Hà Hiển - Con dao hai lưỡi

Nhân ngày "Báo chí cách mạng Việt Nam", xin được đăng
lại entry dưới đây. Bài viết đã cũ nhưng tác giả cho rằng
nó vẫn còn tính thời sự vì vấn đề mà nó nêu ra cho đến
ngày hôm nay vẫn chưa chịu cũ ở "đâu đó" (người viết
mới học được cụm từ này từ báo chí "lề phải"), khi
mà người ta vẫn say sưa với thứ "nước đường" có tên
là "định hướng thông tin" mà không biết rằng bản thân
họ, khi đã say sưa quá thì cũng rất dễ bị lạc hướng bởi
chính cái sự "định hướng" mà mình đầu têu ra ấy – mà
hậu quả có thể bi thảm khôn lường cho chính họ – như sự
kiện xảy ra ở Romania năm 1989 là một cảnh báo không thừa.

<h2>Từ chuyện xảy ra cách đây 20 năm tại Romania</h2>

<div class="boxleft320"><img
src="http://hahien.files.wordpress.com/2013/06/ceauc59fescu-be1bb8b-xe1bbad-te1bbad.jpg?w=630"
/></div>
Những ngày này cách đây 20 năm (bài này được viết vào cuối
năm 2009), thế giới chứng kiến chế độ độc tài gia đình
trị Ceauşescu mang danh nghĩa XHCN sụp đổ tại Romania, dẫn
đến việc 2 vợ chồng ông bị những người tham gia chính
biến xử tử vào ngày 25/12/1989.

Sự kiện bi thảm trên và những nguyên nhân của nó đã được
đề cập, phân tích và đánh giá khá đầy đủ trên trang <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolae_Ceau%C5%9Fescu"><em>Bách khoa
toàn thư mở</em> (WIKIPEDIA)</a> nhưng trên trang đó tôi chú ý
nhất đoạn được trích dưới đây:

<em>"…Tới năm 1989, Ceauşescu đã có những dấu hiệu hoàn
toàn chối bỏ thực tế. Trong khi cả đất nước đang trải qua
thời gian cực kỳ khó khăn với những hàng dài người trước
các cửa hàng thực phẩm rỗng không, ông thường xuất hiện
trên đài truyền hình nhà nước trong các cửa hàng đầy ắp
thức ăn, tới thăm những lễ hội thực phẩm và nghệ thuật
lớn nơi người dân mang tới cho ông những thực phẩm ngon lành
và ca ngợi thành tựu "tiêu chuẩn sống cao" đạt được
dưới quyền cai trị của ông. Những đội cung cấp thực phẩm
sẽ lấp đầy các cửa hàng trước khi ông đến, và thậm chí
những chú bò được nuôi nấng tử tế sẽ được chở đi
khắp nước để tham gia vào các cuộc thăm viếng các nông trang
của ông. Các mặt hàng chủ lực như bột mì, trứng, bơ và
sữa rất khó kiếm và hầu hết mọi người bắt đầu phải
phụ thuộc vào mảnh vườn nhỏ của mình trong những mảnh sân
khu tập thể hay tại vùng nông thôn để sống. Cuối năm 1989,
những buổi phát sóng hàng ngày trên TV,,,với những con số thu
hoạch được cho là kỷ lục, trái ngược hoàn toàn với sự
thiếu hụt mà người dân thường Romania đang trải qua ở thời
điểm ấy.</em>

<em>Một số người, tin rằng Ceauşescu không biết về điều
đang diễn ra trong nước, tìm cách trao cho ông những lá thư
thỉnh nguyện và phàn nàn trong các chuyến viếng thăm vùng nông
thôn của ông. Tuy nhiên, mỗi lần có một lá thư, ông lại
chuyển nó lập tức cho các thành viên đội an ninh. Việc
Ceauşescu có đọc bất kỳ lá thư nào hay không vẫn là điều
chưa được biết. Theo những lời đồn đại ở thời ấy,
những người muốn trao thư trực tiếp cho Ceauşescu đều có
nguy cơ bị trừng phạt bởi cảnh sát mật. Mọi người rất
chán nản trong việc này và nói chung xuất hiện cảm giác rằng
mọi thứ đang rất tồi tệ…"</em>


<div class="boxright220"><img
src="http://hahien.files.wordpress.com/2009/12/nicolaeceausescu.png?w=630"
/></div>
Trong khi vào tháng 11 cùng năm đó, Đại hội lần thứ 14 Đảng
CS Romania đã diễn ra với việc Ceauşescu được bầu lại làm
Tổng Bí thư. Nếu ai đã từng theo dõi sự kiện cực kỳ hoành
tráng này được phát trong chương trình thời sự của Đài
truyền hình Việt Nam thời ấy thì sẽ không dám nghĩ đến sự
thay đổi đến chóng mặt sau đó 1 tháng. Có thể cảnh tượng
những cuộc mit-tinh quần chúng khổng lồ trên đường phố
chào mừng thành công của đại hội đảng và tung hô lãnh tụ
– "người dẫn đường vĩ đại" Ceauşescu – và việc cứ
vài phút một lần, diễn văn của ông lại bị ngắt quãng
bởi những tràng vỗ tay như sấm dậy và thời gian được tính
cho vỗ tay còn nhiều hơn cả thời gian đọc diễn văn ấy đã
làm cho nhà độc tài cực kỳ yên tâm về vị thế lãnh đạo
cho đến suốt đời của mình. Và chính những cảnh tượng huy
hoàng như vậy được diễn đi diễn lại trên trên các phương
tiện thông tin đại chúng đã càng làm tăng thêm phần cay
đắng cho sự sụp đổ xảy ra chỉ 1 tháng sau đó.

Có thể nói thông tin có định hướng tại Romania thời đó đã
làm cho nhà độc tài không thể đánh giá đúng tình hình và là
nguyên nhân cực kỳ quan trọng dẫn đến sự sụp đổ chế
độ và cái chết bi thảm của vợ chồng ông.

<h2>… đến sự kiện Khe Sanh cách đây hơn 40 năm</h2>

Khe Sanh là 1 trận quyết chiến ác liệt và đẫm máu xảy ra
tại chiến trường miền nam Việt Nam giữa quân đội Bắc
Việt Nam và quân đội Mỹ năm 1968 mà sau đó cả hai bên đều
tuyên bố chiến thắng.

Trận Khe Sanh nổi tiếng đến nỗi nó cũng được Tổng thống
Mỹ Obama nhắc đến trong bài diễn văn nhậm chức của ông.

Chuyện bên nào trong trận chiến đó thực sự giành chiến
thắng về quân sự đã được nhiều nhà phân tích đánh giá
kèm theo những số liệu cụ thể về tổn thất, mục tiêu
đặt ra và mức độ hoàn thành những mục tiêu ấy của mỗi
bên nhưng đây không phải là chủ đề mà người viết bài này
muốn bàn ở đây. Nhưng có một điều đã dược khẳng định
là bất chấp tổn thất lớn về sinh mạng, sự kiện Khe Sanh
cũng như cuộc Tổng tấn công Mậu Thân 1968 của các lực
lượng Bắc Việt Nam đã tác động tiêu cực đến dư luận
Mỹ và từ những sự kiện này, chính phủ Mỹ đã phải chịu
những sức ép nội bộ rất lớn để cuối cùng phải đi đến
quyết định rút ra khỏi cuộc chiến vài năm sau đó, dẫn
đến sự sụp đổ nhanh chóng của chế độ Sài Gòn năm 1975.

Và phải nói rằng, để tạo nên những sức ép này tại nội
bộ của nước Mỹ cũng như khích lệ tinh thần chiến đấu hy
sinh của chiến sĩ, sự phấn khởi, đồng thuận của dân chúng
tại hậu phương miền bắc có sự đóng góp rất lớn của các
phóng viên chiến trường, thường được gọi là các "chiến
sĩ trên mặt trận thông tin"…

Điều này cũng đã được thể hiện trong 1 bài viết của ông
Đỗ Phượng, nguyên TGĐ TTX VN nói về chuyện làm báo trong đó
có những thông tin khá thú vị như sau:

<em>"…Nhớ lại 30 năm trước, nhóm nhà báo phương Tây có 2
người Mỹ gặp những người lãnh đạo TTXVN. Họ bảo: Các
ngài là hãng thông tin của nhà nước. Có phải mỗi thông tin
của các ngài đều do lãnh đạo Đảng cấp trên duyệt! Không
trả lời trực tiếp câu hỏi, người lãnh đạo Thông tấn kể
lại những mẩu chuyện vui về mặt trận Khe Sanh. Ông kể lại
1 loạt tin, bài, ảnh phát đi hồi đó rồi nói vui: Chỉ có
rất ít tính chân thật trong những thông tin đó….Các bạn có
thể phê phán chúng tôi theo quan điểm của các bạn về chức
trách và hành nghề của nhà báo. Còn chúng tôi… là công dân
VN. Và đã là công dân VN thì nghĩa vụ cao cả nhất là góp
phần thắng Mỹ…" </em>

<h2>Con dao 2 lưỡi?</h2>

Cách đây mấy năm, người viết bài này được xem chương
trình "Chiếc nón kỳ diệu" trên VTV3 với chủ đề "Báo
chí cách mạng Việt Nam" và người dẫn chương trình quen
thuộc là anh Lại Văn Sâm. Người lọt vào vòng thi cuối cùng
phải nói đúng ô chữ để trả lời cho câu hỏi đưa ra là
"Tiêu chí của báo chí cách mạng Việt Nam là gì?". Cả thí
sinh và tất cả khán giả có mặt tại trường quay đã không
thể đưa ra câu trả lời chính xác khi hầu hết mọi người
đều cho rằng đó là "TRUNG THỰC" trong khi đáp án mà anh
Lại Văn Sâm cuối cùng đưa ra là "ĐỊNH HƯỚNG".

Những điều mà ông Đỗ Phượng, bậc lão làng trong "Làng
báo cách mạng Việt Nam" viết ở trên có thể là 1 ví dụ
tiêu biểu vê hiệu quả to lớn mà sự ĐỊNH HƯỚNG ấy mang
lại trong chiến tranh cách đây 30 – 40 năm…

Nhưng đó là thời chiến.

Còn trong thời bình thì việc tiếp tục áp dụng "thủ pháp"
ấy có hiệu quả lợi hại đến đâu? Và liệu nó có phải là
"con dao 2 lưỡi" không nếu tham khảo sự kiện xảy ra cách
đây 20 năm tại Romania?

Xin giành phần trả lời cho các bạn nhà báo.

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130618/ha-hien-con-dao-hai-luoi), một số
đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc
giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận
có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng
dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!