Theo trang mạng của nhà văn Trần Nhương và hai trang mạng của
hai nhà văn ủy viên ban chấp hành Hội nhà văn Việt Nam: Văn
Công Hùng & Đình Kính công bố trên Internet từ ngày 01-01-2014,
rằng giải thưởng văn học của Hội nhà văn VN 2013 về sáng
tác trao cho hai cuốn văn xuôi và một cuốn thơ. Tập thơ
được giải thưởng Hội nhà văn VN năm 2013 là tập: "Những
lớp sóng ngôn từ" của nhà thơ Mã Giang Lân (sách dày 94
trang, gồm 42 bài thơ, do NXB Hội nhà văn ấn hành 2013).
Mã Giang Lân là bút danh của GS.TS. Lê Văn Lân (sinh năm 1941, quê
Thanh Hóa, dạy môn Văn học thuộc trường đại học khoa học
xã hội & nhân văn Hà Nội từ năm 1966, từng nhiều năm làm
chủ nhiệm bộ môn văn học Việt Nam hiện đại). Trong cuộc
thi thơ của báo Văn nghệ năm 1969-1970, năm Phạm Tiến Duật
được giải nhất, Mã Giang Lân được giải ba, với bài thơ:
"Trụ cầu Hàm Rồng".
Người viết bài này đã đọc tập thơ "Những lớp sóng ngôn
từ" của Mã Giang Lân trước khi nó được giải thưởng Hội
nhà văn VN năm 2013. Cảm giác của chúng tôi về tập thơ này
là nó rất nhạt và rất dở. Nó, tập thơ này có một ưu
điểm là nó không dơ, không tục tĩu như tập " Trường ca
chân đất" của Thanh Thảo được giải thưởng Hội nhà văn
và cả giải thưởng Hội liên hiệp văn học nghệ thuật với
thứ thơ dơ kiểu: "Bác Năm Trì ngồi gãi háng/ Cứt đầy nhà
anh…". Khi nghe tin tập thơ này được giải thưởng Hội nhà
văn VN, chúng tôi hơi bị bàng hoàng lục trên giá sách tìm lại
" Những lớp sóng ngôn từ" của Mã Giang Lân và đọc lại
một cách thận trọng. Chúng tôi rất buồn, đành phải thông
báo với quý vị rằng tập thơ vừa trúng giải Hội nhà văn VN
này của ông Mã Giang Lân rất nhạt và rất dở!
Là người đã viết hàng chục bài phê bình Hội Nhà văn Việt
Nam trong mấy năm gần đây hầu như có một chủ trương rất
phi văn học là liên tục chọn những tập văn dở nhất, tập
thơ dở nhất để tôn vinh bằng cái gọi là giải thưởng hàng
năm của hội và các giải thưởng cao hơn do Hội đề đạt và
chịu trách nhiệm về chuyên môn? Mỗi năm nhân dân mất hàng
trăm tỉ đồng nuôi cái hội nhà văn quốc doanh này để nó
liên tục tôn vinh văn dở, thơ dở làm hỏng thẩm mỹ văn học
của bao nhiêu lớp trẻ là có công hay có tội với dân tộc,
đất nước đây?
Nếu tập thơ "Những lớp sóng ngôn từ" của ông Mã Giang
Lân không được Hội nhà văn tôn vinh là tập thơ hay nhất năm
2013 thì chúng tôi không mất công phê bình làm gì! Bởi người
làm thơ nhạt, thơ dở vốn dĩ không có tội tình gì. Chỉ
những người vinh danh thơ dở, tán dương thơ nhạt nhẽo bằng
giải thưởng này giải thưởng nọ là có tội với nền văn
học. Ít nhất những kẻ tôn vinh, ca ngợi, trao giải thưởng
cho thơ dở, thơ nhạt là có tội lừa đảo: treo đầu dê bán
thịt chó, tội làm hỏng thẩm mỹ văn học của lớp trẻ.
Chúng tôi xin chứng minh tập thơ được Hội nhà văn tôn vinh
này nhạt và dở ra sao?
Trước hết chúng tôi bàn qua về cái tên của tập thơ:
"Những lớp sóng ngôn từ". Đã từ lâu trong nghệ thuật
phân tích thơ dạy trong nhà trường đã xuất hiện thuật ngữ:
"lớp sóng ngôn từ". Chỉ cần vào http://google.com, đánh
cụm từ "lớp sóng ngôn từ" ta sẽ có rất nhiều kết quả
của nhiều bài tập làm văn của học sinh trung học, của sinh
viên văn học post lên mạng dùng thuật ngữ "lớp sóng ngôn
từ" trước khi tập thơ "Những lớp sóng ngôn từ" của
Mã Giang Lân xuất bản (2013) rất nhiều năm. Đến nỗi thuật
ngữ "lớp sóng ngôn từ" bị lạm dụng quá mức, ai ai cũng
dùng nó để phân tích thơ văn, từ học sinh, sinh viên đến
giáo sư đại học, thành ra khuôn sáo, thậm chí sáo mòn, sáo
rỗng...
Việc nhà thơ Mã Giang Lân, vốn mang học vị tiến sĩ, học hàm
giáo sư, dạy môn văn học bậc đại học lâu đến 47 năm,
lại là nhà nghiên cứu văn học viết rất nhiều sách về thơ
văn, liên tục ngồi phản biện (chấm) các luận án tiến sĩ
văn học cấp nhà nước... lại quá dễ dãi dùng một cụm từ
đã thành mòn sáo "lớp sóng ngôn từ" vốn do người khác
sáng tạo để dùng làm tên cho một tập thơ của mình, là một
việc làm rất phi văn học, thiếu sáng tạo, nếu không nói là
"đạo" văn của người khác. Việc này, có lẽ cũng giống
như một ông làm thơ trẻ Phạm Đương vừa được Hội nhà
văn Việt Nam tôn vinh tập thơ viết theo trường phái nước ốc
"Giờ thứ 25" năm ngoái (2012) mà ông ta đã đạo (ăn cắp)
tên cuốn tiểu thuyết lừng danh thế giới của văn hào Rumani
Constantin Virgil Gheghiu chăng?
Lại nữa, tên tập thơ: "Những lớp sóng ngôn từ" của Mã
Giang Lân, theo chúng tôi là chưa ổn về phép tu từ. Bởi, danh
từ "sóng" vốn chỉ số nhiều, không thể có số ít.
Người ta nói: "sóng biển" thì phải hiểu là có nhiều con
sóng chứ không phải là một con sóng. Không ai nói "những con
sóng biển" cả. Cũng như người ta nói: sóng âm, sóng radio,
sóng thần, sóng điện từ... thì danh từ "sóng" trong các
từ trên đều chỉ số nhiều cả, không thể có số ít. Ví
dụ, danh từ "người" vừa có số ít: một người, vừa có
số nhiều: những người. Nhưng danh từ "sóng" thì phải
hiểu là có nhiều con sóng. Việc tác giả tập thơ này đặt
từ "những" chỉ số nhiều trước một danh từ cũng chỉ
số nhiều là "sóng" là không ổn về phép tu từ; giống như
một ai đó có bài thơ mang tên khá buồn cười sau: "Những
các cô gái quan họ" hay ai đó lại viết "Những phái nữ
miền duyên hải quê ta"... Bài thơ "Sóng" của Xuân Quỳnh
không phải viết về một con sóng; hay bộ phim "Sóng ở đáy
sông" là chỉ nhiều con sóng; bài thơ "Sóng vẫn đập vào eo
biển" của Lê Văn Ngăn chẳng lẽ theo cách dùng từ lười
nghĩ của Mã Giang Lân lại lấy tên là "Những lớp sóng vẫn
đập vào eo biển" hay sao?
Thông thường, người ta bao giờ cũng thích làm đẹp mặt tiền
ngôi nhà theo triết lý: "đẹp tốt khoe ra, xấu xa đậy
điệm". Một tập thơ cũng vậy, bao giờ tác giả cũng tìm
bài thơ vào loại hay nhất để lên đầu. Xin quý bạn đọc
thử đọc qua bài thơ đầu tiên của tập thơ: "Những lớp
sóng ngôn từ" của Mã Giang Lân xem nó dở hay hay:
<blockquote>"<strong>MỘT SÁNG HÀM RỒNG</strong>
Từ đây tới biển rất gần / gần hơn tưởng tượng
Bao người lính năm xưa nằm xuống
Bây giờ phiêu diêu nơi nào
Cây xanh đến nao lòng
Hồn các anh xanh thế không
Bây giờ mấy người mơ mộng
Nhìn lung linh cầu đổ bóng mặt sông
Bốn mươi năm lại một sáng này
Nhà chài tung lưới
Đoàn tàu hối hả lao vào
Hình như ngày hè găm đầy mắt lưới
3-2010"
(hết trích)</blockquote>
Cả bài thơ chào hàng của Mã Giang Lân trên toàn những lời
nói thông thường xuống dòng liên tù tì, không hề có tư
tưởng, không hề có cảm xúc, chẳng thấy một câu thơ nào là
sao? Đã nhiều lần chúng tôi từng nói: TRONG THƠ CÓ NÓI NHƯNG
CHỈ TOÀN NÓI KHÔNG THÌ KHÔNG PHẢI THƠ. Lối viết dễ dãi,
nhạt nhẽo, dở hơi này đang tràn ngập nền thơ hôm nay. Cứ
với lối viết rất dễ dãi kiểu nước cống ngày, xin lỗi,
chúng tôi dám cá với cả bàn dân thiên hạ, nếu trong một
ngày, chúng tôi không sản xuất ra 15 tập thơ thuộc hàng
được giải thưởng của hội nhà văn VN như kiểu này thì
chúng tôi xin mất mười con voi, ba vạn chín nghìn con kiến (!).
Chúng tôi xin khoe: đã từng ngồi hai tiếng đồng hồ sản
xuất ra 20 bài thơ nhái theo kiểu thơ tân con cóc của Nguyễn
Quang Thiều rồi tung lên mạng, được một số bạn viết thư
khen giống hệt thơ NQT và còn hay hơn thơ NQT nữa. Nay chúng tôi
xin ứng tác liền trên máy tính một bài thơ theo kiều Mã Giang
Lân trên để hầu bạn đọc, như sau:
<blockquote><strong>MỘT CHIỀU TRÀNG TIỀN</strong>
Sông Tràng Tiền lừ đừ về từ ngã ba Tuần mà lâu hơn mấy
thế kỷ
Có nhiều anh đã tự tử trên sông vì thất tình
Con sông hiền lành lại dễ chết đuối
Sông xanh đến nghi ngờ
Hồn ai ám mãi con sông
Lúc này ít người đi bộ
Cầu im như thóc soi mặt sông lặng lẽ
Ngót bốn mươi năm anh có chiều nay
Cồn Hến hình như đang trôi
Một chiếc xe ô tô xịt khói đen trên cầu
Áo dài trắng một o Huế bị khói xe làm đen xạm
Hình như chiều thu đang tối trong mắt em.</blockquote>
Chúng tôi xin trích nguyên bài thơ thứ hai trong tập "Những
lớp sóng ngôn từ" của Mã Giang Lân để xem thơ được giải
Hội nhà văn VN hay cỡ nào? Bài thơ in ở trang 06, như sau:
<blockquote><strong>ĐỘNG LONG QUANG</strong>
Tôi về quê đọc thơ Lê Thánh Tông
Vách đá động Long Quang
Giữa sườn xanh núi
Mây đầy trời
Mây đầy đất
Mây đầy cây
Lá ướt long lanh thiếu nữ
Gió sông mơn man gợi nhớ
Tôi hỏi cùng mây gió
Làm sao hiểu được lòng người
Làm sao hiểu được lẽ đời
Vách đá âm thầm vọng lại
Cứ về đây
Hàm Rồng 2-4-2010
(hết trích)</blockquote>
Bài thơ thứ hai của tập thơ được giải thưởng Hội nhà
văn này cũng không phải thơ: không có tứ, không có câu thơ,
không xúc cảm dư ba, toàn là những câu nói thông thường rất
ấm ớ xuống dòng liên tục. Đến nỗi bảo "bài thơ" này
là thơ dở đã là đề cao nó quá rồi. Bài này đâu có thể
gọi là thơ mà dở với hay?
Người viết bài này bèn ngứa bút, xin lỗi bạn đọc, đành
phải "ngoáy" trong giây phút cái lối thơ vô hồn, vô ý, dễ
dãi, dông dài của Mã Giang Lân để làm bài thơ nhái rất xịn,
rất giải thưởng hội, như sau:
<blockquote><strong>ĐỘNG PHONG NHA</strong>
Tôi về quê bạn tôi Quảng Bình tìm thơ xưa để đọc
Trên vách đá động Phong Nha không thấy khắc thơ thẩn gì
Trong vòm hang Phong Nha toàn đá là đá
Đá trên đầu
Đá dưới chân
Đá ngập mắt, ngập hồn
Suối khóc rách rách oan hồn trinh nữ đá
Hơi lạnh bồi hồi thương thế gian
Tôi hỏi động đẹp nhất thế giới này hay hỏi các nhũ đá
Làm sao biết được vú đá không nuôi ai
Làm sao tôi biết đá có linh hồn hay không
Vách đá Phong Nha câm như hến không thèm trả lời
Không hiểu sao các người lại ngu hơn đá...</blockquote>
Ôi, người xưa bảo: quá tam ba bận. Chúng tôi xin trích nguyên
cái gọi là "bài thơ" thứ ba trong tập: "Những lớp sóng
ngôn từ" của Mã Giang Lân in ở trang 07, xem có phải là thơ
không:
<blockquote>"<strong>CÂY ĐA Ở LAM KINH</strong>
Mấy trăm năm rễ tua tủa
Dáng lão nông trầm ngâm
Thân xù xì mốc
Bên lăng tẩm rêu phong
Những cành cong
Tay ngai phủ bụi
Xếp chồng thời gian
Mà sao cứ tua tủa lên đầy trời
Lá nõn xanh non
03-4-2010"
(hết trích)</blockquote>
Bài này cũng chỉ là những câu nói thông thường xuống dòng
mà thôi: không tứ, không thơ. Câu kết có vẻ thơ, có vẻ
triết lý nhưng chỉ là lặp lại ý của trăm người khác viết
về cây già sinh lá nõn như câu ca dao: "tre già măng mọc".
Người viết bài này xin phép " ngoáy" một bài thơ nhái dễ
dãi viết không cần nghĩ ngợi, như sau:
<blockquote><strong>CÂY LỘC VỪNG BÊN HỒ GƯƠM</strong>
Lộc vừng cổ thụ bao tuổi rồi
Già cỗi mà sao đẹp như thiếu nữ
Thân cây xấu gớm xấu ghiếc
Lộc non đâm lên giời
Hoa lại thả xuống đất như râu cụ ông ngàn tuổi
Có cành cong
Có cành thẳng
Thả hoa xuống đất chơi
Trầm ngâm quá
Mà sao đỏng đảnh lẳng lơ thế
Lộc vừng.</blockquote>
Hi vọng bài cuối cùng của tập thơ "Những lớp sóng ngôn
từ" in ở trang 90, xem Mã Giang Lân có kết thúc bằng một bài
thơ, hay chỉ là một bài nói suông, xin trích nguyên cả bài
để cống hiến độc giả:
<blockquote>"<strong>TRÊN CHUYẾN BUS BAN MAI</strong>
Bác tài vừa kê đầu vợ chiếc gối hoang hoải mùi đêm
Đôi tay điệu nghệ của một vòng sương giăng phố vắng
Đèn pha quét những ngả đường nhàu ướt
Hành khách lên xe run rẩy
Người trở về sau một đêm vã mồ hôi
Người chạy chợ đầu mối
Lỉnh kỉnh cân tay bao bì dây buộc
Cần một hệ số an toàn cho cuộc mưu sinh
Người nhấp nhổm nhận mặt điểm dừng
Chuyển tiếp ngoại ô nhà máy
Áo quần còn hoi hoi chưa kịp khô
Một tốp học sinh ào lên xe run rẩy
Người lớn rạt lại thành đống phế thải
Ríu rít trẻ thơ che chắn hết mùi xăng tiếng máy
Xe nồng nàn những bánh mì xôi xéo bích quy nước uống
Cứ thế các em làm mới ban mai
4-2012</blockquote>
Thơ với chả thẩn! Các cụ bô lão xã tôi trong "câu lạc bộ
thơ xã Nghĩa Phú" mà phải đọc được những ngữ được
giải hội nhà văn như bài thơ trên của Mã Giang Lân và đọc
cả tập thơ vừa được hội tôn vinh này, chắc chắn các cụ
sẽ nguyền rủa những thứ phản thơ, giết thơ này ít nhất
là tám tháng. Chúng tôi sau khi đã ăn phải 42 bài (bốn mươi
hai hạt sạn) trong tập "Những lớp sóng ngôn từ" và đã
có tội làm khổ bạn đọc vì trích ra mấy bài nói dông dài,
ấm ớ, vớ vẩn được mạo danh thơ vừa được hội nhà văn
VN tôn vinh này, bèn viết một bài nói dông dài theo phong cách
vớ vẩn phi thơ của Mã Giang Lân, theo trường phái diệt thơ do
Hội nhà văn VN đang thực thi để giết nền văn học nước
nhà. Đặng mua vui cho bạn đọc, như sau:
<blockquote><strong>TRONG CHỢ ĐỒNG XUÂN BUỔI SÁNG</strong>
Một anh gác chợ giai tơ liếc một bà sồn sồn vừa chui ra
khỏi chăn bông ngái ngủ
Các bà béo, các cô gầy, các bà lưng còng và các cô lưng
thẳng chen nhau họp chợ
Đèn chợ chưa tắt vàng mắt con tum hùm đang còn dở sống dở
chết
Người họp chợ như ong vỡ tổ
Mồ hôi người pha mùi tanh cá mùi tanh thịt để qua đêm sắp
thiu
Người bán hằm hằm người mặc cả đanh đá
Có người cãi nhau
Lại có người tính đánh nhau vì trả giá làm gầy con cá
Làm sao im lặng tí các bà đi chợ
Ồn quá, lộn xộn không ra hàng lối gì
Mua bán quân hồi vô phèng
Áo quần mấy bà âm lịch hôi quá đi mất
Sáng ra rét thế mà bà bán thịt vẫn vã mồ hôi
Cả đám trẻ con cũng đi chợ
Bọn người lớn hằm hằm trả giá tí giết nhau
Mấy em gái nhà quê nổi cơn tam bành mua xôi sáng mà đưa nhầm
khoai nướng
Không thấy ai bán thơ bán văn trong chợ
Người gác chợ nhảy bổ vào bắt nhầm một tên móc túi
Cứ thế người gác chợ làm mới chợ Đồng Xuân</blockquote>
Nói tóm lại, "Những lớp sóng ngôn từ" in ra 42 bài nói
dông dài, nói vớ vẩn, dễ dãi, lẩm cẩm, ngô nghê, không hề
có tư tưởng, không hề có cảm xúc... tịnh không có bài nào
đáng gọi là thơ cả. Hàng mấy chục ông (bà) trong ban sơ
khảo, chung khảo đã đọc tập thơ này. Quý vị đã nhận thù
lao Hội rất nhiều tiền cho công đọc riêng một tập thơ này
thôi, sao lại vô lương tâm đến thế, lấy một tập nói dông
dài bậy bạ như trên để tôn vinh là tập thơ hay nhất năm
2013 của toàn cõi Việt Nam thì thử hỏi các quý ông quý bà
trong ban giám khảo một là thần kinh có vấn đề, hai là tịnh
không hề đọc, ba là thơ này là thơ chạy giải (đút tiền)
như lời đồn lâu nay, ngoài ra không còn nguyên nhân nào khác?
Than ôi, "Những lớp sóng ngôn từ" hay chính là NHỮNG LỚP
SÓNG GIẢI THƯỞNG đã, đang và sẽ đánh chìm nền thơ, làm
chết đuối cả nền văn học nước nhà. Quý vị trong ban lãnh
đạo hội nhà văn VN quả thực đã mắc một tội lớn với
dân tộc Việt, với tiếng Việt bằng việc mấy năm nay toàn
tôn vinh thơ dở, văn dở, trong khi hàng năm xài phung phí hàng
trăm tỉ đồng là tiền xương máu của nhân dân, cốt để làm
những việc bậy bạ như vụ trao giải thưởng dỏm này, chắc
chắn sẽ để tiếng xấu muôn đời sau...
Sài Gòn ngày 03-01-2014
Trần Mạnh Hảo
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20140103/nhung-lop-song-ngon-tu-hay-nhung-lop-song-giai-thuong-danh-chim-tho),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét