<h2>Lãnh đạo thơ ngây</h2>
Lịch sử phong kiến Trung Quốc có một bài học sâu sắc giữa
lý thuyết và thực tế của công việc lãnh đạo. Chuyện kể
rằng: có một vị Vua trẻ được cha truyền ngôi cho sau một
thời gian được các các quan dạy dỗ cẩn thận về lễ nghĩa,
đạo quân tử trong cuộc sống. Vì vua trẻ mới lên ngôi nên
lân bang nhòm ngó. Nhân cơ hội này, vua nước bên cạnh tiến
quân đánh chiếm. Vị vua trẻ cùng tướng lĩnh xuất quân nghinh
chiến. Phát hiện quân giặc đang tràn qua sông, các tướng lĩnh
khuyên vua nhân cơ hội họ đang qua sông hãy tiến đánh để
tiêu diệt. Các tướng cho rằng đây là một cơ hội tốt để
phục kích. Vị vua trẻ không đồng ý vì cho rằng quân tử
không đánh lén, đánh lúc người ta khó khăn, phải để quân
bên kia qua sông rồi đánh đàng hoàng mới quân tử. Các tướng
lĩnh khuyên thế nào vua cũng không chịu, còn ra lệnh chém đầu
vì cho rằng làm tướng mà có hành vi tiểu nhân. Cuối cùng
quân giặt tràn qua sông, sắp lại đội hình, đánh bại và
tiêu diệt vị Vua trẻ, đất nước điêu tàn vì họa ngoại
xâm.
<h2>Lãnh đạo phải là người hiểu biết cuộc sống nhất</h2>
Khi chúng ta sống thành tập thể, tất yếu chúng ta cần có
lãnh đạo. Trong gia đình thì bố hoặc mẹ, trong lớp học thì
cử ra lớp trưởng, trong công ty thì có giám đốc, trong một
làng thì có trưởng làng, trong một đất nước thì có thủ
tướng, tổng thống. Chúng ta thấy một đặc điểm chung của
người lãnh đạo là người giỏi dang, có khả năng nổi trội
hơn những người còn lại để dẫn dắt tập thể đi đến
thành công. Để làm được điều đó họ có kiến thức, sự
hiểu biết hơn những người còn lại hoặc khả năng thực
tiễn của họ tốt hơn. Những người như vậy xứng đáng
được nhận vai trò lãnh đạo và tập thể cũng cần họ.
Bất kỳ tập thể nào dù qui mô: gia đình, công ty hay tỉnh
thành, đất nước nếu diễm phúc có người lãnh đạo giỏi
đều phát triển, lãnh đạo tồi thì sẽ khốn khó, thất bại.
Người lãnh đạo không chỉ am tường về kiến thức khoa học
mà họ còn là người rất hiểu về cuộc sống, hiểu về lòng
người, nhân tình thế thái. Suy cho cùng lãnh đạo là làm việc
với con người nên phải hiểu về con người sâu sắc. Nhiều
nhà khoa học rất giỏi nhưng nếu không hiểu được lòng
người, hiểu cuộc sống thì không bao giờ làm lãnh đạo thành
công. (Nhà bác học thiên tài Einstein đã từ chối chức tổng
thống Israel vì cho rằng về khoa học thì mình biết chút ít
còn về xã hội thì mù tịt. Lạ kỳ là ở Việt Nam nhiều vị
ngồi ghế lãnh đạo là do có bằng GS-TS. Cứ có bằng cấp cao
là nghiễm nhiên ngồi vào ghế lãnh đạo).
<h2>Lãnh đạo ở Việt Nam: u mê hay giả khờ ?</h2>
Ở Việt Nam, từ con nít đến người già ai cũng biết đến
nạn mãi lộ, công an giao thông chặn xe ăn tiền. Để xảy ra
vấn nạn này là do trao quyền quá nhiều cho công an: họ có
quyền chặn bất kì xe nào để khám xét, đòi hỏi giấy tờ;
có quyền đưa xe về đồn, giam giữ xe,… Rồi hệ thống
điều tra, xét xử ở Việt Nam lại tập trung quyền lực về
một mối; truyền thông, báo chí lại do quan chức nhà nước
nắm giữ. Từ mối quan hệ pháp luật bất bình đẳng này nên
các chủ xe phải đưa tiền cho CSGT để tránh rắc rối làm
hỏng việc làm ăn. Ai mà không thích tiền, công an cũng là con
người chứ đâu phải thánh. Chuyện công an đứng đường ăn
mãi lộ là chuyện tất yếu. Thế mà một lãnh đạo cao cấp
của ngành - nguyên thứ trưởng Bộ Công an Lê Thế Tiệm khi <a
href="http://tuoitre.vn/chinh-tri-xa-hoi/454783/xu-ly-nghiem-csgt-nhan-tien-mai-lo.html">nói
về nạn mãi lộ</a>, từng băn khoăn <em>"không hiểu ngoài
đường có cái gì mà ai cũng xung phong ra đứng đường?"</em>.
Rồi vấn đề chạy chức, chạy quyền ở Việt Nam nó cũng
hiển nhiên như vấn đề mãi lộ khi mà một nền chính trị
độc tôn, bưng bít, chủ nghĩa lý lịch,… và mối lợi lớn
khi có chức có quyền. Một cơ chế như thế thì tất yếu là
người xin việc, người tiến thân phải mang tiền đi hối lộ
người ra quyết định ảnh hưởng đến công ăn việc làm, sự
vinh quang, giàu có của mình. Điều này gần như người dân nào
cũng biết, cũng thấy, chỉ trừ gã khờ hoặc kẻ tâm thần.
Ấy vậy mà tại diễn đàn Quốc Hội - nơi tập trung những
người được cho là trí tuệ hơn quần chúng nhân dân - lại
lớn tiếng là "không có chuyện chạy chức, chạy quyền",
"ai biết (chạy chức, chạy quyền) đưa bằng chứng để
chúng tôi xử lý". Dân chúng nghe chỉ biết nghẹn họng và
lắc đầu cho tầng lớp lãnh đạo nước nhà.
Rất, rất nhiều ví dụ như thế để thấy trình độ của
lãnh đạo ở Việt Nam. Không biết họ đang u mê hay giả khờ?
Cấp lãnh đạo thừa hành giả khờ để kiếm ăn thì còn
được, cấp lãnh đạo đường lối mà giả khờ để kiếm ăn
thì dân tộc này chỉ có nước điêu tàn. Một ông thủ tướng
mà không biết là tiến hành xây dựng các quả đấm thép quốc
doanh thì sẽ tạo ra lợi ích nhóm, tham nhũng, hối lộ, phá
nhiều hơn làm,… và tất yếu là thất bại để lại núi nợ
cho nhân dân thì không biết trí tuệ của ông ở mức nào. Khi
bị chất vấn trước quốc hội, ông còn tự tin <em>"tôi
không ký quyết định nào sai".</em>
Một phó chủ tịch nước lại không biết cơ chế chính trị
hiện hành sẽ bị lũng đoạn, bao che, mất dân chủ là tất
yếu. Vị này còn tự tin nói trước quốc dân đồng bào
"nền dân chủ XHCN nước ta gấp vạn lần nền dân chủ
TBCN".
Cấp cao nhất lãnh đạo nước ta hiện nay là ông tổng bí thư,
lẽ ra ông thấy ngay tình cảnh đất nước mắc phải. Một
đảng của ông phủ bóng từ Hà Giang đến mũi Cà Mau, phủ
bóng từ quốc hội qua chính phủ đến tòa án; phủ bóng từ
phó hiệu trưởng một trường mầm non (muốn lãnh đạo phải
là đảng viên) đến vị thủ tướng; phủ bóng từ anh loa
phường đến đế chế VTV, đảng ông đã che kín 330.000 Km2
của đất nước; nắm trong tay nguồn ngân sách lên đến hàng
chục tỷ USD/năm và quyền in tiền không giới hạn thì tất
yếu người ta phải ùn ùn xin vào đảng. Rõ ràng ông phải
biết tình thế trên đưa đến một tất yếu: nếu đảng ông
mở cửa thì người đó được diễm phúc bước qua cánh cửa
để có cơ hội vào thiên đường, nếu từ chối thì xem như
số phận gian truân, vất vả hơn. Cơ chế này dẫn đến tất
yếu là mọi người phải ca vang đảng ta là thiên tài vĩ
đại, là sáng suốt, văn minh.
Một <a
href="http://huynhngocchenh.blogspot.com/2013/03/tong-thong-lincoln-va-tong-bi-thu.html">nguyên
thủ quốc gia</a> mà không thấy tình trạng xâu xé của con dân
trong nước: một nhóm nhỏ kiếm ăn, giàu có trên lưng toàn dân
thì dân tộc đó suy thoái là tất yếu. Ông kêu lên <em>"lợi
ích nhóm thao túng, lũng đoạn đất nước"</em> mà không biết
rằng chính cái đảng ông trong thế độc tôn là một nhà máy
liên tục ngày đêm sản xuất ra các sản phẩm lợi ích nhóm,
một bộ phận không nhỏ tham nhũng, đục khoét của dân. Lẽ ra
các ông phải thấy từ lâu chứ không phải để mọi chuyện
tanh bành rồi các ông mới vò tai, bứt tóc la lên có lợi ích
nhóm thao túng đất nước. Lẽ ra các ông ngồi trên cao, được
nhân dân cung phụng biệt thự máy lạnh, xe đưa đón, kẻ hầu
người hạ, các ông phải là người thấy trước dân chứ
không phải để đến khi mọi chuyện tan nát lộ rõ như ban
ngày.
Một dân tộc mà có nhiều người như vậy ngồi ghế chỉ
đạo, trong khi <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Hu%E1%BB%B3nh_Duy_Th%E1%BB%A9c">người
tài thật sự</a> phải ngồi tù là một dân tộc bạc phước.
Dân tộc đó tất yếu phải đói nghèo, phải mang thân làm nô
lệ cho người ta; con trai khỏe mạnh phải đi tha phương khắp
nơi trên thế giới để bán sức, con gái lành lặn, xinh đẹp
phải nhẫn nhục làm vợ khắp thiên hạ mới có miếng ăn.
<h2>Tinh hoa lãnh đạo quyết định vận mệnh dân tộc</h2>
Thách thức to lớn cho dân tộc ta trong thời đại ngày nay để
đi đến con đường văn minh phú cường là làm sao đưa cho
được những người con tài năng, có tâm, có tầm xứng đáng
lên ngồi ghế lãnh đạo. Đây là một bài toán nan giải mang
tính thời đại, đòi hỏi phải cả dân tộc chung tay mới
giải được. Suy cho cùng đây cũng là trách nhiệm của mọi
người mang trong mình dòng máu Việt Nam. Nếu chúng ta thiếu tinh
thần trách nhiệm, tỵ nạnh, trông chờ thì mãi mãi nó không
giải quyết được và thân phận chúng ta mãi là nước nhược
tiểu bị ức hiếp.
Con đường để người tài được ngồi ghế lãnh đạo đất
nước:
Làm sao để một nhân tài sinh ra trong mái tranh đâu đó trên
đất mẹ có cơ hội ngồi trên chiếc ghế quyền lực để
dẫn dắt đất nước đi lên?
Trước tiên xã hội phải thừa nhận quyền được mở miệng
của mọi người dù là miệng sang như quan và hèn như dân. Đây
chính là quyền tự do ngôn luận, được mệnh danh là linh hồn
của tự do. Chỉ khi nào quyền này bảo đảm thì dân chúng
mới có cơ hội được lắng nghe người tài nói. Trong hàng
trăm tiếng nói thì tiếng nói được lắng nghe nhiều nhất là
tiếng nói của trí tuệ và lương tâm.
Điều này không thì vẫn chưa đủ, chúng ta cần có cơ chế
để người tài được tự do ứng cử và người dân được
toàn quyền quyết định lá phiếu của mình để bầu ai xứng
đáng làm lãnh đạo đất nước. Cơ chế này được gọi là
bầu cử tự do. Và môi trường đi theo là quyền sống không
sợ hãi được bảo đảm. Bất cứ công dân nào bị quyền
lực gây ra nỗi sợ hãi đều được cộng đồng biết và
giải quyết.
<span class="underlined-text">Như vậy ta thấy rằng khi nào các
quyền con người được tôn trọng, bảo vệ và thực hiện
đầy đủ thì nhân tài mới có cơ hội xuất hiện để lãnh
đạo đất nước.</span>
Tự do ngôn luận và bầu cử tự do chính là cơ chế để đưa
người tài năng lên làm lãnh đạo đất nước. Nước Mỹ
thực hiện tốt hai cơ chế này nên luôn bầu được vị tổng
thống tài năng nhất mọi thời để lèo lái đất nước non
trẻ 300 năm đi đến siêu cường. Nếu đất nước chúng ta
bảo đảm cơ chế này thì toàn dân sẽ không bị đói quây
đói quắt trong những năm bao cấp hay tiêu điều vì khủng
hoảng kinh tế như ngày nay.
<h2>Chúng ta cần xây dựng văn hóa chính trị hiện đại</h2>
Năm 2006, khi nền kinh tế hoàng kim, chính phủ hồ hởi đầu tư
một lượng lớn tiền bạc qua các công ty quốc doanh với niềm
tin thúc đẩy chỉ số tăng trưởng. Một nhóm người trẻ,
đứng đầu là ông Trần Huỳnh Duy Thức thấy được nguy cơ,
các ông đã viết nhiều bài cảnh báo gửi các lãnh đạo cấp
cao nhưng không được để ý, đoái hoài. Để có tiếng nói
ảnh hưởng hơn, nhóm đã cử các ông <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_C%C3%B4ng_%C4%90%E1%BB%8Bnh">Lê
Công Định</a>, <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_Th%C4%83ng_Long">Lê Thăng
Long</a> tự ứng cử đại biểu quốc hội. Các ông bị thất
cử cùng với việc các ông sau đó bị tòa án kết tội hoạt
động chính trị nhằm lật đổ chính quyền nhân dân đã làm
cho nhiều người suy nghĩ không tốt về các ông. Dư luận cho
rằng các ông là những người ham mê quyền lực, muốn tiến
thân nhưng vì không được nên bất mãn chế độ, chống phá
nhà nước. Đây là một chết điểm trong nhận thức của dân
chúng nên chính quyền dùng lực lượng truyền thông khổng lồ
để khai thác, gây sự ngộ nhận cho người dân. Tôi mong đất
nước này có nhiều người tự tin ửng cử, vận động tranh
cử để nền chính trị sôi động, vấn đề của đất nước
được nhân dân biết.
Qua vụ việc này, ta thấy một vấn đề lớn mà đất nước
mắc phải. Đó là chưa xây dựng được nền văn hóa chính
trị hiện đại. Trong nền chính trị hiện đại, quyền lực
đến từ nhân dân. Họ ủy trị cho chính trị gia qua phiếu
bầu. Chính trị gia muốn có quyền lực thì phải có được lá
phiếu người dân. Cơ chế này tất yếu dẫn đến các chính
trị gia phải thuyết trình chủ trương đường lối của họ,
phải công khai, họ phải cạnh tranh với các chính trị gia còn
lại. Điều này người dân chúng ta chưa sẵn sàng. Người dân
có suy nghĩ không tốt về những ai tự ứng cử, vận động
tranh cử. Họ cho rằng đó là những người tham vọng quyền
lực, những người muốn nổi tiếng, muốn ngồi vào ghế lãnh
đạo để vinh thân, phì gia. Chính lối suy nghĩ này đã tạo
điều kiện cho những chính trị gia mị dân, ủ mưu che dấu
tham vọng quyền lực, vận đồng ngầm phe cánh lên ngôi, gạt
bỏ người trung thực, minh bạch trong sinh hoạt chính trị.
Văn hóa chính trị hiện đại không chỉ là chuyện ứng cử,
vận động tranh cử của chính trị gia mà còn là văn hóa ủy
quyền của người dân. Để người dân chỉ trao lá phiếu cho
ai có tài năng giải quyết các vấn đề của đất nước, họ
phải quan tâm đến chính trị, quan tâm đến đất nước, quan
tâm đến con đường đi của lá phiếu mình liệu có được
bảo đảm hay bị lừa dối, thao túng. Dân các nước có nền
văn hóa chính trị hiện đại thường rất nhiệt tình trong
việc bầu cử, theo dõi tiến trình bầu cử, lên án, biểu tình
khi thấy có vấn đề gian lận. Còn ở nước ta, bầu cử chính
quyền tiến hành rầm rộ nhưng dân chúng thì sao cũng được.
Người bi quan cho rằng sẽ không ích gì trong cơ chế hiện nay,
tuy nhiên nếu người dân bắt đầu quan tâm sinh hoạt chính
trị thì mọi sự sẽ thay đổi dần dần theo chiều hướng
tốt lên. Một nền văn hóa tốt không bao giờ có liền mà
phải xây dựng từ từ. Những bài viết về chính trị của
tác giả <a
href="https://danluan.org/tin-tuc/20130307/doan-trang-noi-voi-minh-va-cac-ban-tham-gia-chinh-tri-la-lam-gi">Đoan
Trang</a> giúp xây dựng nền văn hóa chính trị hiện đại rất
nhiều.
Làm thế nào để ý chí của một con người nhỏ bé thành sức
mạnh của cả một dân tộc? Quá trình này đến từ hai bên:
chính trị gia và người dân. Chính trị gia phải mạnh dạn
ứng cử, vận động tranh cử; người dân không thờ ơ chính
trị, vung vít lá phiếu cho hết trách nhiệm.
Nếu không xây dựng được văn hóa chính trị hiện đại thì
nền chính trị nước nhà còn bị thao túng, còn bị nhầm lẫn
khi đưa người bất tài lên ghế lãnh đạo. Nhiều nhà nghiên
cứu cho rằng văn hóa là cái gốc của phát triển là vì vậy.
Dân chủ là một cách thức chung sống với nhau, cách thức
quản lý đất nước dựa trên hai nền văn hóa: nền văn hóa
kinh tế tư nhân tự do và nền văn hóa chính trị hiện đại.
Chưa xây dựng được hai nền văn hóa này thì chưa thể xây
dựng được nền dân chủ (dân Việt Nam hiện nay phần lớn
không thiện cảm với kinh tế tư nhân và việc tự ứng cử,
tranh cử). Vận động chính trị có chăng là sự đổi ngôi
của các hình thức độc tài.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130316/nguyen-van-thanh-lanh-dao-va-cuoc-song),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét