủ quan trọng đối với Indonesia, theo giới
quan sát, là bước táo bạo tản quyền tự chủ đến mọi vùng
miền xa xôi trên khắp quần đảo một năm ngay sau khi Suharto
từ chức vào tháng Năm 1998. Sự tản quyền đó đã phá vỡ
độc quyền chính trị của Jakarta và ngăn chặn được sự
xuất hiện của một lực lượng chính trị thống trị quốc
gia mới.
Đổi mới đó cũng cho các đảng phái chính trị nhỏ hơn một
cách để sống còn ngay cả khi họ không thắng trong cuộc bầu
cử trên toàn quốc. "Những lực lượng thua ở những khu trung
tâm vẫn có thể nắm giữ quyền lực tại các tỉnh, huyện;
điều này khiến họ chấp nhận kết quả của những cuộc
tranh cử," Mietzner nói.
Dĩ nhiên chuyển hướng cho tự chủ ở vùng miền đã phải
một qua gian đoạn hỗn loạn, bị ảnh hưởng xấu vì các bản
án dành cho hàng chục sứ quân tham nhũng ở các khu vực.
Trường hợp ông Joko là một ví dụ điển hình về sự thành
công của đổi mới này. Sinh ra trong một khu ổ chuột ven sông
tại thành phố Surakarta ở giữa đảo Java, người thợ mộ 53
tuổi đã hai lần được bầu làm thị trưởng và dùng kết
quả đắc cử thống đốc Jakarta năm 2012 làm dàn phóng vào sân
khấu chính trị quốc gia.
Ông Joko sẽ là tổng thống đầu tiên trong lịch sử Indonesia
không xuất thân từ nhóm tinh hoa chính trị thời Suharto, hoặc
là một cựu tướng lãnh quân đội, và là người đầu tiên
đảm nhận chức vụ tổng thống mà đã có kinh nghiệm điều
hành chính phủ.
Ông Joko sẽ tuyên thệ nhậm chức vào 20 tháng 10 trong với sự
tham dự của cựu Tổng thooang tiền nhiệm, Susilo Bambang
Yudhoyono, theo hiến pháp đã không được phép tranh cử cho
nhiệm kỳ thứ ba. Một chính trường như thế chưa bao giờ
thấy ở Malaysia, Campuchia, Singapore (<i>và Việt Nam – TM</i>).
Simon Tay, Chủ tịch Viện Quan hệ Quốc tế Singapore, cho biết
khái niệm bàn giao quyền lực cho khối đối lập chính trị
đã trở thành một khái niệm xa lạ ở những quốc gia này vì
các giới lãnh đạo ở các nước đó đã nắm giữ quyền lực
quá lâu.
<em>"Toàn bộ hệ thống cai trị, họ không biết đến bất
cứ điều gì khác,"</em> Simon Tay nói. <em>"Bản chất của
cuộc thay đổi chính trị sẽ rất sâu rộng, và có một nỗi
sợ hãi rằng đất nước Indonesia mà họ từng biết sẽ không
còn nữa."</em>
Indonesia đã chứng minh rằng thực tế không phải như vậy.
Những năm đầu tiên trong cuộc dân chủ hóa là hỗn loạn, nét
đặc thù là những cuộc biểu tình xảy ra trên toàn quốc,
tình trạng bất ổn giữ các sắc tộc đã giết chết hàng
ngàn người, các cuộc khủng bố của nhóm Hồi giáo cực đọa
và mối e ngại quân đội sẽ bẻ cong luật dân sự. Người
lãnh đạo đầu tiên được bầu một cách dân chủ từ bốn
mươi năm, Abdurrahim Wahid, đã bị buộc tội, vào năm 2001, sau
chưa đầy hai năm nhậm chức vì bị cáo buộc là tham nhũng và
thiếu năng lực, sau khi cuộc đấu đá căng thẳng với phe
đối lập ở Quốc hội.
Tuy vậy, Indonesia vẫn kiên trì, và trong năm 2004, cử tri đã
chọn Yudhoyono trong cuộc bầu cử tổng thống trực tiếp đầu
tiên trong lịch sử Indonesia. Trước đó, Tổng thống do cơ quan
lập, bị Suharto kiểm soát chặt chẽ, bầu chọn.
Đối thủ của ông Yudhoyono, bà Megawati Sukarnoputri, tổng thống
đương nhiệm và là con gái lớn của Sukarno, người sáng lập
của Indonesia, chấp nhận thất cử, từ chức, mặc dù bà từ
chối tham dự lễ nhậm chức của Yudhoyono.
Cuộc bầu cử mới nhất tại Indonesia không phải là không có
vấn đề. Kẻ thua cuộc, Prabowo Subianto, chấp nhận thất bại,
nhưng ông vẫn tiếp tục tuyên bố rằng cuộc bầu cử đã
hỏng vì có gian lận lớn. Sau khi bị Tòa án Hiến pháp phủ
quyết, Prabowo đã đi kiện chính phủ tại Tòa án hành chính
nhà nước, và đã đơn kiện của ông đã bị từ chối hồi
tuần trước. Liên minh các đảng phái chính trị ủng hộ
Prabowo, chiếm đa số khi Quốc hội triệu tập vào tháng Mười,
đã đe dọa hình thành một ủy ban đặc biệt để điều tra
cuộc bầu cử.
Trong khi một ủy ban như vậy ở Quốc hội sẽ không có thẩm
quyền để hủy bỏ kết quả cuộc bầu cử, nó có thể gây
ảnh hưởng xấu cho tính hợp pháp của ông Joko đối với dân
biểu Hạ Viện.
Giới phân tích chính trị, tuy nhiên, nói điều này khó xảy ra
vì một số các đẩng trong liên minh dự kiến sẽ bỏ cánh
của ông Prabowo trong vài tuần tới và đi với phe của ông Joko,
và làm cho phe của Joko chiếm đa số trong quốc hội tạo điều
kiện dễ dàng cho chính phủ thông qua các dự luật.
"Có vẻ như Prabowo không muốn chấp nhận thất bại, nhưng
cái gọi là 'liên minh đối lập vĩnh viễn' của ông sẽ có
thay đổi đáng kể trong những ngày sắp tới," Ikrar Nusa
Bhakti, một học giả khoa học chính trị tại Viện Khoa học
Indonesia ở Jakarta cho biết. Ông nói tiếp,
<div class="boxright200"><div class="quotebody"><div class="quoteopen"><img
class="quoleft" src="/misc/quoleft.png"/></div>Mặc dù Indonesia là quốc
gia Hồi giáo đông dân nhất trên thế giới và có hơn 300 sắc
tộc khác nhau, tiến trình dân chủ hóa đang đi đúng hướng.
Quân đội đã chấp nhận quyền dân sự tối cao, và đó là
điều quan trọng.<img class="quoright" src="/misc/quoright.png"/> <br
class="quoteclear"></div></div>
Joe Cochrane (TNYT)
Trà Mi lược dịch
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://www.danluan.org/tin-tuc/20140908/indonesia-mot-mau-muc-dan-chu-kho-ngo-o-dong-nam-a),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét