<div class="boxright200"><img
src="http://lh4.ggpht.com/-UBl0yn0PzPA/Ucy6SgJNBhI/AAAAAAAAhxc/AqKAe1ojSS4/clip_image002%25255B3%25255D.jpg?imgmax=800"
/><div class="textholder">Ari Nakano, Giáo sư Đại học Daito
Bunka</div></div>
Ari Nakano là giáo sư tại Đại học Daito Bunka. Bà là nghiên
cứu sinh tại đại học Keio và đoạt bằng Tiến sĩ tại đây.
Các lĩnh vực chuyên sâu của bà là Chính trị, Ngoại giao và
Nhân quyền ở Việt Nam.
Năm nay đánh dấu năm thứ 40 thiết quan hệ ngoại giao giữa
Nhật Bản và Việt Nam. Khi thủ tướng Shinzo Abe thăm Việt Nam
vào tháng Giêng, hai quốc gia khẳng định quan hệ hai bên đã
nâng cao đến tầm "đối tác chiến lược" và đồng ý
tiếp tục hợp tác xây dựng các nhà mày điện hạt nhân và
phát triển các nguồn đất hiếm.
Thế nhưng, nhiều vấn đề đã xuất hiện liên quan đến
những nguồn lực mới đây và việc phát triển năng lượng
tại Việt Nam. Nếu chỉ nhìn đơn giản sự tiến bộ cho tới
lúc này thì thấy có nguyên nhân lớn liên hệ tới việc xây
dựng nhà máy điện hạt nhân ở đây.
<center><img
src="http://lh3.ggpht.com/-MwNxa0yWJ3U/Ucy6UOviAgI/AAAAAAAAhxs/1DcSJpwr-CY/clip_image004_thumb.jpg?imgmax=800"
/></center>
<center><em>Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe, bên phải, và thủ
tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng duyệt đội danh dự tại lễ
tiếp đón tổ chức tại Phủ Chủ tịch ở Hà Nội, Việt Nam,
thứ Tư 16 tháng 1, 2013. (AP)</em></center>
Việc khai thác mỏ bô xit và sản xuất alumina đang tiến hành do
các công ty Trung Hoa tài trợ tại Tây Nguyên Việt Nam là một
dự án tầm cỡ lớn ngang tầm với việc xây dựng nhà máy
điện hạt nhân. Song dự án này đã được ký kết bí mật
bởi các nhà lãnh đạo hai đảng cộng sản Trung Quốc và Việt
Nam, và công việc được bắt đầu mà không có bàn bạc gì
cả tại Quốc hội Việt Nam.
Không đưa ra được các báo cáo tác động môi trường, và có
ý kiến cho rằng dự án này vi phạm luật pháp. Do thiếu minh
bạch trong tiến trình ra quyết định cũng như không buộc
được chính phủ phải giải thích các chi tiết của dự án,
nên một phong trào đối lập có tổ chức do trí thức Việt Nam
lãnh đạo đã lớn mạnh lên, và cuộc phiêu lưu bô xit này đã
gắn kết hành động đòi dân chủ và đòi công khai mọi
chuyện.
<h2>ÍT LÝ GIẢI ĐƯỢC VỀ DỰ ÁN KHAI THÁC MỎ BÔ XIT</h2>
Tôi đã phỏng vấn nhiều người ở các làng làm nông nghiệp
tại các tỉnh Đắc Nông và Lâm Đồng, nơi các nguồn bô xit
đang được khai thác, nhưng không ai trong những người cư dân
nơi đây đã được giải thích rõ ràng về các mỏ bô xit và
việc xây dựng và mở rộng các nhà máy tinh luyện alumina, và
cũng chẳng biết gì hơn về các kế hoạch cưỡng chiếm đất
đai, chuyện đền bù, vân vân. Mặc dù những người dân các
làng đều phản đối tới các công ty và cơ quan nhà nước về
những thiệt hại do các địa điểm xây dựng gây ra, như nơi
chứa cặn thải, như nước thải, như tiếng ồn và độ rung,
song chẳng hề có giải pháp cơ bản nào dã được thực thi.
Các công ty cũng không chi trả lương cho công nhân xây dựng vì
"thiếu tiền". Nhiều người trong số công nhân đó là
những công nhân di cư từ các vùng xa xôi hẻo lánh tới, rất
nhiều người trong số đó về nghỉ Tết xong thì không quay
lại làm việc nữa, vì tình trạng công việc cũng bấp bênh.
Chẳng ai tin việc chính quyền nói rằng sự phát triển mang
lại công ăn việc làm và những cơ hội được đào tạo nghề
nghiệp cho cộng đồng và đóng góp vào việc tăng trưởng nền
kinh tế địa phương. Bộ Công Thương là cơ quan kiểm chứng
dự án nhấn mạnh rằng họ "tôn trọng phong tục tập quán
của dân bản địa", nhưng sự thật thì rành rành là khác
hẳn.
Trong khi nhà máy tinh luyện alumina ở Lâm Đồng được giả
định sẽ bắt đầu sản xuất vào năm 2010, thì kế hoạch xây
dựng ban đầu đã bị đẩy lui đến hai năm. Đã hai lần ra
quyết định lùi thời hạn đưa nhà máy tinh luyện đó vào
sản xuất.
Theo lời giải thích của cơ quan quản lý dự án, những lý do
chậm trễ là do các yêu cầu kỹ thuật phức tạp để sản
xuất alumina, có những "sai sót" ở vài giai đoạn của quy trình
khiến cho công việc sản xuất không ổn định và cũng còn do
sự chậm chạp trong việc thu đất. Cũng đã có kế hoạch mở
rộng cảng Kê Gà ở tỉnh Bình Thuận để chuyên chở alumina,
thế nhưng công việc xây dựng đã không tiến triển cả năm
năm sau khi chính phủ ký giấy phép vào năm 2007, và tháng Hai
vừa rồi, cuối cùng thì dự án cũng đã chấm dứt. Cũng không
có tiến bộ gì trong việc mở rộng các con đường và gia cố
cầu nối nhà máy tinh luyện với cảng. Dự án rõ ràng là đã
thất bại, song có một điều vẫn còn không rõ ràng, ấy là ai
chịu trách nhiệm về chuyện đó.
Có nhiều lời chỉ trích về sự thất bại của nhiếu dự án
lớn khác nhau, như dự án phát triển bô xit, như tình trạng
tham nhũng ở những doanh nghiệp nhà nước. Tình hình đã ép
chính phủ phải lên tiếng trả lời, cho nên vào tháng Ba, đã
có cuộc họp để "các bộ trưởng trả lời dân". Khi được
hỏi về sự phát triển kế hoạch bô xit bị kéo lê thê, Bộ
trưởng Công Thương Vũ Huy Hoàng đã nói rằng lý do thất bại
là vì đây là "lần đầu thử nghiệm ở Việt Nam", và Việt
Nam "không có kinh nghiệm gì trong việc quản lý vốn quá to
tát đến thế" (hàng chục tỷ đô-la) và dự án "đòi hỏi
những yêu cầu kỹ thuật phức tạp". Tình trạng với chuyện
nhà máy điện hạt nhân cũng tương tự.
Đầu năm nay, tôi tổ chức một cuộc hội thảo ở Hà Nội
về sự phát triển nguồn lực và chính sách môi trường, với
sự trợ giúp của Bộ Công Thương Việt Nam và các đại học,
viện nghiên cứu của Nhật Bản. Thế nhưng Bộ Công Thương
từ chối thẳng thừng việc đưa vấn đề phát triển bô xit
vào chương trình nghị sự và sẽ không cho phép những chuyên
gia và trí thức nào có phê phán dự án được tham dự hội
thảo. Thậm chí bộ này còn không chấp nhận sự tham gia của
Bộ Tài nguyên và Môi trường của Việt Nam, là cơ quan có
nhiệm vụ xử lý các vấn đề môi trường. Tôi muốn tạo cơ
hội cho những người thúc đẩy dự án và những người phê
phán dự án có điều kiện ngồi với nhau và tham gia thảo
luận cởi mở, thế nhưng ngay từ giai đoạn chuẩn bị hội
thảo thì các ý định của chúng tôi đều bị phá.
<h2>PHE CHỐNG LẠI VIỆC XÂY NHÀ MÁY ĐIỆN HẠT NHÂN VÀ NHỮNG
CUỘC BẮT BỚ VÔ PHÁP LUẬT</h2>
Những nhà trí thức Việt Nam tiếp tục chống lại việc phát
triển bô xit cũng chia sẻ thông tin về những tai nạn tại nhà
máy Chernobyl và nhà máy điện hạt nhân Fukushima số 1, và đều
lên tiếng chống lại các dự án xây dựng nhà máy điện hạt
nhân mà Nga và Nhật Bản đang thực hiện tại tỉnh Ninh Thuận.
Nhưng các gương mặt chính đều đang bị cơ quan An ninh của
Việt Nam theo dõi giám sát, rồi bị bắt bớ vô luật pháp và
bị lục soát nhà ở.
Cái xu thế mạnh mẽ ở các quốc gia trên thế giới là tìm
cách thực hiện việc kiểm soát mạnh mẽ việc giải quyết
các vấn đề liên quan đến các tài nguyên chủ yếu và các
dự án phát triển năng lượng. Điều này có nghĩa là đặt
chính phủ và các công ty, các cư dân địa phương và các cộng
đồng dân thiểu số cũng như các chuyên gia và trí thức, các
công dân và các tổ chức phi chính phủ, các tổ chúc quốc tế
trên cùng một địa vị ngang bằng như nhau. Thế nhưng chính
phủ Việt Nam tuy vẫn nói là đi theo một chính sách ngoại giao
"tham gia tích cực vào cộng đồng quốc tế", song thực tế
thì đã đi theo hướng ngược hẳn lại. Trong hơn hai chục năm
tôi làm nhà quan sát đất nước này, tôi thấy chính phủ Việt
Nam bao giờ cũng tìm cách che giấu những sự thật họ không
muốn phô ra, và điều này cơ bản không hề thay đổi. Việc
xây dựng các nhà máy điện hạt nhân, cùng với một bầu
không khí chính trị không đủ công khai cởi mở và sự xóa
bỏ tự do ngôn luận, tất cả sẽ gây nên những vấn đề
nghiêm trọng trước khi thu được những kết quả về công
nghệ và kinh tế. Nhật Bản cần hiểu rõ tình hình Việt Nam
và do đó hãy xem xét lại cách thức hợp tác với một đối
tác như thế.
A.N.
Nguồn: ajw.asahi.com
Phạm Toàn dịch
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130628/viet-nam-cuoc-thao-luan-bi-huy-bo-nhung-cau-hoi-ve-quan-he-viet-nhat),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét