<div class="boxleft300"><img
src="http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/vn-co-land-grabing-crisis-cambodia-laos-gm-05142013114120.html/tdcsvn-campuchia-305.jpg/image"
/><div class="textholder">Tập đoàn Công nghiệp Cao su VN phá rừng
để trồng cao su ở Campuchia.</div></div><b>Con sóng Global
Witness</b></h3> Khác với sự kiện bản dự thảo sửa đổi lần
cuối cho hiến pháp được Quốc hội mặc định một cách khó
có thể cực đoan hơn, năm 2013 lại đánh dấu mốc thời điểm
không phải những doanh nghiệp quyền biến và tráo trở của
Việt Nam có thể mặc tâm xâm hại môi trường sống và môi
trường tự nhiên.
Cuộc theo đuổi không khoan nhượng của Global Witness - một tổ
chức phi chính phủ lớn trên thế giới có trụ sở tại Anh -
đối với Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai (HAGL) là một bằng chứng
không hề mờ nhạt cho thấy xã hội dân sự trên thế giới
đang và sẽ tiêu điểm hóa hình ảnh thụt lùi pháp trị của
pháp quyền Việt Nam.
Vào trung tuần tháng 11/2013, Global Witness tiếp tục ra tuyên bố
về việc tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai (HAGL) của ông Đoàn Nguyên
Đức không tuân thủ các cam kết về giải quyết xâm phạm môi
trường và nhân quyền liên quan tới các khu rừng trồng cao su
ở Campuchia và Lào.
Tuyên bố của Global Witness gần như đã nhập tâm: "Mặc dù
HAGL đã cam kết giải quyết những vấn đề cấp bách này,
nhưng đến nay hầu như vẫn chưa có bằng chứng cho thấy có
bất kỳ sự thay đổi nào ở nơi diễn ra sự việc".
Trước đó vào giữa năm 2013, Global Witness đã tạo nên một
cơn chấn động chưa có tiền lệ về tác động của tổ chức
phi chính phủ quốc tế đối với hoạt động vi phạm môi
trường đã trở nên cố tật xấu xí của doanh nghiệp Việt
Nam.
Vào lần này, Global Witness đi xa hơn một bước với đánh giá
HAGL đang đem tới một mối rủi ro về tài chính và uy tín cho
các nhà đầu tư của công ty, bao gồm ngân hàng Deutsche Bank
của Đức và Tập đoàn tài chính quốc tế (IFC). Như một hậu
sự không thể tránh khỏi, Global Witness đồng thời đưa ra
khuyến nghị các nhà đầu tư hãy thoái vốn khỏi HAGL.
Bà Megan MacInnes, một thành viên của Global Witness, còn không
thiếu vẻ mỉa mai: "Hoàng Anh Gia Lai rất giỏi đưa ra các cam
kết, nhưng rất kém trong việc giữ lời hứa. Công ty đã liên
tục nói với chúng tôi và những người khác là sẽ nghiêm túc
thay đổi cách thức làm việc, nhưng các bằng chứng thực tế
cho thấy, việc đốn gỗ vẫn tiếp diễn và những người dân
mất đất nông nghiệp vẫn đang phải vật lộn để kiếm
sống".
<div class="boxleft300"><img
src="http://www.rfa.org/vietnamese/vietnamnews/global-witness-responds-to-hagl-s-claims-over-inaccuracy-of-rubber-barons-report-05212013105510.html/rubberbarons-film-305.jpg/image"
/><div class="textholder">Quang cảnh phá rừng do tập đoàn HAGL,
trong phim tài liệu của Global Witness- GW documentary film</div></div>
Trong một "thỏa ước" vào giữa năm nay, Global Witness đã cho
HAGL thời gian 6 tháng để giải quyết các vấn đề bị cáo
buộc. Sau cuộc họp đầu tiên với Global Witness vào tháng Sáu,
HAGL tuyên bố sẽ có 4 tháng ngừng phá rừng và trồng cao su
tại các khu vực đã thuê đất, đồng thời nhất trí sẽ tới
thăm tất cả các khu làng bị ảnh hưởng để thảo luận và
giải quyết những vấn đề mà người dân địa phương đang
phải đối mặt.
Nhưng những phân tích độc lập về hình ảnh vệ tinh chụp
khu vực rừng trong các diện tích mà HAGL thuê đất trong tháng
7-8/2013 cũng cho thấy rừng vẫn tiếp tục bị phá.
Vào tháng 8/2013, Global Witness đã phỏng vấn người dân ở 7
khu làng xung quanh các khu vực HAGL thuê đất ở Campuchia. Tại 3
trong số 7 khu làng này, người dân nói rằng HAGL vẫn chưa tới
thăm làng của họ, còn ở 4 khu làng còn lại, người dân nói
là lãnh đạo của HAGL từ chối thảo luận vấn đề tranh
chấp đất đai hoặc rừng. Tại 6 trong số 7 khu làng này,
người dân nói rằng, HAGL tiếp tục đốn gỗ tại và xung quanh
các khu rừng trồng cao su của công ty trong thời gian mà công ty
cam kết là dừng các hoạt động này.
Những bằng chứng khó bác bỏ do người của Global Witness
trưng ra đã khiến không chỉ HAGL mà cả giới quan chức chính
phủ đầy rẫy quan liêu và bao che của Việt Nam bắt đầu
nhuốm cảm giác thiếu an toàn ngay trong nhà của mình.
Cùng với con sóng xã hội dân sự đang tràn đến như một xu
thế khó cưỡng lại, xã hội phi chính phủ hiển nhiên đang
dằn vặt thói ăn vặt chính sách đến mức mục nát độc tài
ở Việt Nam.
<h3><b>Hoại tử giai đoạn cuối</b></h3> Xã hội mục nát Việt
Nam đang cần có ngay những Global Witness.
Hoặc nếu chưa thể có, môi trường ở đất nước đã bị
tàn phá đến cạn kiệt nguồn tài nguyên này đang rất cần
một sự hỗ trợ không chỉ bằng lời nói của xã hội dân
sự và các tổ chức phi chính phủ trên thế giới.
Đã đến lúc các tổ chức quốc tế về môi trường và nhân
quyền cần lên tiếng từ chính cảm xúc và đủ mạnh mẽ của
họ về quyền bảo vệ môi trường, quyền bảo vệ thân thể
và quyền khiếu nại tố cáo của người dân Việt Nam đối
với sự tàn hại môi trường cùng an lành dân sinh. Tác động
của các tổ chức quốc tế và tốt hơn thế, nếu có được
một phong trào dân sự về môi trường ở Việt Nam, sẽ khiến
rút ngắn tuổi thọ của các "đày tớ" vô trách nhiệm,
nhưng lại giúp cho người dân kéo dài được cuộc sống bớt
băng hoại bởi cơn ung thư ác tính.
Hoàng Anh Gia Lai chỉ là một trong rất nhiều minh họa về tàn
phá môi trường và khiến tiêu cực cho đời sống dân sinh.
Những năm trước, cơn ác mộng xả chất thải ra sông Đồng
Nai của Công ty Vedan và đặc biệt hơn - một sản phẩm được
kết tinh từ chất liệu của Đảng là bà đại biểu quốc
hội kiêm giám đốc Công ty Sonadezi Long Thành - đã biến môi
sinh dân lành thành cơn ung thư giai đoạn cuối.
Vào tháng 11/2013, vụ xả lũ đồng loạt từ 15 hồ thủy
điện ở miền Trung lại nằm trong chuỗi "giết sống" hơn
bốn chục người dân một cách có hệ thống trong mùa mưa bão.
<div class="boxleft300"><img
src="http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/globalwitness-hoanganhgialai-05212013105510.html/hagl-cambodia.jpg/image"
/><div class="textholder">Một khu rừng ở Campuchia được giao cho
tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai khai phá để trồng cao su.</div></div>
Người dân nghèo Việt Nam giờ đây đang phải nhận những hậu
quả không thể tưởng tượng gây ra bởi những chính sách vô
trách nhiệm cùng giới điều hành vô đạo đức. Hàng trăm dự
án thủy điện đã quét đi hơn 50.000 hecta rừng, hàng ngàn hecta
đất ở, đất trồng trọt của người dân… khiến dân chúng
phải chuyển nhà, chuyển cửa, mất nghề và khốn đốn trong
sinh hoạt.
Cùng lúc và trên tất cả, nguồn cơn được nhiều người dân
xem là "nguồn gốc tội ác" mà đã gây ra nạn cường hào
ác bá cướp bóc đất đai chính là chế độ sở hữu đất
đai toàn dân, cho đến nay vẫn không được các nhà lập pháp
"ngủ gật" tỉnh ngộ chút nào trong hiến pháp, bất chấp
quá nhiều kiến nghị của các nhóm trí thức trong nước, hải
ngoại và kêu gào của lớp dân chúng dưới đáy.
Ngay cả quốc nạn mà dân oan rên siết khắp nơi về việc thu
hồi đất đối với "các dự án kinh tế - xã hội" vẫn
tiếp tục được Quốc hội và các cơ quan liên quan của Chính
phủ gìn giữ một cách không thể không nghi ngờ về động cơ
chia chác. Gần đây, những tờ báo trong nước đã phải hé lộ
về những vụ "lobby" chính sách nào đó của các nhóm lợi
ích bất động sản kết hợp với các nhóm thân hữu chính
trị.
Cũng đã mấy tháng trôi qua kể từ thời điểm vụ chôn hóa
chất độc xuống lòng đất của Công ty Nicotex Thanh Thái ở
Thanh Hóa – dù đã bị người dân và báo chí tố cáo về
chuyện kiến tạo nên những làng ung thư xung quanh, song thái
độ và hành động gần như khuất lấp của chính quyền Thanh
Hóa đang khiến cho dư luận đặc biệt nghi vấn về những thủ
thuật bao che nào đó của cơ quan này cho Nicotex Thanh Thái. Cũng
thật đáng nói thêm là thái độ này là rất gần gũi với các
điều 182 và 182a của Bộ Luật hình sự.
<h3><b>Hãy hành động!</b></h3> Tội ác đã trở nên không thể
dung thứ ở Việt Nam. Những cái chết vẫn đang liên tiếp xảy
ra và có quá nhiều hứa hẹn sẽ vẫn tiếp diễn, nếu không
được một bàn tay nào đó ngăn chặn.
Với tất cả tội ác ấy, mọi việc đều có thể đặt lên
bàn khởi kiện, nếu không nói đến việc truy tố là hoàn toàn
nằm trong tầm tay các cơ quan pháp luật. Nhưng gương mặt vô
cảm, vô trách nhiệm và biểu cảm đồng lõa của các cơ quan
pháp luật đã dồn hết trách nhiệm vào nỗi đau xót của
người dân.
Nhưng sau tất cả nỗi đau xót ấy, điều kỳ lạ là cho đến
nay vẫn chưa có nổi một phong trào dân sự nào về môi
trường ở Việt Nam. Tất cả vẫn chỉ dừng ở hình thức
đơn thư khiếu nại và những cuộc biểu thị không người
dẫn dắt.
Nhưng kinh nghiệm không kỳ lạ của xã hội phi chính phủ trên
thế giới là dân chúng không thể thụ động trông chờ thái
độ cải hóa và sự cải tiến tự thân của các cấp chính
quyền, mà phải tạo được hành động tác động đối với
chính quyền nhằm thay đổi chính sách bất công và những vấn
đề liên quan.
Người dân cũng sẽ không thể có được quyền lợi gì nếu
tự họ không đứng ra làm một điều gì đó để tự bảo
vệ.
Trong xã hội Việt Nam đương đại và mềm yếu, luồng ý
kiến cho rằng "con kiến kiện củ khoai" chỉ phơi bày tâm
thế thụ động và hèn kém của số đông người dân Việt.
Ngược lại, nhân dân hoàn toàn có ít nhất một thứ quyền
là bày tỏ thái độ phẫn nộ của mình. Thái độ đó có thể
hiểu thị bằng những đơn kiện tập thể, đơn thư đòi truy
tố trách nhiệm hình sự và cả những cuộc biểu tình như
người dân huyện Tư Nghĩa ở Quảng Ngãi đã bùng phát vào
tháng 11/2013.
Hành động của người dân ít nhất sẽ mang lại cho họ
những kinh nghiệm ban đầu về kiến thức pháp luật và phương
pháp tổ chức biểu thị sự bất bình. Bất công và tội ác
sẽ không ngừng tiếp diễn trong những năm tới, còn người
dân sẽ không có đường lùi nếu họ không tự tổ chức một
xã hội dân sự của họ - điều có thể đem lại dân chủ
trong một cảnh huống quá thiểu năng về tâm não của thể
chế.
Chỉ khi chính những nạn nhân và những người bị tổn
thương bởi tác hại môi sinh môi trường đứng ra hành động,
dư luận trong nước và quốc tế mới có thể quan tâm đến
họ một cách đầy đủ và sâu sắc hơn.
Để đến một lúc nào đó, khi người dân nhiều vùng đã
được trang bị phương pháp đấu tranh để bảo vệ quyền
lợi của mình, sẽ không còn một chế độ độc tài chính
trị và tham nhũng nào có thể ức hiếp được họ nữa.
<i><strong>Phạm Chí Dũng</strong>, Việt Nam 28-11-2013</i>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20131129/pham-chi-dung-global-witness-cho-viet-nam-hay-hanh-dong),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét