Bùi Văn Bồng - Đèn không sáng dưới chân

<center><img
src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgPXr2loMoI4qS-byGc6cVZmQIH-XO0HJDTxPIc_xpVpuehpsRGWZkoUwbXGuYiG62k1_WDKSPnQ2goRjOzFCNkvPXUbkEzOMhzWxzalev9HExqAcg83wkoULShycMFJ6pyUPUQ42eyGXTG/s400/bao+chi1.jpg"
/></center>

Cuối tháng 3 năm ngoái, khi 'sự kiên' vụ cưỡng chế, thu
hồi đất vẫn đang giữ cao trào sôi sục, diễn biến phức
tạp, Hội nghị cán bộ báo chí toàn quốc triển khai nhiệm
vụ trọng tâm năm 2012 do Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp
với Bộ Thông tin và Truyền thông, Hội Nhà báo Việt Nam, Tỉnh
ủy Quảng Ninh tổ chức đã khai mạc tại thành phố Hạ Long,
tỉnh Quảng Ninh. Hội nghị tập trung thảo luận nêu bật
những kết quả đã đạt được công tác chỉ đạo, quản lý
báo chí và các hoạt động báo chí; phân tích, làm rõ những
hạn chế, thiếu sót trong công tác báo chí; đề xuất các
giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên
truyền. Tuy nhiên, điều lấy làm lạ, suốt hội nghị không ai
bàn (ít nhất là nhắc) đến vụ Tiên Lãng. Điều đó cũng dễ
hiểu với 'nêp quen' đã thành nguyên tắc: "Chưa có chỉ
đạo!" Trước sự kiện động trời như thế, cả thế giới
đều biết và xôn xao, nhưng hàng nghìn cơ quan báo, đài "lề
phải" vẫn án binh bất động, vẫn "im lặng đáng sợ"!
Trong khi đó lại 'say sưa' đi làm dịch vụ, thương mại, quảng
cáo, lo 'hoàn thành kế hoạch' viết bài theo đơn đặt hàng...
để nuôi nhau và làm giàu.

Báo chí, truyền thông ở nước ta xưa nay vẫn 'làm theo chỉ
đạo, thảo theo kế hoạch, viết phải lách' cho nên, ai cũng
né tránh các sự kiện, vụ việc, vấn đề nổi cộm. Tông
biên tập và các Ban biên tập lúc nào cũng 'cảnh giác cao
độ' - …"Bạn đọc thích đấy, dân mong đấy, dư luận
cần báo chí lên tiếng đấy, nhưng…thôi! Không kéo chẳng
phải đầu cũng phải tai". Ai cùng sợ bị phê bình là 'sai
nguyên tắc nghiệp vụ', sợ Tuyên giáo và lãnh đạo nhắc
nhở, sợ vi phạm quy định, sợ 'cầm đèn chạy trước
ô-tô'.

<div class="boxleft320"><img
src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhyG6-0ZIB9-_RhXwykzX6_M6R3HhtYjPrKR4s5XlZu_GU2vOSCXWM-Bubnb8Z6eKlbuzZMX_4Ypu2vGICStLElojpl_BWLxfpLkEpRYBZjG0b1v140bz3KnWtvDk0oytIYMXNJA1DpIlHB/s320/baochi2.jpg"
/></div>

Nhưng, một thực tế mà cơ quan chủ quản, người chỉ đạo
và Ban biên tập các báo (tạm gọi là) "lề phải" cần tôn
trọng hiện thực khách quan, đi sát thực tế, bạn đọc vẫn
là trên hết. Nhiều vụ việc, sự kiện xảy ra, nhưng báo chí
đưa tin nguội là vì "chờ xin ý kiến chỉ đạo', phóng
viên lại chờ đủ thứ thủ tục đi công tác, chờ ý định
hướng dẫn nội dung, phạm vi, cách thức viết bài…

Hiện nay, từ nhu cầu dân chủ và cuộc sống xã hội, tính
chiến đấu của báo chí đòi hỏi phải rất nhanh, nhạy và
kịp thời. Đây là kênh thông tin quan trọng phục vụ cho lãnh
đạo, phục vụ nhân dân một cách nhanh nhạy, chính xác, kịp
thời. Chỉ nhìn trong hơn một năm qua, các sự kiện: Tiên Lãng,
Văn Giang, Vụ Bản, Bỉm Sơn, Dương Nội, Cần Thơ, Đắc Nông
và cả Bô-xít Tây Nguyên…, nếu chỉ trông chờ vào thông tin
của các tờ nhật báo, tạp chí, phát thanh, truyền hình thì
Chính phủ và các cơ quan Bộ, ngành ở Trung ương không thể có
nhanh, kịp thời và đủ thông tịn xem xét, đánh giá, luận
giải bản chất vấn đề để giải quyết nhanh và chính xác.

Như vụ Tiên Lãng, chính Bộ trưởng Vũ Đức Đam, Chủ nhiệm
Văn phòng Chính phủ, đã nói rằng, trong hơn một tuần, ông
đã đọc hơn 800 bài báo, chủ yếu là các trang blog trên mạng
xã hội đã đưa thông tin rất nhanh, kịp thời, bám sát vụ
việc. Từ đó, Văn phòng Chính phủ mới có cơ sở tham khảo,
phân tích vấn đề, sự việc, để tổng hợp thông tin, có cơ
sở báo cáo Thủ tướng Chính phủ và tham gia ý kiến với các
bộ, ngành.

Trong thực tế, báo chí và các trang mạng trung thực, xây dựng,
có trách nhiệm chính là những kênh thông tin quan trọng giúp cho
công luận nhận rõ thực tế, nắm bắt sự thật nhanh nhạy
nhất. Nó cũng giúp ích cho lãnh đạo, chỉ đạo. Nếu lãnh
đạo coi thường các thông tin xã hội trung thực, thẳng thắn
thì coi như tự trói mình và thậm chí sẽ nhiều sai lầm trong
lãnh đạo chỉ đạo, đièu hành.

Ta thường thấy những cán bộ, đảng viên trung chính, có phẩm
chất, năng lực, tự thấy mình hoàn chỉnh, ít sai phạm gì
lớn, thì lại rất quý, tôn trọng báo chí, không sợ báo chí
dù về nghiệp vụ nhà báo có thể hiện ở bất kỳ dạng
thức nào. Họ còn rất thích khi đối thoại với báo chí. Chỉ
có những cán bộ, đảng viên phẩm chất, năng lực kém, làm
sai trái, vi phạm chuyện này việc kia, suy thoái về chính trị,
tư tưởng, đạo đức, lối sống, cố tình co lại, bưng bít,
che giấu sai lầm mới ngán ngại, có khi sợ, né tránh báo chí.
Vì thế, các nhà lãnh đạo ở các cấp, các ngành, địa
phương, đơn vị rất cần nâng cao nhận thức, thấy rõ vai
trò, tác dụng của báo chí là kênh thông tin quan trọng, cần
thiết và bổ ích phục vụ cho lãnh đạo, quản lý, điều hành
trong thời đại bùng nổ thông tin và trình độ dân trí đã
được nâng cao như hiện nay.

<div class="boxright320"><img
src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEig4eitEVM3f829i2NUkz027kGGHLT2cVy9ZAVvVqMtN0GidSjgpTwZ8GoEvbC2TupZp6Kd1aTZgSKokCPAv259nxyv10XFnTVe6-lM4XD0ieuwwZZ3qBdhjLOM3ystnQpUu5_za8QU-bua/s320/baochi1.jpg"
/></div>

Trong những đặc điểm, và cùng là đường lối, nguyên tắc
của báo chí cách mạng là phải bảo đảm tính thời sự, tính
chính xác, trung thực, tính chiến đấu. Tính chiến đấu thể
hiện lập trưởng tư tưởng, bản lĩnh, chí khí, chính kiến
và trách nhiệm của người làm báo.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, một tờ báo không có tính
chiến đấu là tờ báo không có linh hồn. Một tờ báo chỉ
nói những điều vô thưởng vô phạt, những điều ngoài lề
cuộc sống, những điều chẳng những không cổ vũ được mà
còn làm bải hoải tinh thần chiến đấu của các chiến sĩ
cách mạng thì tuyệt nhiên không phải là tờ báo cách mạng.
Nhà báo phải tự đặt cho mình câu hỏi: "Viết cái gì, viết
cho ai, viết để làm gì?".

Luật báo chí cùng nêu rõ: "Báo chí là để bảo đảm quyền
tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công
dân, phù hợp với lợi ích của chủ nghĩa xã hội và của
nhân dân;...". Luật Báo chí, ghi rõ là mọi công dân được
thông tin qua báo chí về mọi mặt của tình hình đất nước
và thế giới; tiếp xúc, cung cấp thông tin cho cơ quan báo chí
và nhà báo; gửi tin, bài, ảnh và tác phẩm khác cho báo chí mà
không chịu sự kiểm duyệt của tổ chức, cá nhân nào và
chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung thông tin;
…tham gia ý kiến xây dựng và thực hiện đường lối, chủ
trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; góp
ý kiến, phê bình, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo trên báo
chí đối với các tổ chức của Đảng, cơ quan Nhà nước, tổ
chức xã hội và thành viên của các tổ chức đó.

Báo mạng hiện nay cũng phát triển, và nhất là mạng xã hội
ngày càng rầm rộ. Báo mạng online, mạng tự lập được cấp
giấy phép, mạng do ngành, địa phương quản lý (công thông tin
điện tử), và "làn sóng blog" cá nhân. Các trang mạng Blog,
cùng như các trang web (chính thống và tự lập) nay tràn lan,
mênh mông bể sở, là kênh thông tin hiện đại, nhanh, kịp
thời đưa thông tin cần thiết đến rất nhiều bạn đọc trong
thời bùng nổ thông tin này, nhất là giới trẻ, tại sao có
người lại ấn tượng gì đó, mặc cảm gì đó với các trang
blog. Như Tổng thống Obama đã nói, mạng Internet là "sóng
của trời", hãy để nó phát triển tự nhiên theo tiến bộ
khoa học và nhu cầu đời sống, con người đừng 'nhảy ra'
quản lý, sẽ không mạng lại gì mà còn kìm hãm phát triển...,
Mà quản lý cái gì? Tất nhiên, phương tiện thông tin đại
chúng nào cùng co hai mặt của nó. Nhiệm vụ của nhà quản lý
là nhận diện trên cương vực định hướng, quản lý và
điều hành. Những năm gần đây, người ta thấy tự do, vô tư,
vui nhộn, thoái mái biểu lộ và biểu cảm chính kiến nhất
vẫn là các trang blog trên nhiều hệ, kênh, tuyến băng thông,
liên kết khác nhau. Tất nhiên, người đọc các blog đều
phải biết tự phân định hay-dở, đúng-sai, biết cách cảm
nhận và tự lý giải. Đây cũng là kênh giao lưu nhanh, nhạy
cảm, ngày càng thu hút nhiều người đọc, nhất là lớp trẻ.
Việc rình rập quy chụp, ngăn chặn mạng và truy bắt các
bloger, áp dặt họ vào các điều luật hình sự để muốn
quản lý chặt chẽ mạng truyền thông phổ quát, và là nhu
cầu, của xã hội là đi ngược lại xu thế phát triển thời
đại, vi phạm nền dân chủ xã hội.

<div class="boxleft320"><img
src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhOqSqp2N_zt6IM7QpnMHeIjs1z5AUFL11FOacWo6JvtS4aoWv-Hf7lgvn7iy-wbtg-UDRgl13YmHQxZSbExcbVtXtjwazkfLYcHEbnNy27bJVSmpmGxGZv_18pf9JBxXnrPGV4LbbFAKIO/s1600/blog.jpg"
/></div>

Do tốc độ và chất lượng phát triển của công nghệ thông
tin, báo mạng là mũi xung kích thời bùng nổ thông tin toàn
cầu. Nó đang dần trở thành một sức mạnh áp đảo, đẩy
báo in, báo nói, báo hình vào góc khó cạnh tranh. Thời đại
này, không có báo nào truyền tin nhanh bằng báo mạng. Một sự
kiện xảy ra tại bất kỳ nơi đâu, chỉ sau vài cú nhắp
chuột là cả thê giới đều biết. Sự phát triển của báo
mạng song hành với tốc lực phát triển nhanh, phổ cập và lan
truyền chưa từng thấy của công nghệ thông tin. Chính vì thế,
"khách hàng" của báo mạng ngày càng tăng nhanh với cấp số
cộng. Đầu tư cho phát triển cũng như quản lý được báo
mạng là tầm nhìn hiện đại. Khi lãnh đạo và cơ quan chỉ
đạo tuyên truyền, báo chí còn muốn thủ "cái loa riêng"
đầy động cơ cá nhân chủ nghĩa, cục bộ, bản vị thì cũng
khó mà đưa được những thông tin trung thực, khách quan đến
với công chúng. Đây cũng là "hãm địa" của công luận. Và
do vậy, tính chiến đấu của báo chí bị giảm đi, thậm chí
bị triệt tiêu, cũng mất luôn tính trung thực, chính xác.

Bài báo có tính chiến đấu phải đưa ra được những thông
tin bổ ích, đúng với thực tế cuộc sống-xã hội một cách
khách quan, toàn diện, có chọn lọc, phân tích, dẫn liệu có
lý, có tình. Nhà báo thấy cái đúng không khẳng định, né
tránh lẽ phải, không bảo vệ chân lý, không bảo vệ, chở che
người trung mà lại đi bao che kẻ gian, thiếu thiếu dũng khí
và thiếu cả trách nhiệm nghề nghiệp. Nhà báo mà thấy sai
không dám phê phán, thấy cái ác không dám lên tiếng phản
ứng, thấy oan khốc không dám bênh vực, thì coi như mất hẳn
tính chiến đấu, thiếu tính trung thực. Và như thế, tính hấp
dẫn của bài báo cùng tự tiêu luôn. Nhà báo cách mạng không
bao giờ là bồi bút cho bất cứ ai, bất cứ thế lực nào. Nhà
báo chân chính và chuẩn mực không chạy theo lối "thị
trường hóa nghề nghiệp", làm việc kiểu xu thời, mượn danh
nghề nghiệp vụ lợi, sống dựa, ăn theo, nói leo, ngoắc tay
giao kèo. Tình trạng phổ biến trong làng báo Việt vẫn là:
"Viết bài phải có kế lách, làm việc theo kế hoạch, dùng
nghiệp vụ nâng cao kế sinh nhai, chịu chơi lai rai tìm kế móc
nối". Vì thế, lương tâm là tiêu chuẩn hàng đầu của nhà
báo. Nhà báo trước hết phải có cái tâm, và phải có tầm.
Nhưng, quả là "đèn không sáng dưới chân", báo chí chính
thống hô hào đổi mới, ca ngợi đổi mới mà tự minhg lại
không đổi mới, thậm chií sợ đổi mới. Tại sao đến bây
giờ vẫn cái kiểu "Sợ cầm đèn chạy trước ô-tô !"?

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130618/bui-van-bong-den-khong-sang-duoi-chan),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!