Nhà bác học tu sĩ Công giáo Teilhard de Chardin Pháp từng có câu:
<em>Hỡi những gì đang hướng thượng (xứng đáng là trí tuệ)
thì hãy hội tụ lại với nhau</em> (Tout ce qui monte, Converge!).
Xin đề cập chân lý ấy trong bối cảnh toàn dân Việt Nam đang
cùng thế giới tiến bộ đấu tranh chống những bước leo thang
nguy hiểm của bọn xâm lược Trung Quốc, chính thức dùng
<em>"hộ chiếu lưỡi bò"</em> để ngang ngược thông báo như
trêu tức cho cả thế giới biết Biển Đông chỉ là ao nhà
của chúng, chúng sẽ kiểm soát, khám xét tất cả những ai đi
qua. Riêng Việt Nam vốn <em>"sừng sững bên bờ biển
Đông"</em> thì sẽ thành một nước không có biển, muốn có
biển phải thành một quận huyện của Trung Hoa.
Trong mối căm giận ngút trời thấy Tổ quốc bị khinh thường,
lịch sử 4 nghìn năm oai hùng bị nhạo báng, nhân dân có nguy
cơ trở thành những vong quốc nô kiểu mới, giới trí thức
tiến bộ không thể ngồi yên.
Nếu xã hội Việt Nam chỉ là một xã hội bình thường như bao
xã hội khác, thậm chí cứ khổ sở như một xã hội nô lệ
chính thức (như hồi thuộc Pháp) thì nhân dân đã có những
cuộc biểu tình hàng vạn người như thời Phan Châu Trinh để
bộc lộ quyết tâm bảo vệ đất nước. Khốn nỗi xã hội ta
lại là một xã hội ưu việt, hạnh phúc nhất nhì thế giới,
nên đành khoanh tay ngồi nhìn để <em>"đảng và nhà nước
lo"</em>, xuống đường thì <em>"chưa mất nước đã mất
mạng"</em> vì những tội trốn thuế hay lợi dụng dân chủ
tự do. Tự biểu tình một mình trong nhà còn vô khám huống chi
xuống đường <em>"cản trở giao thông"</em>?
Vậy thôi thì hãy làm điều tối thiểu là ra một bản Tuyên
bố để lấy chữ ký rộng rãi phản đối cái <em>"hộ chiếu
lưỡi bò"</em> vậy, dẫu biết rằng theo luật của đảng thì
làm thế cũng là phạm pháp (không được ký kiến nghị tập
thể, không được tụ họp quá 5 người!). Âu thế cũng là
một chút dấn thân vượt rào khi chưa xin phép, giữa kỷ nguyên
<em>"ra ngõ gặp anh hùng"</em>. Ra tuyên bố là một đòi hỏi
khách quan.
Nhưng điều tối thiểu này đâu có đơn giản? Dù không phải
người soạn thảo <em>"văn bản Tuyên bố"</em> tôi cũng hình
dung ra nỗi khổ tâm của những người soạn thảo. Muốn chống
xâm lược ắt phải có sức mạnh quốc gia trong đó có quyết
tâm của Nhà nước, của quân đội. Rất dễ hiểu là bản dự
thảo (đăng trên trang Người lót gạch) đã có câu
<strong><em>"Chúng tôi cùng nhân dân cả nước sát cánh với
Nhà nước…"</em></strong>, nhưng lập tức xuất hiện những
nhận xét không thể bỏ qua: nhà nước có chống Tàu xâm lược
đâu mà đòi "sát cánh"? Sát cánh để cùng chống xâm lược
bằng cách ôm hôn, để cùng tự trói chân trói tay bằng 16 chữ
vàng-4 tốt, để cùng hứa với quân xâm lược ngăn cấm biểu
tình ư, để cùng tự nguyện hạ tầm quốc gia để giao du với
một tỉnh miền núi Quảng Tây, cùng nâng hai tay kính cẩn, cùng
phấn chấn múa ca mừng tình hữu nghị <em>"chưa bao giờ tốt
như bây giờ"</em> ư, cùng nhắm tịt mắt để ru ngủ nhau
<em>"tình hình biển Đông không có gì mới"</em>, cùng nhẫn
tâm đục bỏ những dòng chống xâm lược của ông cha ra khỏi
những văn bia lịch sử…ư?
Thế là, trong văn bản chính thức buộc lòng phải sửa mấy
dòng "sát cánh" ấy. Thực ra chữ <em>"sát cánh"</em> cũng
tốt thôi, nếu sửa là <em>"Nhà nước phải sát cánh cùng
nhân dân"</em>, (dân biểu tình thì nhà nước phải sát cánh
ủng hộ) nhưng nói thế e mắc tội lớn. Ban soạn thảo phải
trần tình với bạn bè rằng <em>"văn bản phải thật mềm
mới ra đời được"</em>, phải chấp nhận nhiều điều chưa
như ý để <em>"tập trung vào kẻ thù chính"</em>. Tôi biết
anh em mình nói vậy để tự trấn an và thuyết phục mọi
người còn nông nổi thôi, chứ giữa <em>"ngoại xâm"</em> và
<em>"nội xâm"</em> (nội xâm kẻ xâm lược ở bên trong tức
kẻ bán nước) thì đâu là kẻ thù chính, giữa quân địch bên
ngoài với kẻ mở cổng thành thì đâu là kẻ thù chính? Cũng
ví như trong nhà có kẻ đã bí mật đem <em>"dâng"</em> thì
thằng hàng xóm đểu giả đâu cần phải <em>"cướp"</em>
nữa, cứ hòa bình hữu nghị như không, một ngày như mọi
ngày, diễn biến như vậy thì ai là kẻ chính đây? "Ngoại
thù" tám lạng thì <em>"nội thù"</em> cũng dư nửa cân, e
sợ nội thù thì làm sao giữ nước?
Sau mấy ngày cân nhắc, qua sự thể hiện trên các trang mạng,
tôi hiểu sự thể đã hình thành một kiểu ứng xử đa dạng,
pha trộn: Văn bản chính chỉ tập trung vào kẻ ngoại xâm,
tránh kẻ nội xâm, nhưng bên cạnh đó, không biết hữu ý hay
vô tình, đã có nhiều hình thức bổ sung, hỗ trợ, vạch rõ
tính <em>"khả nghi"</em> và biểu hiện <em>"đóng kịch vụng
về"</em> bị lòi mặt chuột của nhà nước đối với quyết
tâm giữ chủ quyền, và yêu cầu nhà nước (nếu còn yêu
nước) phải cho dân biểu tình, phải khuyến khích dân biểu
tình giữ nước, ít nhất thì <em>"dân tộc anh hùng"</em>
cũng cố theo cho bằng anh loàng xoàng Philippine… Chẳng lẽ mỗi
thể chế lại có một kiểu yêu nước khác?
Điều vui là nhiều người đã hưởng ứng ký tên vào bản
Tuyên bố. Nhưng điều mừng không kém là cũng có nhiều ý
kiến phát hiện chỗ còn trống trong văn bản này, đã bằng
cách này cách khác điền vào chỗ khuyết mà bản Tuyên bố
đã, vô tình hay hữu ý, chừa ra. Một sự đa dạng đã hình
thành, có chủ động hay không chưa biết, nhưng cuộc sống vốn
cứ đa dạng như thế. <strong><em>Nếu cùng hướng thượng ắt
sẽ gặp nhau</em></strong>. Kẻ trước người sau, kẻ mềm
người cứng, kẻ tung người hứng, chỗ này số ít, chỗ kia
số đông, không hẹn cũng gặp. Còn lũ người chỉ
<em>"hướng hạ"</em> thì dù cùng hội cùng thuyền một thuở
rồi cũng tìm cách này cách khác chơi xỏ nhau thôi.
Xã hội vốn đa dạng, huống chi một xã hội thoát thân từ
mấy cuộc tương tàn, từ một lý thuyết phân ly, từ những
chỗ đứng khác xa nhau về độ an toàn và tai họa? Đa dạng
trong ứng xử chẳng những là tất yếu phải thừa nhận mà
còn là nhu cầu, là phương pháp tốt nhất để chuyển một xã
hội đang yếu kém toàn diện thành một xã hội <em>"công
bằng-dân chủ-văn minh"</em> đúng nghĩa (đúng nghĩa là theo
nghĩa chung của nhân loại chứ không lọc qua khe ngắm của một
chủ nghĩa hay một đảng chuyên quyền). Muốn chuyển biến
<em>"hướng thượng"</em> một cách hòa bình ắt phải tôn
trọng phương pháp "bắc cầu". Trên <strong><em>cây cầu một
chiều hướng thượng, từ độc tài toàn trị tiến sang thế
giới dân chủ pháp quyền thì nhịp cầu nào cũng cần
thiết</em></strong>, người trước người sau, miễn là cùng nhau
tẩy chay bọn đi ngược chiều hay ngồi lỳ nghẽn lối.
Lâu nay tôi thường nhớ đến câu thơ Nguyễn Duy (1988):
<center><em>Cái tốt nhiều hơn sao cái xấu mạnh hơn
<strong>Những người tốt đang cần liên hiệp
lại!</strong></em></center>
TỐT là <em>hướng thượng</em>, TỐT <em>"nhiều"</em> nhưng
chưa <em>"mạnh"</em> do còn phân tán, lệch pha, chưa gặp
được nhau, vì những kẻ <em>"hướng hạ"</em> muốn phá,
quyết phá tan sự <em>"liên hiệp lại".</em>
Bản thân giữa những người tốt cũng có những trở ngại,
những độ chênh, nhưng trở ngại lớn nhất là sự bảo thủ
và nghi kỵ, giữa một môi trường không thiếu những giả danh
và ý xấu. Nhưng sự bổ sung cho nhau rất tự nhiên trong cuộc
ký <em>"Tuyên bố chung"</em> phản đối <em>"hộ chiếu
lưỡi bò"</em> này là một ví dụ khích lệ. <strong>Phải
chăng điều thiện cũng nên có nhiều dạng ứng xử nặng nhẹ
khác nhau</strong>, mỗi dạng có công chúng riêng, thậm chí cũng
<em>"phê và tự phê"</em> công khai (xin đừng cười) cho cái
thiện càng thêm mạnh, không coi đó là mâu thuẫn. Có lẽ nên
cảm ơn kẻ đã gây cho đất nước ta tình trạng lâm nguy,
khiến những người Việt Nam đang rất khác nhau bỗng cùng
tỉnh ra và gần nhau lại.
30-11-2012
H.S.P.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20121201/ha-si-phu-tien-len-trong-da-dang),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét