Trong tháng 2/2014, Ủy ban thường vụ các vấn đề xã hội của
Quốc hội đã gửi đi xin ý kiến về bản dự thảo mới nhất
(đề ngày 10/2/2014) Luật hôn nhân và gia đình (sửa đổi). Tên
gọi của dự luật đã không còn là luật sửa đổi, bổ sung
một số điều nữa do phạm vi thay đổi sâu rộng của nó.
<center><img
src="http://dienngon.vn/Content/Blog/Articles/1322/du-thao-luat-hon-nhan-gia-dinh-muon-treo-quyen-ket-hon-cua-nguoi-dong-tinh.jpg"
width="600"></center>
<center><em>Ảnh: ngày càng có nhiều người dân ủng hộ hôn
nhân bình đẳng cho người đồng tính (nguồn: tôi đồng
ý)</em></center>
So với dự thảo trình Quốc lấy cho ý kiến vào tháng 11 năm
ngoái, bản dự thảo mới này có một số điểm giữ nguyên
cũng như thay đổi đáng chú ý sau.
- Bỏ điều khoản cấm kết hôn <i>"giữa những người cùng
giới."</i>
- Khẳng định <i>"nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa
những người cùng giới tính."</i> (Điều 8, Khoản 2 về
Điều kiện kết hôn)
- Điều 2a, Khoản 3 (Giải thích từ ngữ) và Điều 8, Khoản 1
(Điều kiện kết hôn) thêm vào cụm từ <i>"với nhau.</i>"
("Kết hôn là việc nam và nữ xác lập quan hệ vợ chồng
<i>với nhau.</i>..", "Nam, nữ kết hôn <i>với nhau</i> phải
tuân theo các điều kiện sau đây...")
- Đưa ra 2 phương án cho việc giải quyết hậu quả của việc
chung sống giữa những người cùng giới tính: Một là bỏ đi
không quy định nữa. Hai là quy định: <i>"Quan hệ tài sản,
nghĩa vụ và hợp đồng của các bên trong quan hệ chung sống
giữa những người cùng giới tính được giải quyết theo
thỏa thuận của các bên; nếu không có thỏa thuận thì theo quy
định của Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.
Công việc nội trợ và các công việc khác có liên quan đến
duy trì đời sống chung được xem như lao động có thu
nhập."</i>
<b>Không cấm và không thừa nhận</b>
Sau rất nhiều thảo luận, việc bỏ điều cấm kết hôn giữa
những người cùng giới tính ra khỏi luật gần như đã đạt
đồng thuận. Tuy nhiên các nhà làm luật cho rằng chưa thể
hợp pháp hóa hôn nhân cùng giới ngay lúc này, nên chuyển từ
<i>"cấm"</i> sang <i>"không thừa nhận.</i>"
Quy định này không được nhiều người đồng tình. Ông Phan
Trung Lý, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Ủy ban Thường vụ
Quốc hội nói: <i>"Không cấm mà cũng không công nhận hôn
nhân đồng giới là vẫn còn lửng lơ, vì không cấm tức là
được làm. Quan điểm của tôi là công nhận."</i>
Đứng trước những ý kiến này, dự thảo luật mới nhất
vẫn quyết định <i>"không thừa nhận"</i> và ghi rõ thành
một điều khoản <i>"nhà nước không thừa nhận hôn nhân
giữa những người cùng giới tính."</i> (Điều 8, Khoản 2 về
Điều kiện kết hôn)
Có thể nói đây là cách nhà làm luật muốn khẳng định lại
sự bối rối của mình. <i>"Cấm"</i> có nghĩa là <i>"không
được làm"</i>, còn <i>"không thừa nhận"</i> thì giống
như <i>"không làm được."</i> Xét về lý thuyết, các nhà
làm luật đã chuyển người đồng tính từ <i>"không có
quyền"</i> sang <i>"không thực hiện được quyền."</i>
Quyền kết hôn của người đồng tính bây giờ trở thành một
quyền <b><i><a target="_blank"
href="http://dienngon.vn/Blog/Article/nha-nuoc-viet-nam-dang-dong-hanh-cung-cong-dong-lgbt">"treo"
để chờ "quy hoạch"</a></i></b> trong tương lai. Còn xét về
thực tế thì không có gì thay đổi, người đồng tính vẫn
tiếp tục yêu nhau, sống với nhau và không được pháp luật
bảo vệ quyền, lợi ích trong việc chung sống như thừa kế,
đại diện, tài sản, con cái.
<b>Luật quy định giới hạn Hiến pháp</b>
Có một thay đổi nhỏ tinh tế trong dự thảo mới là tại
Điều 2a, Khoản 3 (Giải thích từ ngữ) và Điều 8, Khoản 1
(Điều kiện kết hôn) có thêm vào cụm từ "với nhau" không
hề có trong các dự thảo trước. ("Kết hôn là việc nam và
nữ xác lập quan hệ vợ chồng <i>với nhau</i>...", "Nam, nữ
kết hôn <i>với nhau</i> phải tuân theo các điều kiện sau
đây...")
Nhìn qua một chút Hiến pháp mới năm 2013 tại Điều 36: <b><a
target="_blank"
href="http://dienngon.vn/Blog/Article/hien-phap-2013-khong-dong-cua-hon-nhan-cung-gioi"><i>"Nam,
nữ có quyền kết hôn."</i></a></b> Quy định này không có
nghĩa là chỉ có các cặp khác giới mới có quyền kết hôn,
vì người đồng tính thì cũng là người nam hoặc nữ. Điều
này để công nhận quyền kết hôn của công dân chứ không hề
định nghĩa hôn nhân hay để giới hạn người thụ hưởng
quyền này.
Tuy nhiên có lẽ vì "sợ" ý kiến giải thích như vậy, mà
dự thảo luật đã gắn thêm cụm từ "với nhau" vào. Theo
đó, từ Hiến pháp xuống tới luật, quyền kết hôn của nam,
nữ đã bị quy định thu hẹp lại. Điều này trái với nguyên
tắc luật chỉ có thể mở rộng quyền chứ không được giới
hạn vĩnh viễn một quyền đã được hiến định của công
dân.
<b>Giải quyết hay không giải quyết?</b>
Nếu như trong dự thảo trước, các nhà làm luật thảo luận
xem giải quyết hậu quả của việc chung sống như vợ chồng
giữa những người cùng giới tính như thế nào, thì tới dự
thảo lần này lại xuất hiện thêm một phương án là "bỏ"
không quy định gì nữa. Nói nôm na, các cặp cùng giới đứng
trước hai khả năng là phải "lên phường" hay "về nhà"
tự giải quyết chuyện của mình.
Có chuyên gia nhận xét bỏ đi lại là điều tốt hơn về lâu
dài. Vì nếu có quy định nhưng lại quá ít ỏi, thì sẽ khó
để thay đổi sau này. Tuy nhiên cũng có ý kiến cho rằng quy
định thì vẫn còn hơn không quy định. Vì nếu không có quy
định thì chắc chắn sẽ không có hướng dẫn gì trong tương
lai cả. Việc có quy định cũng mang ý nghĩa tích cực vì sau
rất nhiều thảo luận xã hội, ít ra cũng có thành quả được
ghi nhận.
Đi vào phân tích phương án có quy định, có một số điểm
lưu ý như sau.
- Quan hệ cha mẹ với con đã không còn được quy định, chỉ
còn có <i>"quan hệ tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng.</i>"
Trong dự thảo cũ mặc dù phần này được quy định không rõ
ràng, tuy nhiên việc loại bỏ hẳn đi là một bước lùi lớn.
Quyền nghĩa vụ đối với con vẫn là một trong những vấn
đề pháp lý mà các cặp cùng giới cần giải quyết nhiều
nhất trong thực tế. Bên cạnh đó, điều khoản này đụng
chạm trực tiếp đến quyền lợi của đứa trẻ.
- Cụm từ "quan hệ chung sống <i>như vợ chồng</i> giữa
những người cùng giới tính" đã bị bỏ cụm từ "<i>như
vợ chồng</i>" trong dự thảo mới. Như vậy, dự thảo cũng
đã khước từ bản chất bình đẳng của mối quan hệ chung
sống của những cặp cùng giới cũng như khác giới. Quan trọng
hơn, việc bỏ đi cụm từ <i>"như vợ chồng"</i> khiến quy
định này trở nên vô nghĩa, vì hai người cùng giới tính
sống chung với nhau thì có thể là bạn bè, thậm chí người
lạ hay họ hàng, gia đình. Có <i>"như vợ chồng</i>" là để
thấy họ có <i>"tổ chức cuộc sống chung và coi nhau là vợ
chồng.</i>" (Điều 2a, Khoản 5)
- Cùng lúc đó, dự thảo thêm vào quy định căn cứ giải
quyết tài sản: <i>"Công việc nội trợ và các công việc
khác có liên quan đến duy trì đời sống chung được xem như
lao động có thu nhập"</i>. Đây là điểm thú vị vì nó sử
dụng thuật ngữ <i>"công việc nội trợ"</i> và "<i>đời
sống chung</i>" vốn dùng trong các quy định về giải quyết
tài sản giữa các cặp khác giới. Để nhất quán với việc
thừa nhận thực tế các cặp cùng giới có "duy trì đời
sống chung" như vợ chồng, dự thảo nên giữ lại cụm từ
"sống chung như vợ chồng" để giải quyết được thấu đáo
các phát sinh trong thực tế.
<b>Một vài gợi ý</b>
Thật khó để bây giờ gợi ý các nhà làm luật hãy làm như
chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng từng nói "bảo không
cấm là tiến bộ, tại sao quốc hội không công nhận đi?"
Hợp pháp hóa hôn nhân không phân biệt giới tính vẫn là cách
giải quyết bình đẳng, tiến bộ và hợp lý nhất.
Tuy nhiên trong phạm vi những gì đang có ở dự thảo hiện
tại, sẽ có những gợi ý sau đây:
- Bỏ điều khoản <i>"Nhà nước không thừa nhận hôn nhân
giữa những người cùng giới tính</i>." (Điều 8, Khoản 2 về
Điều kiện kết hôn)
- Bỏ cụm từ <i>"với nhau"</i> ở Điều 2a, Khoản 3 (Giải
thích từ ngữ) và Điều 8, Khoản 1 (Điều kiện kết hôn).
- Bỏ phương án 1 của Điều 16.
- Điều chỉnh tiêu đề của Điều 16 "Giải quyết hậu quả
của việc chung sống <b><i>như vợ chồng</i></b> giữa những
người cùng giới tính"; điều chỉnh phương án 2 của Điều
16: "<i><b>Quyền, nghĩa vụ đối với con</b></i>, tài sản,
nghĩa vụ và hợp đồng của các bên trong quan hệ chung sống
<b><i>như vợ chồng</i></b> giữa những người cùng giới tính
được giải quyết theo thỏa thuận của các bên; nếu không có
thỏa thuận thì theo quy định của Bộ luật dân sự và các
luật khác có liên quan. Công việc nội trợ và các công việc
khác có liên quan đến duy trì đời sống chung được xem như
lao động có thu nhập."
Hơn hết trong thời gian nước rút này, các nhà làm luật cần
thật sự nghĩ về những người đang đặt rất nhiều niềm tin
vào họ. Niềm tin rằng mọi người đều cần được đối xử
bình đẳng về quyền và phẩm giá trước pháp luật. Niềm tin
rằng hạnh phúc và tình yêu vẫn là thứ đầu tiên cho tới sau
cùng mà mỗi con người đều mưu cầu cho cuộc sống.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20140319/luong-the-huy-du-thao-luat-hon-nhan-va-gia-dinh-muon-treo-quyen-ket-hon-cua-nguoi),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét