Chúng ta đều biết xã hội Việt Nam hiện nay là gì. Nói gon
trong một câu: đó là xã hội của chế độ cộng sản VN tạo
nên bằng thủ đọan và áp đặt bằng bạo lực từ gần 70
năm nay trên đât nước Việt Nam, với dân tộc Việt Nam.
Còn <em>Thí nghiệm Nhà tù Stanford</em> là gì? Tại sao tôi lại
liên kết để so sánh hai cái đó vào một? Vì tôi thấy chúng
giống nhau ghê gớm. Về bản chất, chúng là một. Chỉ có
điều, ở Stanford người ta mới chỉ định thí nghiệm với 24
người tình nguyện trong thời gian dự định là 2 tuần, mà
mới chỉ được 6 ngày họ đã phải dừng lại vì sự lũng
đoạn nhân cách con người - vượt qua giới hạn đạo đức mà
Con người có thể chấp nhận. Còn ở Việt Nam thì đảng CSVN
đã và đang và sẽ còn làm thật cũng thí nghiệm đó đối
với cả một dân tộc gần trăm triệu người, trên cả một
đất nước Việt Nam và suốt hơn nửa thế kỷ nay.
Xin nói sơ về Thí nghiệm nhà tù Stanford. Chỉ cần google ba
chữ <em>Stanford Prison Experiment</em> là chúng ta có rất rất
nhiều thông tin về thí nghiệm được thực hiện tại Stanford
University năm 1971 do nhà tâm lý học Phillip Zimbardo, vì đó là
thí nghiệm nổi tiếng và cơ bản (landmark) đã được thực
hiện với mục đích nghiên cứu hành vi lạm quyền và thoái
hóa đạo đức con người (trong vai trò cai tù và tù nhân), trong
điều kiện mô phỏng nhà tù.
Nhưng tại sao tôi không so sánh thí nghiệm đó với nhà tù
Việt Nam hiện nay, mà với cả xã hội Việt Nam hiện nay? Đó
là vì tôi thấy điều kiện của thí nghiệm nhà tù Stanford
hoàn toàn tương tự như điều kiện của xã hội Viêt Nam ta
suốt gần 70 năm nay. Còn nếu so sánh với điều kiện nhà tù
Việt Nam thì, theo những gì tôi biết, nhất là những điều
kiện của các tù nhân lương tâm như Điếu Cày, Minh Hạnh…
quả là không có điểm tương đồng, quá xúc phạm những
người tham gia Thí nghiệm Stanford.
Hãy xem các điều kiện mà Phillip Zimbardo đặt ra với 12 người
(kể cả 3 người dự bị) tham gia thí nghiệm với vai trò cai
tù:
- "Không làm đau thể xác tù nhân" ("Not to harm the
prisoners");
- "Có thể tạo cảm giác bị phiền nhiễu, cảm giác sợ hãi,
cảm nhận thiếu công bằng, sự bất lực…" ("You can create
feelings of boredom, a sense of fear, notion of arbitrariness, sense of
powerlessness…")
- "Có thể tạo cảm giác rằng bạn có tất cả quyền lực,
còn họ thì không có gì…"
("You can create a sense that you have all the power and they have
none…")
- "Tạo cảm giác rằng cuộc sống của họ bị kiểm soát
hoàn toàn bởi hệ thống, bởi chúng ta…" ("their life is
totally controlled by the system, by us…")
- "Họ không có sự riêng tư nào, chúng ta sẽ lấy đi sự
riêng tư cá nhân của họ…" ("They have no privacy, we are going
to take away their individual…")
- "Only call them by ID numbers sewn on their uniforms, not by names…"
("Chỉ gọi họ bằng số tù in trên áo tù, không gọi
tên…")
- Cai tù làm việc 8 giờ/ngày theo 3 ca và được ở tại nhà
bình thường, được trả lương khoảng 90 USD/ngày (tiền năm
2013, năm 1971 là 15USD/ngày), được lựa chọn từ 70 người
đàn ông tình nguyện và là những người có tâm lý ổn định,
lành mạnh…
Và trang bị cho các cai tù trong thí nghiệm là: đồng phục cai
tù (đồ thật từ nhà tù – tiện, thoải mái), gậy gỗ (wooden
batons), kính phản quang (mirrored sunglasses) để tránh tiếp xúc
mắt với tù nhân…
Tù nhân tình nguyện cũng được trả khoảng 90 USD/ngày, 12
người bị nhốt trong 3 buồng 3 người, còn 3 người dự bị,
được trang bị đồng phục không thuận tiện, mũ chụp đầu,
bị xích chân trong "nhà tù" là tầng hầm của Khoa Tâm lý,
Stanford University…
Tổng quản tù –superintendent là nhà tâm lý học Phillip Zimbardo
và một trợ lý (nghiên cứu sinh khoa tâm lý), và trên 50 người
quan sát gián tiếp thí nghiệm.
Chúng ta thấy các điều kiện của Thí nghiệm nhà tù Stanford
rất giống điều kiện xã hội "XHCN" của Việt nam là trao
quyền lực không có kiểm soát vào tay một nhóm người kiểm
soát (cai tù) và tước đoạt quyền cơ bản của những người
bị kiểm soát (tù nhân)… Chúng ta có thể phân tích rất kỹ
để thấy rõ sự tương đồng khá cao này.
Dù dự kiến thí nghiệm 2 tuần nhưng đến ngày thứ 6 Zimbardo
đã phải tuyên bố ngừng thí nghiệm vì mọi người đều
nhập vai quá sâu (cả cai tù, tù nhân và bản thân Zimbardo),
khoảng 1/3 cai tù có xu hướng bạo lực gia tăng và 2 tù nhân
không chịu được vào ngày thứ ba và bốn đã phải thay thế
bằng người dự bị, các tù nhân đã nổi loạn và tuyên bố
không cần nhận tiền tham gia thí nghiệm nữa, superintendent cảm
thấy mất kiểm soát tình hình, và vì một người quan sát
(người yêu và sau là vợ Zimbardo) đến để phỏng vấn về
thí nghiệm đã phản đối tình nhân đạo của thí nghiệm…
Kết luận của Thí nghiệm nhà tù Stanford năm 1971, và của
nhiều thí nghiệm sau nữa theo hướng đó, cũng như các nghiên
cứu về trại tập trung của phát xít Đức cũ, hay nghiên cứu
về làm quyền của binh lính Mỹ trong nhà tù Abu Ghraib 2004, hay
Migram experiment trước đó (1961)… đếu giống nhau (compatible).
Đó là, con người trong điều kiện được cung cấp hệ tư
tưởng, điều kiện xã hội và pháp lý hỗ trợ, nhưng không
được kiểm soát và theo dõi sẽ thể hiện những hành vi lạm
dụng quyền lực và những xu hướng đối xử tàn ác (people
when provided with a legitimizing ideology, social and institutional supports
but no neutral controls and observers) demonstrate/illustrate abusive
behavior and sadistic tendencies).
Kết luận tổng quát hơn từ các thí nghiệm hay hiện tượng
tương tự Thí nghiệm nhà tù Stanford (trại tu Abu Ghraib, tại
tâp trung của Đức quốc xã, hay các chế độ nhà nước cộng
sản đã và đang sụp đổ như Liên xô cũ, các nước XHCN Đông
Âu, TQ và bắc triều tiên hiên nay…) là: điều kiện xã hội
tự tạo nên và kiểm soát hành vi các nhân (the society situation
itself controls the individual behavior). Các nước cộng sản chủ
đích tạo nên những xã hội mà tự chúng cổ vũ hay tạo
điều kiện làm cho hành vi của các cá nhân có quyền lực trong
đó trở nên lạm quyền và tàn ác, mất nhân tính hay mất tính
Người. Bối cảnh xấu quyết định kết quả cuối cùng thành
xấu là vì vậy, dù nội dung ban đầu là bình thường. Nội
dung ở đây là bản chất con người là phải có sự tham lam và
sợ hãi được di truyền trong mỗi cá nhân, nhưng nếu được
khuyến khích phát triển không có kiểm soát và trở nên quá
tham lam tàn ác.
Sau mấy chục năm nghiên cứu tiếp, và sau khi nghiên cứu
trường hợp nhà tù Abu Ghraib, Phillip Zimbardo năm 2007 đã viết
cuốn sách "How good people turn evil"/"Người tốt trở thành
Quỉ dữ như thế nào". Tôi chưa được đọc cuốn sách này,
nhưng tôi tin chúng ta – người Việt hôm nay biết khá nhiều
về điều đó. Chúng ta đã và đang được chứng kiến, là
nạn nhân của một quá trình khổng lồ như thế mà cả một
dân tộc vĩ đại và tốt đẹp như dân tộc Việt chúng ta sau
hơn nửa thể kỷ đã trở nên hèn kém, nghèo đói, vô văn hóa,
tàn ác với nhau, đáng xấu hổ trước thiên hạ, đi giật lùi
trào lưu lịch sử… như thế nào!
Là một người Việt Nam, sinh ra và lớn lên trong chế độ
cộng sản Việt Nam hiện nay, là thế hệ 5X hay U60, tôi đã có
đủ thời gian, điều kiện để quan sát và trải nghiệm, hồi
trẻ còn tham gia từ bên trong sự thoái hóa dân tộc Việt suốt
gần 70 năm qua đó, tôi không vô can, dù tôi chưa bao giờ là
cộng sản, mà vì tôi đã từng tin và theo họ.
Nhưng gốc rễ vấn đề vẫn là do chế độ cộng sản VN này
tạo ra, bằng cách tạo ra cái xã hội Việt Nam giả dối, xấu
xa, bất công và tàn bạo hiện nay. Vấn đề là thay đổi nó
thế nào đây? Có người nói thay đổi nó bằng phong trào dân
chủ, có người nói bằng xã hội dân sự, bằng năng cao dân
trí, bằng quyền con người (CĐVN)… Tôi tin tất cả những con
đường đó đều đúng nếu chúng dẫn đến việc thay đổi
chế độ cộng sản, tức là hạ bệ nó, triệt tiêu nó hoàn
toàn, thay nó bằng chế độ dân chủ. Với tôi, những ai còn hy
vọng chế độ cộng sản này tự cải biến để trở nên tốt
hơn là ảo tưởng. Đó chính là con đường mà những người
cộng sản đang muốn dân tộc, đất nước tin theo. Vì sao? Vì
họ biết họ sẽ không muốn và không thể thay đổi, nhưng họ
vẫn hứa hẹn, họ muốn tiếp tục lừa bịp dân tộc như gần
70 năm qua họ đã lừa bịp được hàng trăm triệu người
Việt với mấy thế hệ nay...
Họ đã và đang làm "Thí nghiệm nhà tù Stanford" lên cả dân
tộc ta, trên cả đất nước, suốt gần 70 năm qua, với 90
triệu người Việt hôm nay, và không hề muốn dừng lại. Họ
muốn thí nghiệm tiếp để đi đến CNXH! Ở Stanford năm 1971,
sau 6 ngày thí nghiệm Zimbardo đã phải dừng lại vì các tù
nhân đã trở nên quá nhập vai, và sau khi dừng thí nghiệm đa
số "cai tù" họ đều không muốn dừng lại! Vậy thì, với
3 triệu cai tù là CSVN đang say mê "thí nghiệm thật" CNCS
trên đầu dân tộc Việt suốt ba bốn thế hệ nay, với
"biết bao công lao chói lọi" thì làm sao hy vọng họ sẽ
dừng!
Nếu chúng ta mong hay tin cộng sản họ sẽ dừng lại những
việc họ đang làm là chúng ta còn thiếu lý trí hơn cả họ
nữa, vì chúng ta biết họ đã bị mê muội trong thí nghiệm CS
khổng lồ của họ suốt mấy thế hệ nay rồi. Họ đã mất
khả năng tự nhận biết để dừng lại. Có thể sẽ có một
số ít cá nhân cộng sản nhận ra và họ tự dừng lại và
chuyển sang thay đổi dân chủ bằng hành động (không chỉ lời
nói). Nhưng tất cả những ai vẫn là cộng sản và chỉ "góp
ý" cho cộng sản "đề nghị thay đổi" thì vẫn chỉ là
những cai tù muốn tiếp tục thí nghiệm cộng sản của họ
lên dân tộc đau thương của chúng ta mà thôi.
Họ chỉ dừng "thí nghiệm" lại khi tất cả chúng ta trên
80 triệu người Việt (tôi trừ cộng sản ra) đứng lên bắt
buộc họ phải dừng lại và tất cả chúng ta đuổi họ ra
khỏi vị trí họ chiếm giữ, bằng sức mạnh đoàn kết của
trên 80 triệu con người thực sự Việt.
Phan Châu Thành
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20131001/phan-chau-thanh-xa-hoi-viet-nam-hien-nay-voi-thi-nghiem-nha-tu-stanford),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét