Nguyễn Văn Tuấn - Lai căng?

Đọc báo Việt Nam có nhiều khi làm người đọc như tôi cảm
thấy … nhức mắt. Nhức mắt vì những chữ nữa Tây nữa Ta
chẳng vào đâu cả. Chẳng hạn như mới đây rộ lên những
chữ như "hotgirl", "hotboy", "teen girl", "teen Việt",
"showbiz", v.v. Những chữ mà ngay cả tôi (đang định cư ở
nước nói tiếng Anh) cũng cảm thấy khó hiểu. Kho tàng ngữ
vựng tiếng Việt cũng có những từ với ý nghĩa tương
đương, nhưng tại sao giới báo chí không dùng, mà phải nhờ
đến tiếng Anh? Tôi thật không hiểu nổi, nên phải ghi lại
vài dòng gọi là … nhật kí.

Teen (thật ra là "Teenager") là chữ dùng để chỉ những em
trong độ tuổi dậy thì đến tuổi 19. Tiếng Việt mình có
chữ "thiếu niên" để chỉ những em trong độ tuổi dậy
thì đến tuổi thiếu nữ hay thanh niên, tức là tương đương
với teenager trong tiếng Anh. Còn hotgirl và hotboy thì thú thật
tôi không rõ ở Việt Nam có ý nghĩa gì, nhưng trong tiếng Anh
thì hotgirl dùng để chỉ những cô gái trong độ tuổi 14-27,
xinh xắn, tự tin (có khi phách lối), và hấp dẫn (mà nam giới
bắt buộc phải nhìn). Tôi nghĩ tiếng Việt có thể là "cô
gái duyên dáng" hay "Gái có duyên". Nói chung, tôi thấy
tiếng Việt mình có những từ tương đương với danh từ
tiếng Anh để diễn tả, và không có lí do gì mình phải dùng
đến tiếng Anh.

Ấy thế mà những từ tiếng Anh đó lại xuất hiện khá
thường xuyên trên báo Việt Nam! Nếu viết trên facebook hay blog
thì tôi nghĩ việc dùng một chút tiếng Anh thì tôi còn có thể
hiểu được, vì viết nhanh và mang tính cá nhân. Nhưng báo chí
là một diễn đàn nghiêm chỉnh và mang tính giáo dục thì việc
dùng tiếng Anh cùng đồng nghĩa với sự thiếu tôn trọng
tiếng mẹ đẻ. Hi vọng rằng tôi không quá nặng lời.

Giới báo chí không phải là những người duy nhất truyền bá
loại ngôn ngữ nửa nạc nửa mỡ, mà người dân, đặc biệt
là giới trẻ, cũng thường hay dùng loại ngôn ngữ này. Có
nhiều chuyện tiếng Việt "nửa nạc nửa mỡ" rất hài
hước ở quê tôi. Quê tôi có nhiều người định cư ở nước
ngoài, và trong số đó có người định cư theo diện kết hôn
trong mấy năm gần đây. Làng tôi vẫn còn lưu truyền vài câu
chuyện cười ra nước mắt. Cô nọ sau khi lấy chồng định cư
ở Anh vài năm về thăm quê, cô vận cái váy ngắn và cái áo
khoe những đường cong con gái ra chợ quê, nơi mà đa số bà con
mặc áo bà ba. Cô ghé qua hàng bán rau và thấy trái me, cô đon
đả hỏi: Dì hai ơi, trái này là trái gì vậy dì? Dì Hai biết
quá cái cô này con ông Ba Th, mới đi nước ngoài có 2 năm thì
làm sao quên tiếng Việt được, nên bực mình và buông một
câu trả lời làm cô gái bỏ đi luôn: Ủa, con hổng biết trái
này hả, ở quê mình gọi là cu Tây đó con. Dì Hai này thật
đáo để! Câu chuyện này chắc chắn không phải xảy ra chỉ
ở quê tôi mà có thể rất nhiều nơi khác. Nó là hiện tượng
mà Thi sĩ Nguyễn Bính từng than:

<em>Hôm qua em đi tỉnh về
Hương đồng gió nội bay đi ít nhiều</em>

(Thật ra, trường hợp cô gái ở quê tôi thì đúng ra phải là
"hương đồng gió nội" bay đi quá nhiều!)

Thật ra, trong nhiều tình huống cũng nên thông cảm cho những
người dùng tiếng Anh. Có khi người ở nước nói tiếng Anh
lâu và thành … thói quen. Thói quen này mang tính địa phương,
và vì nó ngắn gọn, ai trong cộng đồng cũng hiểu. Chẳng hạn
như nói đến "đi shopping" thì ai cũng hiểu là đi mua sắm
ở các siêu thị (hay mall). Shopping không phải đơn giản là
"đi chợ" theo ý nghĩa của tiếng Việt. Thành ra, dùng
shopping là đơn giản nhất! Có khi cách nói ngắn Tây-Ta còn
tuỳ thuộc vào văn hoá địa phương. Chẳng hạn như người
Việt ở Úc, nói đến đi mua thức ăn "take away" nhưng bên
Mĩ thì gọi là "Food to go", thì ai cũng hiểu đó là đi mua
thức ăn về nhà chứ không phải ăn ở quán. Thói quen đó lan
truyền sang Việt Nam khi Việt kiều về thăm quê. Việt kiều
về quê thỉnh thoảng quen cách nói nước ngoài nên dễ làm bà
con dè bỉu rằng "mới đi có vài năm mà làm bộ làm tịch
quên tiếng Việt". Trong thực tế họ không có ý khoe khoang
tiếng Anh đâu, mà chỉ vì thói quen mà thôi.

Cá nhân người viết bài này biết người dưới quê khó tính,
nên không bao giờ hay hạn chế đến mức thấp nhất việc dùng
chữ Anh trong cách nói hàng ngày ở VN. Dù tự dặn mình như
thế nhưng thỉnh thoảng tôi cũng chêm tiếng Anh trong giao tiếp,
vì quán tính (nhưng tôi lúc nào cũng giải thích chữ mình nói
có nghĩa là gì để bà con hiểu). Còn trên mặt báo thì tôi
gần như không sử dụng tiếng Anh, hay có sử dụng những khái
niệm mới thì cũng mở ngoặc giải thích để bạn đọc hiểu.
Tôi nghĩ mình làm được thì các phóng viên, trên danh nghĩa là
bậc thầy về chữ nghĩa, phải làm được chứ. Nếu họ không
làm được thì tôi nghĩ chắc là do … lai căng. Viết đến
đây tôi chợt nhớ đến một ca khúc của Nhạc sĩ Trịnh Công
Sơn, mà trong đó có câu:
<em>
Một ngàn năm nô lệ giặc Tàu
Một trăm năm đô hộ giặc Tây
Hai mươi năm nội chiến từng ngày
Gia tài của Mẹ, một bọn lai căng
Gia tài của Mẹ, một lũ bội tình</em>

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20131130/nguyen-van-tuan-lai-cang), một số
đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc
giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận
có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng
dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!