<strong><em>Bất kỳ mức án nào nặng tay hơn khung hình phạt
"treo" đối với Lê Quốc Quân đều phơi bày tính phi logic
trong mối tương quan với thực đơn chính trị đối ngoại ở
Việt Nam.</em></strong>
Trước phiên xử ngày 2/10/2013, số phận của luật sư công
giáo Lê Quốc Quân nằm trên "một đường mỏng manh", như
cụm từ "a delicate line" mà Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam
David Shear đã dùng để đặc tả về trạng thái "đi dây"
của Hà Nội giữa Bắc Kinh và Washington.
Nếu căn cứ vào vụ việc người em trai của ông Quân là Lê
Quốc Quyết bị "an ninh côn đồ" đánh bầm mặt vào những
ngày cuối tháng 9/2013, không khó để suy đoán một dấu chỉ
chẳng lành đang chờ đợi kẻ phạm nhân bị kín lối bởi
bốn bức tường đen đúa.
<strong>Điềm dữ Bắc Kinh</strong>
Thêm một lần cố gắng trơ lì của ngành tư pháp Hà Nội khi
muốn đóng vai trò bề trên để "rút phép thông công" đối
với một con chiên không chỉ "kính Chúa yêu nước" mà còn
chẳng ngần ngần ngại biểu hiện quan điểm trái ngược với
giới cầm quyền Trung Nam Hải về chủ quyền biển đảo Tổ
quốc.
Hiển nhiên, nếu vụ án Lê Quốc Quân được quán triệt đầy
đủ theo đường lối Mao ít thì Tập Cận Bình có thể xoa tay
nhấp rượu Mao Đài vì đã loại trừ được một cái gai trong
mắt ông ta.
Bắt đầu trở nên khá nổi tiếng với khẩu ngữ "diệt cả
hổ lẫn ruồi", người đại diện cho khuynh hướng nhất thể
hóa vai trò đảng và nhà nước ở Trung Quốc sẽ có thêm một
dẫn chứng sinh động nhằm khuyến khích các học trò phương
Nam của ông đi theo con đường không khoan nhượng tôn giáo,
đặc biệt là Công giáo.
<div class="boxleft300"><img
src="http://wscdn.bbc.co.uk/worldservice/assets/images/2013/09/23/130923141335_xi_jinping_304x171_getty_nocredit.jpg"
/><div class="textholder">chủ tịch TQ Tập Cận Bình nổi tiếng
với đường lối diệt "cả hổ lẫn ruồi"</div></div>
Trên con đường đó, tất cả những con ruồi chưa thể hóa
thành hổ đều cần bị triệt tiêu, dù vì nguyên do tham nhũng
hay nguy cơ chính trị.
Đó cũng là một kinh nghiệm đắt giá của Bắc Kinh trong việc
duy trì được thế "cân bằng lực lượng" với giáo hội
Công giáo Vatican trong ít nhất vài thập kỷ qua, bởi đã không
ít lần các linh mục và giám mục quốc doanh được thụ phong
mà chẳng cần đến ý kiến của giáo triều Roma.
Cũng không có được một phản kháng đáng kể nào trong mấy
chục năm qua, hoạt động công giáo ở Trung Quốc luôn bị
chính quyền ghé mắt như "bầy chiên hiền lành" - hiện
tượng khác hẳn với hiện tình sôi sục đầy bức bách của
làn sóng giáo hội ly khai ở Việt Nam.
Đó cũng là nguồn cơn sâu xa cho thấy nếu "con chiên bất
tuân" Lê Quốc Quân được hành xử tư pháp một cách nghiêm
cẩn, Nhà nước Việt Nam sẽ có thể gỡ gạc phần nào danh
thể từ sau vụ "nổi loạn" tại giáo xứ Mỹ Yên ở Nghệ
An vào tháng 9/2013.
Không những thế, một hình án nặng nề đối với Lê Quốc
Quân còn có thể tượng trưng cho lối "phạt vạ" của nhà
cầm quyền đối với những kẻ dám bước ra ngoài ranh giới
quy ước và tục lệ của cộng đồng thôn làng xưa cũ.
Tất nhiên, đó sẽ là bài học răn dạy cho những tín đồ
nhiệt thành thái quá mà đã không thể kềm giữ được tinh
thần thiếu tôn trọng khuôn mặt chính thể.
<strong>Điềm lành Vatican</strong>
<center><img
src="http://wscdn.bbc.co.uk/worldservice/assets/images/2013/07/08/130708065351_lequocquan_vigil_464x261_blognguyentuongthuy.jpg"
/></center>
<center><em>Nhiều giáo dân đã dự buổi thắp nến cầu nguyện
cho Lê Quốc Quân hồi tháng Bảy</em></center>
Nhưng ở một bờ cạnh khác kém lộ liễu hơn nhiều, dường
như Lê Quốc Quân lại đang dần bước từ bóng tối ra ánh
sáng. Thậm chí ánh sáng ấy còn có nét mặc khải, với điều
kiện nó phải xuất phát từ một cái gì đó thật sự tục
thế và cả tục quyền.
Chuyến "thăm và làm việc" ở Vatican của phái đoàn Ban Tôn
giáo chính phủ nhà nước Việt Nam vào thời gian ngay sau khi
căng thẳng vụ Mỹ Yên tạm lắng, đã khiến dư luận và giới
phân tích chính trị lẫn tôn giáo có phần ngạc nhiên.
Không mang tính chất một cuộc gặp chính thức, phái đoàn do
cựu trung tướng an ninh Bộ Công an dẫn đầu đã chỉ được
tiếp đón bởi vài viên chức cấp thứ trưởng của Tòa thánh,
và cuộc đàm luận cũng chỉ giống như một bản ghi nhận với
nội dung đề xuất của phía Việt Nam về "giáo dân cần tôn
trọng và tuân thủ pháp luật".
Chuyến đi bất ngờ trên có thể khiến người ta nhớ lại
một chuyến "hành hương" khác – nhưng thuộc về người
đứng đầu đảng là ông Nguyễn Phú Trọng, cũng đến Roma
để gặp đích thân giáo hoàng Francis.
Sau cuộc gặp có vẻ thân mật ấy, mối quan hệ Vatican –
Việt Nam "bỗng dưng" sáng hẳn lên, cũng không nghe Tòa thánh
căn vặn một khuất tất nào liên quan đến việc sắc phong
giáo chức hay những vụ việc gây ầm ĩ trong mối tương tác
chẳng đặng đừng của chính quyền một số địa phương
đối với các giáo xứ tại Việt Nam.
Mỹ Yên cũng là một trường hợp tiêu biểu về tính cách bình
thản không bình thường của Tòa thánh.
Điều đáng ngạc nhiên và còn có thể được xem là thành tích
của phái đoàn Ban Tôn giáo chính phủ là cho dù suýt chút nữa
nổ ra bạo động tại Mỹ Yên cùng các giáo xứ lân cận, kéo
theo sự hiệp thông chưa từng thấy của ít nhất phân nửa
trong hơn 7 triệu tín đồ công giáo tại Việt Nam, phía Tòa
thánh vẫn bình tĩnh cho là Nhà nước Việt Nam đã có những
tiến bộ quan trọng về tự do tôn giáo trong những năm qua.
Dù chưa có bằng chứng xác thực về thái độ điềm tĩnh
trên, song nhận định của Tòa thánh lại như có ẩn ý trong
mối liên hệ với một động thái có tính ẩn dụ không kém:
sau khi khởi tố vụ án mà không lập tức khởi tố bị can theo
đúng quy định, cho tới nay vẫn chưa thấy cơ quan công an Nghệ
An khởi tố thêm một giáo dân nào ở Mỹ Yên.
<center><img
src="http://wscdn.bbc.co.uk/worldservice/assets/images/2013/01/22/130122130815_nguyen_phu_trong_pope_304x171_ap_nocredit.jpg"
/></center>
<em><center>Có lẽ đây cũng là một hiện tượng lạ lùng từ
nhiều năm qua ở Việt Nam.</center></em>
Chuyến thăm của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng tới Vatican
hồi 1/2013
được cho là đã phần nào giúp cải thiện quan hệ giữa VN
với Giáo hội La Mã
Sự im lặng của đảng bộ, chính quyền và ngành công an Nghệ
An lại diễn ra đồng thời với chuyến đi Paris và New York của
người đứng đầu chính phủ - ông Nguyễn Tấn Dũng.
Những cuộc bàn thảo của thủ tướng đang như hé lộ xác tín
chính trị "xoay trục" cùng một lối thoát cho nền kinh tế
Việt Nam: hiệp định đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương -
TPP - có thể được phía Mỹ xem xét một cách "linh hoạt".
Người Pháp cũng không quên hứa hẹn sẽ hợp tác quân sự
với Việt Nam tại khu vực biển Đông. Thậm chí Nhà nước
Việt Nam cũng chưa hết hy vọng được bổ sung vào Hội đồng
nhân quyền của Liên hiệp quốc với vài tín hiệu được khơi
mào từ khối Cộng đồng châu Âu.
<strong>Một giáo dân - một thủ tướng</strong>
Nếu nhân quyền là điều kiện then chốt được người Mỹ và
Tây Âu đặt lên bàn đàm phán với Nhà nước Việt Nam liên
quan đến giải thưởng có tên TPP, Lê Quốc Quân lại đang hóa
thân thành một chú hổ dân chủ quốc nội trong con mắt của
chính giới quốc tế.
Bất chấp nhiều phương án ngăn trở thông tin, vị luật sư
công giáo này đã được giới dân chủ nhân quyền trên thế
giới vinh danh và dường như đã không còn là "con ruồi"
trong cặp mắt ngao ngán của chính quyền.
Người ta đang tự hỏi, phải chăng tình thế có thể tái hiện
một kịch bản đột biến như vụ việc thả nữ sinh Phương
Uyên chỉ nửa tháng sau chuyến đi của chủ tịch Trương Tấn
Sang đến Washington?
Và lần này, đó là mối quan hệ còn ẩn trong làn sương trừu
tượng, giữa một thủ tướng và một giáo dân.
Song chính trị lại là một trừu tượng vượt bậc của các
trừu tượng. Không ai có thể biết trong mớ hỗn độn khói
sương mờ ảo của nó, cái gì sẽ diễn ra và thực chất là
thế nào. Nó có thể đến từ mọi quyền lợi, nhân danh các
thế lực và cả từ tinh thần thiếu "hiệp thông" giữa các
phe nhóm, trên con đường phục hồi thể diện cá nhân…
Một khi đã không còn bị xem là "con ruồi" theo não trạng
Mao tuyển của nhóm hồng vệ binh Trung Hoa, bất kỳ mức án nào
nặng tay hơn khung hình phạt "treo" đối với Lê Quốc Quân
đều phơi bày tính phi logic trong mối tương quan với thực đơn
chính trị đối ngoại ở Việt Nam trong giai đoạn hết sức
"nhạy cảm" hiện thời.
Cho dù vẫn cố phô bày vẻ ung dung về vị thế tự tại quyền
lực của đảng, song hàng loạt phản ứng trong mấy năm gần
đây từ giới công giáo như các vụ Cầu Rầm, Con Cuông, Tam
Tòa, Mỹ Yên đã khiến những người theo đường lối "kiên
định" không thể xem thường.
Một bản án quá "nhạy cảm" đối với người con của giáo
hội sẽ không thể đổi lấy lòng "yêu nước" đồng nghĩa
với khả tín "kính Chúa".
Nếu việc hoãn xử án Lê Quốc Quân đã từng bị treo đến
gần ba tháng khi bất chấp các quy định pháp luật, một phán
quyết "treo" tiếp nối sẽ có thể không làm cho các cơ quan
tư pháp nhà nước quá nặng lòng, trong khi Bắc Kinh vẫn tạm
hài lòng vì dù sao sẽ có án, còn cực bán cầu cách Việt Nam
nửa vòng trái đất cũng có thể tạm thỏa mãn với những cố
gắng vận động trước đó của họ.
Tất cả đều được dung hòa và đều có được điều mà
ngành kinh tế học phát triển gọi là "lợi thế so sánh".
Chính trị luôn có thể là như vậy. "Của để dành" như Lê
Quốc Quân luôn có lợi một khi ai đó muốn ngụ ý những
người bất đồng chính kiến bị giam giữ là một thứ "tài
nguyên nhân quyền" để trao đổi phòng khi túng thiếu.
Vào giữa năm nay, chỉ hai ngày sau chuyến công du thành công ở
châu Âu, Tổng thống Thein Sein của Myanmar đã lập tức ra lệnh
phóng thích đến bảy chục tù nhân chính trị còn bị giam
giữ, kể cả những người mang án đủ sâu sắc với chế độ
cầm quyền mà còn lâu mới có thể ra tù.
Bởi thế và khó có thể khác, sẽ là tốt hơn nhiều nếu
hiện ra chỉ dấu điềm lành trong phiên xử ngày 2/10/2013 cho Lê
Quốc Quân và cho cả chế độ.
<strong>Phạm Chí Dũng</strong>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20131001/pham-chi-dung-vu-xu-le-quoc-quan-du-hay-lanh),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét