Bùi Việt Hà - Về bài toán đếm gà

Mấy ngày vừa qua tôi có việc bận nên biết mà không thể tham
gia góp ý cho câu chuyện về bài toán đếm gà (8x4 hay 4x8) vừa
qua trên các mạng XH và truyền thông. Hôm nay chắc sự việc
đã bớt nóng nhưng tôi vẫn xin góp ý 1 chút, chỉ là như một
người có quan tâm đến giáo dục.

Vừa rồi tôi có đọc khá nhiều các góp ý và tranh luận xung
quanh bài toán này, kể cả ý kiến của Chủ biên bộ SGK Toán
Tiểu học, tuy nhiên tôi không thấy ý kiến nào thực sự
thuyết phục. Một điểm quan trọng nhất mà báo chí bỏ qua là
phải xét cụ thể bài kiểm tra này nằm trong bài học nào,
phần kiến thức nào trong chương trình môn Toán Tiểu học.
Cũng không thấy các nhà báo hoặc chuyên gia nào tìm hiểu kỹ
hơn về chương trình dạy phần kiến thức phép nhân trực
tiếp ở bậc Tiểu học để xem đề bài đó, lời giải đó
có hợp lý hay không. Không thể dùng suy nghĩ và kiến thức
của người lớn để đánh giá chủ quan về cách dạy, cách
kiểm tra dành cho HS ở lứa tuổi Tiểu học được. Việc đưa
kiến thức cho HS nhỏ tuổi là 1 quá trình rất tỉ mỉ, cần
thận và tuân thủ các qui định nghiêm ngặt. Tôi xin có số ý
kiến sau:

<strong>TÌM HIỂU KIẾN THỨC PHÉP NHÂN</strong>

- Phép nhân bắt đầu được đưa vào chương trình Toán lớp 2,
học kỳ 2. Lúc này các em mới 7 tuổi. Những bài học đầu
tiên là cách hiểu và cách viết, đặt phép nhân. Nên nhớ
rằng lúc đó các em mới được học xong phép +, - trong phạm vi
100 (không nhớ và có nhớ).

- Phép nhân ban đầu được dạy cho HS lớp 2 là bài toán cộng
nhiều số hạng giống nhau, ví dụ:

3 + 3 + 3 + 3 (4 lần). Như vậy cộng 4 lần số 3 sẽ được
viết là 3 x 4, hiểu ngầm là "số 3 nhân với 4 lần".

- Để minh họa phép nhân, SGK và GV thường dùng hình ảnh để
minh họa cho HS hiểu hơn. Ví dụ có thể sử dụng 1 trong các
minh họa sau cho phép nhân 3 x 4.

<center><img
src="https://fbcdn-sphotos-e-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xpa1/v/t1.0-9/10649854_10152673391648485_8076742422982951269_n.jpg?oh=8746bab46f27c542efd97602f8dc0b58&oe=548410E4&__gda__=1419514354_dfa255b3b47544c62539a84b03e86fbb"
></center>

Như vậy từ hình 2, 3 chúng ta thấy có thể dùng cả 2 hình
để cùng minh họa cho phép nhân 3 x 4.

- Trong suốt học kỳ 2 của lớp 2, các em HS chỉ học phép nhân
các số 2, 3, 4, 5 của bảng cửu chương và tất cả các phép
nhân đều được minh họa thêm như các hình trên để các em
làm bài tập và hiểu rõ phép nhân. Đến cuối lớp 2, các em
mới chỉ biết ½ bảng cửu chương. Như vậy trong suốt học
kỳ 2 lớp 2, các em được học nhuần nhuyễn về cách đặt,
viết phép nhân và có rất nhiều bài tập thực tế, hình minh
họa (ví dụ bài đếm gà).

- Sang lớp 3, các em bắt đầu học tiếp bảng nhân của 6, 7, 8,
9, 10 tức ½ bảng cửu chương còn lại. Lên lớp 3, các em ko
cần hình để minh họa nữa. Lúc này các em đã hiểu nhiều
hơn, đã học đến +, - các số có 3 chữ số có nhớ, học
phép nhân không nhớ của 1 số có 2, 3 chữ số với 2, 3, 4.
Đến giữa lớp 3, 8 tuổi, các em học thuộc bảng cửu chương,
và khi đó phép nhân đã khá thạo, khi đó việc minh họa không
cần thiết nữa và cách đặt phép nhân cũng không cần học
lại nữa đối với các em.

<strong>TÌM HIỂU ĐỀ BÀI KIỂM TRA ĐẾM GÀ</strong>

Quay trở lại đề bài kiểm tra đã đưa lên mạng.

- Nếu theo đúng câu hỏi:

Nhà Lan có 4 chuồng gà, mỗi chuồng có 8 con gà. Hỏi nhà Lan có
tất cả bao nhiêu con gà? Phép tính đúng là:

Với các phương án:

A. 4x8=32

B. 8x4=32

C. 4+8=12

D. 8:4=2

thì rõ ràng đây là câu hỏi của phần kiến thức đầu tiên
với phép nhân: cách đặt phép nhân sao cho đúng nhất. Phần
kiến thức này ở lớp 2.

- Với câu hỏi này và phần kiến thức đã học (từ lớp 2)
các em có thể "giải" bài này như sau:

<center><img
src="https://fbcdn-sphotos-c-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xaf1/v/t1.0-9/10615528_10152673391838485_779280629300605844_n.jpg?oh=f3c21015b6026993540cd7acf032c885&oe=54988BFA&__gda__=1418332493_69314f10a8623610c5a7344436d3c131"
></center>

- Như vậy với bài này: Nếu HS đọc đề bài, hình dung các con
gà và chuồng gà như 2 hình trên thì phép tính đúng là 8 x 4,
còn nếu hình dung như hình 3 thì đáp án có thể là 4 x 8 (vẫn
đúng).

- Nhìn vào đề kiểm tra chúng ta thầy rõ ràng đây là đề
kiểm tra cho HS lớp 3 (bài 2 có phép cộng, trừ có nhớ đến
1000). Vào thời gian này, các em HS đã quen hoàn toàn với phép
nhân rồi thì lúc này các câu hỏi về cách đặt phép tính là
không thích hợp nữa. Nếu có câu hỏi đúng như trên và GV
muốn kiểm tra lại kiến thức từ lớp 2 thì vẫn có thể có 2
cách suy luận để đưa đến phép nhân đúng là 8 x 4 và 4 x 8.

<strong>Như vậy kết luận lại chúng ta thấy:</strong>

1. Nếu đây là câu hỏi cho HS lớp 2 thì phù hợp hơn với
kiến thức mà các em được học, và đáp số đúng có thể là
cả 8 x 4 và 4 x 8. Đa số các em bình thường sẽ chọn phương
án 8 x 4. Một số em thông minh hoặc có tư duy khác thường sẽ
chọn 8 x 4. Nhiều em sẽ chọn cả 2 phương án.

2. Nếu là câu hỏi cho HS lớp 3 thì đương nhiên các em sẽ
chọn cả 2 hoặc 1 trong 2 phương án trên, và phương án nào
cũng đúng. Nếu thực sự đây là đề kiểm tra cho HS lớp 3
thì không cần thiết có câu hỏi này.

P/S: Tìm hiểu đề bài kiếm tra gốc:

<center><img
src="https://fbcdn-sphotos-g-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xaf1/v/t1.0-9/q82/s720x720/10580076_10152673391483485_6722775460119994341_n.jpg?oh=824fd55152d0cbc9249f9ea981e2ab92&oe=549D040A&__gda__=1422895413_5c256854fe6b566b27c4d96c54d931b5"
></center>



***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://www.danluan.org/tin-tuc/20140908/bui-viet-ha-ve-bai-toan-dem-ga),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!