<strong>Cựu thủ tướng Hungary Horn Gyula vừa qua đời chiều hôm
qua, 19/06/2013, sau nhiều năm lâm trọng bệnh, thọ 81 tuổi. Năm
1989, trước ống kính truyền hình và truyền thông quốc tế,
Horn Gyula trong cương vị Ngoại trưởng đã cùng người đồng
nhiệm Áo, Alois Mock dỡ bỏ "Bức màn sắt" biểu tượng
của hơn 40 năm chiến tranh lạnh.</strong>
<div class="boxright300"><img
src="http://www.viet.rfi.fr/sites/viet.filesrfi/dynimagecache/12/0/618/460/344/257/sites/images.rfi.fr/files/aef_image/HORN-20130619.JPG"
/><div class="textholder">Vào năm 1989, ông Horn Gyula cùng với Ngoại
trưởng Áo Alois Mock dỡ bỏ "Bức màn sắt" ngăn chia hai khối
Đồng -Tây (Reuters)</div></div>
Ông Horn Gyula là người có công với tiến trình thống nhất
nước Đức. Thông tín viên Hoàng Nguyễn cho biết thêm về thân
thế và vai trò của ông Gyula trong quá trình đưa Đông Âu về
lại với châu Âu.
Ông là một tượng đài của cánh tả Hungary thế kỷ 20, đồng
thời, có lẽ là chính khách Hung được biết đến nhiều nhất
ở nước ngoài trong 25 năm qua, người mà tên tuổi gắn liền
với những quyết định hết sức ngoạn mục trong đối ngoại
của Hungary năm 1989.
Sự ra đi của ông chấm dứt quãng thời gian 6 năm liền ông
phải nằm viện, nhiều lúc trong trạng thái hôn mê, ngay sau kỷ
niệm sinh nhật lần thứ 75 được tổ chức trọng thể với
sự hiện diện của nhiều cựu chính khách lớn, như Tổng
thống Liên Xô Mikhail Gorbachev, hay Ngoại trưởng Đức
Hans-Dietrich Genscher.
<strong>Một nhà ngoại giao kỳ cựu </strong>
Horn Gyula sinh ngày 05/07/1932 tại Budapest trong một gia đình mà
cả cha và mẹ đều là công nhân. Ông phải vào đời từ khi
còn rất sớm, khi mới học lớp 5 cấp Tiểu học. Đầu thập
niên 50, Horn được du học Cao đẳng Kinh tế và Tài chính tại
thành phố Rostov cạnh bờ sông Đông (Liên Xô).
Trở về nước, năm 1959, Horn được tuyển vào Bộ Ngoại giao
và những năm sau, ông trở thành một nhà ngoại giao chuyên
nghiệp, từng làm việc tại Bulgaria, Nam Tư, rồi giữ chức
Trưởng phòng Ngoại vụ thuộc Ủy ban Trung ương Ðảng Công
nhân Xã hội Hungary (MSZMP, tức Ðảng Cộng sản Hung).
Năm 1977, ông lấy bằng phó tiến sĩ Kinh tế và có thời gian
giữ cương vị cao trong Bộ tài chính Hungary. Từ giữa thập
niên 80, Horn lọt vào Ban lãnh đạo thượng đỉnh của Ðảng -
trong hai năm 1988-1990, ông trở thành một gương mặt cấp tiến
tiêu biểu của quá trình dân chủ hóa trong đảng và nhà nước
Hungary.
Năm 1989, Horn giữ chức Bộ trưởng Ngoại giao trong chính phủ
của Thủ tướng Németh Miklós theo hướng cải tổ. Trên cương
vị Ngoại trưởng cuối cùng của nước Hungary cộng sản, Horn
đã có vai trò lớn trong việc CHND Hungary chính thức thiết lập
quan hệ ngoại giao với Nam Hàn, Israel, Cộng hòa Nam Phi và Tòa
Thánh Vatican.
Tuy nhiên, Horn Gyula chủ yếu được biết đến và trở thành
chính khách hàng đầu của Hungary trong con mắt phương Tây, là
nhờ những nỗ lực vượt bậc trong ngoại giao của ông trong
năm 1989.
<strong>"Quyết định lựa chọn Châu Âu" </strong>
Với chủ trương đổi mới, vào ngày 27/06/1989, trước ống
kính truyền hình và truyền thông quốc tế, Horn đã cùng
người đồng nhiệm, Ngoại trưởng Áo Alois Mock dùng chiếc kìm
cộng lực dỡ bỏ "Bức màn sắt" phân cách Đông - Tây trong
hơn bốn thập niên thời Chiến tranh lạnh.
Trong mùa hè và mùa thu năm 1989, cũng chính Horn Gyula là "kiến
trúc sư" của một quyết định được quốc tế đánh giá là
"quyết định lựa chọn Châu Âu" của chính phủ Hungary.
Đêm 10/11, nước Hung đã mở biên giới Hung - Áo cho 60-70 ngàn
người tị nạn Đông Đức qua ngả Áo sang phương Tây.
Biến cố này được coi là đã góp phần không nhỏ vào sự
sụp đổ của thể chế cộng sản Đông Đức, cũng như cho sự
thống nhất của nước Đức sau đó một năm. Như khẳng định
vào năm 1990 của thủ tướng cuối cùng của CHDC Đức Lothar de
Maiziere: "Sự sụp đổ của bức tường Berlin khởi đầu ở
Hungary".
Điều này cũng được nhấn mạnh trong phát biểu của Thủ
tướng Helmut Kohl tại buổi lễ trọng thể vào ngày thống
nhất nước Đức 03/10/1990: "<em>Chúng ta hãy đừng quên rằng
đất dưới cổng Brandenburg là đất của Hungary! Người Hungary
đã dỡ viên gạch đầu tiên của bức tường Berlin…</em>".
Bên cạnh đó, Horn Gyula còn là người khởi thảo và vào tháng
3/1990, ông đã đặt bút ký thỏa thuận về việc rút quân
đội Liên Xô khỏi Hungary, sau 45 năm "đồn trú tạm thời".
Trong số tất cả các chính khách đương thời của Hungary, Horn
cũng là người đầu tiên đưa ra khả năng Hungary có thể gia
nhập khối NATO, cũng như Liên hiệp châu Âu.
<strong>Quốc tế trọng vọng, Hungary "lừng chừng" </strong>
Sau biến cố 1989-1990, vẫn có vị trí đáng kể trên chính
trường Hungary: ông từng là thủ tướng thứ ba của Đệ tam
Cộng hòa Hungary (nhiệm kỳ 1994-1998), và giữ cương vị Chủ
tịch Đảng Xã hội Hungary (thoát thai từ Đảng Cộng sản
trước kia) trong thời kỳ 1990-1998.
Horn được coi là một sáng lập viên cựu trào, người đã
đưa Đảng Xã hội Hungary từ đống tro tàn trong cuộc bầu cử
năm 1990, thành một trong hai đảng mạnh nhất của Hungary, trong
nhiều năm giữ cương vị đảng cầm quyền tại nước Hung, mà
không cần phải thật sự đoạn tuyệt với quá khứ cộng
sản.
Tuy nhiên, trong những năm sau, sự đánh giá của công luận
Hungary với Horn Gyula không đồng nhất, vì vai trò của ông trong
cuộc cách mạng 1956. Sau khi cuộc cách mạng Hung bị đàn áp,
Horn Gyula gia nhập Đảng Cộng sản Hung, rồi tham gia lực
lượng "công an vũ trang cách mạng", được lập ra để đàn
áp các chiến sĩ cách mạng 1956.
Vai trò của ông Horn trong các biến cố sau cách mạng 1956 chưa
được tìm hiểu thật rõ ràng, chỉ biết một năm sau, ông
được tặng huy chương vì thành tích trong đội "công an vũ
trang" và đó là phần thưởng dành cho các thành viên tích
cực và năng nổ. Cho đến cuối đời, Horn vẫn có quan điểm
rằng ông chỉ "bảo vệ trị an thời đó một cách hợp
pháp".
Đó là lý do khiến Horn Gyula đã hai lần bị các vị tổng
thống Hungary khước từ việc trao Huân chương Nhà nước (nhân
dịp ông thượng thọ 70 và 75 tuổi), vì họ quan niệm rằng vai
trò của ông thời 1956 đi ngược lại với tinh thần và hệ
thống giá trị của Hiến pháp Hungary.
Tuy nhiên, đối với nước ngoài, tên tuổi Horn Gyula gắn liền
với những chuyển biến dân chủ của Hungary năm 1989, mà theo
nhận định của ký giả Thụy Sỹ Andreas Oplatka, đã khởi
động một "phản ứng dây chuyền mang tính cách mạng", dẫn
đến sự thống nhất của nước Đức và khiến các quốc gia
Đông Âu có cơ hội trở về với "mái nhà chung" Châu Âu.
Horn Gyula thuộc nhóm những chính khách Hung chủ lực đã đưa ra
những quyết định cứng cáp mà nếu thiếu nó, theo một đánh
giá khác, "lịch sử của toàn Châu Âu sẽ đi theo một hướng
khác": "Từng có một khoảnh khắc mà Hungary đã cống hiến
cho Châu Âu và Châu Âu không quên điều đó".
Đó là lý do khiến ở Đức, Horn Gyula thuộc hàng những người
Hung được biết đến nhiều nhất của mọi thời đại - sinh
thời, đã có đường phố mang tên ông tại một thành phố
nhỏ tại Đức. Ngay sau khi ông qua đời, Ngoại trưởng Đức
Guido Westerwelle ra thông cáo khẳng định : "người Đức không
bao giờ quên những hành động quả cảm của Horn Gyula".
Bởi lẽ, như đánh giá của nước Đức, trong một khoảnh
khắc quyết định, Horn Gyula đã hành xử đúng đắn, và đã
sống theo những giá trị tự do và nhân đạo của Châu Âu -
bằng cách ấy, ông đã "vĩnh viễn đảm bảo vị trí của
mình trong sử sách" (lời Ngoại trưởng Đức).
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130622/horn-gyula-nguoi-do-bo-buc-man-sat-dong-au-tu-tran),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét