Qua trang blog <a
href="http://danlambaovn.blogspot.dk/2014/03/gia-inh-chi-bui-thi-minh-hang-gui-on.html">Dân
Làm Báo</a>, được biết gia đình bà Bùi Thị Minh Hằng đã
gửi đơn tới Văn phòng Cao Ủy Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc
để khiếu nại chính phủ Việt Nam đã có hành động vi phạm
"Hiệp Ước Quốc Tế Về Việc Chống Cưỡng Chế Mất Tích"
khi bắt giam bà Hằng.</b></i>
Sau khi xem qua nội dung này, tôi xin có vài ý với gia đình bà
Bùi Thị Minh Hằng như sau:
1. Bất kỳ một cá nhân nào cũng đều có thể sử dụng đến
cơ chế bảo vệ nhân quyền của Liên Hiệp Quốc để bảo vệ
nhân quyền, bao gồm: <b>Cơ chế dựa trên Hiến chương </b>(là
cơ cấu tổ chức và thủ tục hoạt động của các cơ quan
chính của Liên hợp Quốc trong việc bảo vệ và thúc đẩy
nhân quyền), và<b> Cơ chế dựa trên Công ước</b> (là cơ cấu
tổ chức và thủ tục hoạt động của các Ủy ban giám sát
Công ước thực hiện một số công ước quốc tế về bảo
vệ nhân quyền). Tùy vào vụ việc vi phạm nhân quyền và sự
tham gia của các quốc gia mà mỗi công dân bị phạm nhân quyền
ở quốc gia đó lựa chọn cho mình cơ chế bảo vệ nhân quyền
sao cho phù hợp.
Qua nội dung được cung cấp từ gia đình bà Bùi Thị Minh
Hằng, cho rằng bà Hằng bị "mất tích", rồi gửi khiếu nại
cho Cao ủy nhân quyền, và ủy thác cho Ủy ban chống cưỡng
bức mất tích xem xét cho trường hợp của của Hằng, bằng
cách nêu lên <i>"Công ước về bảo vệ tất cả mọi người
khỏi bị cưỡng bức mất tích"</i> (The <em >International
Convention for the Protection of All Persons from Enforced Disappearance,
</em>ICCPED), và cáo buộc chính phủ Việt nam vi phạm Công ước
này ra trước Liên Hiệp Quốc.
Trước tiên, cần xác nhận lại rằng Việt Nam <b>chưa</b> tham
gia Công ước ICCPED, nên việc gia đình bà Hằng sử dụng đến
Công ước ICCPED để khiếu tố nhà nước Việt Nam vi phạm
Công ước này là không phù hợp.
Giả sử trong tương lai Việt Nam có là thành viên của Công
ước ICCPED thì vẫn chưa đủ cơ sở để Ủy ban chống cưỡng
bức mất tích xem xét và giải quyết khiếu tố của cá nhân.
Để đươc Ủy ban giám sát Công ước tiếp nhận khiếu tố cá
nhân thì phải có 2 điều kiện là: quốc gia đó phải là thành
viên của Công ước, và quốc gia đó đã công nhận thẩm
quyền Ủy ban giám sát công ước trong việc tiếp nhận và
giải quyết khiếu tố cá nhân.
Thông thường các quốc gia công nhận thẩm quyền của Ủy ban
giám sát Công ước bằng cách Tuyên bố chấp thuận, hoặc gia
nhập hay phê chuẩn Nghị định thư bổ sung (trong đó thừa
nhận thẩm quyền giải quyết khiếu tố của Ủy ban giám sát),
tùy vào mỗi Công ước khác nhau.
Cần lưu ý rằng, Việt Nam đã tham gia 7 trên 9 Công ước cơ
bản về nhân quyền, nhưng hiện nay Việt Nam chỉ phê chuẩn duy
nhất hai Nghị định thư bổ sung cho Công ước Quyền trẻ em
(trong đó công nhận thẩm quyền của Ủy ban giám sát Công
ước Quyền trẻ em). Cho nên, đối với công dân Việt Nam,
hiện nay chỉ có thể khiếu tố các vi phạm nhân quyền liên
quan đến trẻ em lên Ủy ban giám sát Công ước Quyền trẻ em,
ngoài ra không thể khiếu tố lên các Ủy ban giám sát Công
ước khác mà Việt nam đã là thành viên, theo Cơ chế bảo vệ
nhân quyền dựa trên Công ước.
Qua đây cũng xin bổ sung thêm tình hình công nhận thẩm quyền
của các Ủy ban giám sát Công ước. Qua hai lần Kiểm điểm
định kỳ phổ quát về nhân quyền, rất nhiều quốc qua
khuyến nghị Việt Nam cần tham gia Nghị định thư bổ sung thứ
nhất của Công ước về các quyền Dân sự và chính trị
(ICCPR), để qua đó Công nhận thẩm quyền cho Ủy ban giám sát
ICCPR (được gọi là Ủy ban Nhân quyền), để tạo điều kiện
cho công dân Việt nam khiếu tố lên Ủy ban này khi bị vi phạm
về các quyền dân sự và chính trị. Nhưng nhà nước Việt Nam
luôn bác bỏ khuyến nghị này, với lý do được đưa ra là
công dân Việt Nam có thể áp dụng đến "quyền tài phán
quốc gia", tức là công dân Việt Nam khi bị vi phạm nhân
quyền có thể gửi đơn khiếu tố đến các cơ quan hành chính
và tư pháp ở Việt Nam để xem xét và giải quyết vụ việc.
Về nguyên tắc, quyền tài phán có thể áp dụng hiệu quả
ở các quốc gia có hệ thống tư pháp độc lập. Nhưng ở
Việt Nam, với nguyên tắc tập trung dân chủ, thiếu vắng nền
tư pháp độc lập thì công dân Việt Nam không thể sử dụng
đến cơ chế pháp luật quốc gia để bảo vệ hữu hiệu nhân
quyền của mình khi bị vi phạm.
2. Qua đó cho thấy, không chỉ riêng trường hợp của bà Bùi
Thị Minh Hằng, mà là công dân Việt Nam khi muốn được vụ
việc bị xâm phạm nhân quyền của mình ra trước Liên Hiệp
Quốc thì ít khi áp dụng được Cơ chế bảo vệ nhân quyền
dựa trên Công ước. Nhưng bù lại, có thể sử dụng hiệu
quả Cơ chế dựa trên Hiến chương Liên Hiệp Quốc để bảo
vệ nhân quyền khi bị xâm hại.
Đối với Cơ chế dựa trên Hiến chương Liên Hiệp Quốc thì
bất kỳ ai cũng có thể gửi các khiếu tố về vi phạm nhân
quyền theo <b>"thủ tục đặc biệt"</b> (là các chuyên gia có
nhiệm vụ theo dõi, nhận và xem xét các khiếu tố nhân quyền,
đưa ra ý kiến tư vấn, báo cáo công khai về tình hình nhân
quyền trong từng lãnh vực, hoặc tại một số nước cụ
thể). Đây là cách thức nhanh chóng cho việc nộp các khiếu
tố cá nhân bị vi phạm nhân quyền, phương thức này khá hữu
hiệu để có được sự can thiệp trực tiếp của Liên Hiệp
Quốc vào các vụ việc đơn lẻ.
Đơn khiếu tố theo Thủ tục đặc biệt này có thể gửi
đến Nhóm công tác (working group) hoặc Báo cáo viên đặc biệt
(special rapporteur), hay Chuyên gia độc lập (independent expert), tùy
vào nhân quyền bị vi phạm.
Trong trường hợp cụ thể của bà Bùi Thị Minh Hằng, thì gia
đình bà gửi đơn khiếu nại đến Cao ủy Nhân quyền Liên
Hiệp Quốc là chưa chính xác, mà gia đình bà Hằng cần gửi
đến Nhóm Công tác hoặc Báo Cáo viên đặc biệt thuộc Hội
đồng nhân quyền Liên Hiệp Quốc.
Cũng cần nói thêm là đối với trường hơp của bà Hằng thì
không được xem là "cưỡng bức mất tích", nên không thể
gửi đơn khiếu tố đến "Nhóm Công tác về Cưỡng bức mất
tích" được. Vì theo như Điều 2 của Công ước ICCPED thì<i>
"cưỡng bức mất tích" được coi là việc bắt giữ, tạm giam,
bắt cóc hoặc bất cứ hình thức tước đoạt quyền tự do
được thực hiện bởi các cơ quan nhà nước hoặc của người
hoặc nhóm người được ủy quyền, hỗ trợ hoặc hẫu thuẫn
của Nhà nước, <b>được đi cùng với một sự khước từ
nhận biết </b>về việc tước đoạt tự do hoặc bởi việc che
giấu số phận hoặc nơi cư trú của người mất tích, ở nơi
như vậy một người nằm ngoài sự bảo vệ của pháp
luật."</i>
Như vậy để được xem là "cưỡng mất mất tích" thì
phải có hai yếu tố: thứ nhất việc bắt giữ, tạm giam, bắt
cóc hoặc bất cứ hình thức tước đoạt quyền tự do được
thực hiện bởi các cơ quan nhà nước, hoặc của người hoặc
nhóm người được ủy quyền, hỗ trợ hoặc hẫu thuẫn của
Nhà nước và thứ hai là cơ quan nhà nước chối bỏ, khước
từ nhận biết vụ việc, hoặc che giấu cho việc bắt giữ,
tạm giam, bắt cóc hoặc tướt đoạt tự do này.
Vụ việc bắt giữ và tạm giam bà Hằng đã được Cơ quan
cảnh sát Điều tra Công an huyện Lấp Vò xác nhận bằng Thông
báo bắt giữ và lệnh tạm giam, và được giám đốc Công an
Đồng Tháp thừa nhận trên truyền hình. Họ đã không che giấu
hay chối bỏ cho việc đã bắt giam bà Hằng, mà họ đã nhận
lãnh trách nhiệm cho vụ bắt giam này. Trong trường hợp công an
Đồng Tháp không Thông báo cho gia đình biết về nơi giam giữ,
dù đã quá thời hạn giam giữ, nhưng bà Hằng vẫn chưa được
thả, cũng như chưa có quyết định truy tố... thì họ đã vi
phạm về việc giam giữ tùy tiện.
3. Nhóm Công tác về Giam giữ tùy tiện (Working Group on Arbitrary
Detention, cơ quan được thiết lập theo nghị quyết 1991/42 của
Hội đồng Nhân quyền), có thể nhận khiếu nại từ gia đình
của bà Hằng. Tuy nhiên, vì bà Hằng chưa được tòa án xét
xử và chưa bị nhận bản án tù, nên trường hợp của bà sẽ
không gây chú ý nhiều cho Nhóm công tác về việc giam giữ tùy
tiện.
Để trường hợp bà Hằng được giải quyết kịp thời, và
quan tâm đặc biệt thì gia đình bà Hằng chỉ cần gửi gửi
khiếu tố đến <b>"Báo cáo viên đặc biệt về tình trạng
của Người bảo vệ nhân quyền"</b>, vì bà Hằng là người
được biết đến với nhiều hoạt động đấu tranh và phổ
biến cho nhân quyền, và bà đang bị "hình sự hóa" cho các
hoạt động nhân quyền của mình. "Báo cáo viên đặc biệt
về tình trạng của Người bảo vệ nhân quyền" sau khi nhận
đơn sẽ xem xét, kiểm tra thông tin cung cấp, khi biết bà Hằng
là Phụ nữ, bị tra tấn, tình trạng giam giữ tồi tệ, đang
trong tình trạng tuyệt thực... thì vị Báo cáo viên này sẽ
nhanh chóng tiến hành xử lý khiếu tố bằng cách phối hợp
cùng các Báo cáo viên và Nhóm Công tác khác như có liên quan
về phụ nữ, về tra tấn, giam giữ tùy tiện... và sẽ tập
trung vào cuộc với "sự ưu tiên" dành cho những người
tuyến đầu đang bảo vệ nhân quyền, và đang trong tình trạng
nguy hiểm.
Một lợi thế cho bà Hằng, khi Báo cáo viên đặc biệt về
tình trạng của Người bảo vệ nhân quyền đương nhiệm hiện
nay cũng là phụ nữ, bà là Margaret Sekaggya người Uganda. Để
liên lạc riêng tư với Bà: số điện thoại di động:
256-772-788821. E-mail cá nhân: <a
href="mailto:msekaggya@yahoo.com">msekaggya@yahoo.com</a> hoặc <a
href="mailto:msekaggya@uhrc.ug">msekaggya@uhrc.ug</a>.
4. Nội dung đơn khiếu tố cần có thông tin cá nhân về bà
Hằng; các hoạt động nhân quyền; thông tin vụ việc bà bị
đánh đập, bắt giữ và tình trạng giam giữ hiện nay; người
đã vi phạm nhân quyền đối với bà (nếu không xác định
được danh tính cá nhân, thì cần nêu tên cơ quan và người
đứng đầu cơ quan đó); mối liên hệ giữ việc bắt giữ này
với các hoạt động nhân quyền của bà Hằng; và cuối cùng
là thông tin người gửi đơn.
Đối với trường hợp bà Hằng thì trong tiêu đề của đơn
cần thêm vào chữ <b>"cần hành động khẩn cấp"</b> (for
urgent action). Sau đó gửi tới e-mail <a
href="mailto:urgent-action@ohchr.org">urgent-action@ohchr.org</a> và <a
href="mailto:defenders@ohchr.org">defenders@ohchr.org</a>.
Cần lưu ý là gia đình bà Hằng khi làm đơn không cần phải
phân tích luật pháp quốc gia hay luật nhân quyền quốc tế
để cáo buộc cho các hành vi vi phạm nhân quyền của chính
quyền. Trong đơn chỉ cần miêu tả lại chi tiết một cách rõ
ràng về những gì đã xảy ra, chằng hạn như đánh đập ra
sao, vào ngày giờ nào, ở đâu, có ai làm chứng, sau đó bị
bắt giam như thế nào, ai ký lệnh bắt giữ, cấp bậc chức
vụ của người ký lệnh bắt... Và cô động nó trong tối đa 2
trang A4. Đơn phải được viết bằng Anh ngữ.
Ngoài ra, gia đình bà Hằng nên phối hợp với gia đình của
hai người bị bắt chung với bà Hằng là ông Nguyễn Văn Minh
và bà Nguyễn Thị Thúy Quỳnh, để cùng nhau gửi đơn khiếu
tố cho vụ việc này. Và để có được hiệu quả cao, gia
đình nên vận động và kết nối với các tổ chức Phi chính
phủ quốc tế cùng tham gia đứng tên trong Đơn khiếu tố về
trường hợp này.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20140319/pham-vuong-le-cac-su-dung-co-che-nhan-quyen-nao-cua-lien-hiep-quoc-de-bao-ve-cho),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét