<div class="boxright200"><img
src="http://imageshack.us/a/img233/408/017mw.jpg" /><div
class="textholder">Photo Hoàng Hôn</div></div>
Tháng Chín - Szeptember - Thu vàng đổ xuống như sự xuất hiện
của một cô tiên óng ả dịu hiền, chỉ mỉm cười lẳng
lặng không nói, mỗi sáng thức dậy rõ sớm, rải lá vàng bay
theo tà áo lượn trên những con đường vắng lặng, ẩm ướt
hơi thở ban mai…
Nhưng tháng Chín cũng tấp nập, rộn ràng trần thế nhân gian…
Tháng mở đầu năm học đồng nghĩa với việc nhập trường,
ngược xuôi sắp xếp, tổ chức, gặp mặt nhau, lên thời khóa
biểu, người nọ tìm người kia, việc nọ nối việc kia, ngày
nọ tiếp diễn y hệt ngày kia…
Chỉ thực hành, không lý luận, khái niệm!
Giờ đây, đi dạy học rồi mới hiểu tại sao các thày cô
giáo luôn là những người nhiệt tình, kiên nhẫn không biết
mệt mỏi, tại sao lũ học trò luôn lơ đễnh học và tươi vui
chơi!
Thày cô là tri thức (khái niệm) thể hiện dưới dạng thực
hành, còn học trò là bản thân sự thực hành (hành động) thu
nhận tri thức, mối tương tác này đơm hoa kết trái như mưa
cứ rơi hoài thấm lâu, thấm sâu lòng đất, như một đời
người an bình cứ tự nhiên trôi đi, thưởng thức chểnh
mảng những gì tự dưng được Thượng đế ban tặng….
Ba tháng hè như một cơn chợp mắt giữa trưa, để tháng Chín
về, mọi việc đâu lại vào đấy: một bên cứ việc chăm
sóc, dạy dỗ bền bỉ, răn đe hướng thiện, một bên cứ
việc lơ đễnh vừa học vừa chơi nốt một giờ, một phút,
một giây, như thể chưa bao giờ được chơi…
Thày và trò như một làn khói êm đềm dập dìu bay mơ hồ trên
cánh đồng sương sớm, thứ tình lơ lửng này "dìu" nhau đi
qua một năm học, cùng vắt chân rảo bước qua một cái cầu
thoát khỏi một đoạn sông sâu, cùng ca với nhau một khúc hát
thanh bình ngắn ngủi của ngày, trước khi đêm ập xuống…
Hừ! Đẹp quá! Nhưng mệt!
Cổng trường đại học mở toang.
Lũ sinh viên mắt long lanh, môi mọng, má ửng hồng diện các
kiểu thời trang, váy chùng, áo hếch, quần bò, quần ngắn lôi
thôi, sặc sỡ, huyên náo như mấy cái lồng chim sổ cùng lúc,
chuyện trò pháo ran ngay từ trước cổng, chạy suốt chiều dài
sân trường, tỏa ra các khu giảng đường. Những bức tượng
đá xanh trong vườn trường dường như cũng mỉm cười trong xao
xác nắng thu êm dịu, lá vàng lốm đốm nấp lấp ló dưới
những bãi cỏ xanh, và một trong những điều yêu nhất của
mùa Thu bắt đầu xuất hiện: những chùm quả dại đủ các
màu, đỏ rực, phớt hồng, tím ngắt, hoặc biêng biếc xanh sà
sát lối đi trong vườn, hay vắt vẻo trên những dàn leo bên
rào…
Những giờ học của tuần đầu tiên.
Cô giáo mệt nhoài! Sự ân cần mệt nhoài! Lũ sinh viên mệt
nhoài!
Vừa bước vào lớp tôi đã phải phì cười, vì những cặp
mắt sinh viên lo lắng chăm chú, tò mò, rõi theo sáu cái dấu
của tiếng Việt hiện ra lần lần trên bảng, và chim líu lo
đến mấy cũng phải thua khi nghe "chúng" gieo vần…. Ai giải
thích hộ những lý do khi lũ sinh viên Hung này chọn học ngôn
ngữ Việt? Chính chúng cũng không biết rõ. Mơ hồ là đích danh
nội dung đời sống!
Sự cố gắng "khổ sở" cao độ của thày và trò khiến tiết
học nào cũng trôi qua rất nhanh. Khi mấy mái đầu tóc nâu, tóc
vàng trẻ trung, những cặp mắt xanh trong trẻo tươi tỉnh trở
lại vì không cần căng thẳng đánh vần tiếp, chúng chào giáo
viên thật nhanh, vội vã bước ra sân để… châm thuốc lá hút
phì phèo. Thấy cô giáo đi ngang, chúng líu lo ngọng nghịu: "Em
chào cô!", rồi giơ bao thuốc ra mời, tôi chỉ cười cười
giơ tay vẫy vẫy…
Chúng ngồi kín trên những cái ghế dài kê dưới những rặng
cây cao xum xuê, hoặc đứng lố nhố trên các bậc tam cấp, trò
chuyện tưng bừng, nhả khói liên tục, bọn con gái ngọ nguậy
đong đưa những tấm thân cao ráo xinh đẹp, bọn con trai hất
những mái tóc mềm tuyệt đẹp ra sau rất tài tử xi nê duyên
dáng, đi ngang qua chúng, cảm thấy lòng tự dưng mỉm cười.
Khi tôi đang trẻ trung và mải chơi như chúng, tôi không biết
tự mỉm cười. Vì chưa biết thưởng thức nỗi ngọt ngào tự
thân của đời sống. Cả quãng đời tuổi trẻ của một sinh
viên Vietnam trên đất châu Âu luôn luôn chỉ là một sự rụt
rè, lo lắng, cố gắng ngày nọ qua ngày kia khám phá hết sức
thầm kín. Không biết cười phá lên, giòn tan, khanh khách, hoặc
chảy nước mắt nước mũi vì…sướng, hoặc điệu đà làm
duyên hếch mũi cong môi như cái lũ xinh đẹp quanh đây…
Ôi thời gian, đồ tàn bạo!mi chỉ biết ra đi không bao giờ
quay đầu trở gót, để nhìn xem: đời sống diễn ra mới dản
dị làm sao!
Giữa ngày có những quãng trống, tôi chui vào một góc trường
nào đấy mở sách đọc, hoặc tối về cặm cụi bên laptop
mới nhận ra "cái giá" của sự giao tiếp, tiếp xúc ban
ngày! Những cơn suy tư trốn sạch! Chữ trơ trơ, bất động,
vô nghĩa và lạnh toát. Cái đầu mệt nhoài không chịu hiểu
cái gì ẩn náu đằng sau những chữ cái kia?
Ông Antal cười dịu dàng: Thế nào, mày còn chịu nổi đời
giáo viên không? Khi tao đi dạy vài ba năm ở trường đại
học, tao biết là tao "tiêu" rồi! Sau các giờ giảng, tao
không làm được gì hết.
Có phải vì thế lý thuyết và thực hành là hai phạm trù không
thể trộn lẫn nhau?
Nghĩa là, chừng nào còn "thực hành" đời sống, chừng đó
cái đầu vẫn còn hớn hở, không suy tư trầm ngâm và tự hành
hạ bản thân bằng những câu hỏi "nhớn"?
hehehehehe…
Nhưng đúng thật: mỗi lúc chỉ có thể làm được một việc
mà thôi! Hoặc là sống, hoặc là nghĩ. Vậy chăng?
Có phút nào rảnh rỗi, đặt cuốn tiểu luận triết học,
hoặc một cuốn thơ trước mặt để dịch không phải theo thói
quen, mà như sự bù đắp vắng thiếu cho cả một ngày đi dạy.
Vắng thiếu cái gì? Tinh thần. Thực hành "sống" làm
người ta mệt nhoài thân xác, chỉ muốn lăn ra ngủ. Nhưng cơn
đói tinh thần khiến cơ thể ngơ ngác, và cái đầu tỉnh táo
một cách vô cớ, đòi ăn bằng được.
Cơ thể đòi dinh dưỡng "vật chất" cụ thể thì tinh thần
cũng đói thức ăn "vô hình"?
Cả hai thứ: thể xác-tinh thần đòi hỏi sự phụng dưỡng
như nhau? Nếu không, cả hai sẽ héo mòn dần, teo lại
và…hết? Như nhau.
Chỉ có điều: thức ăn tinh thần chỉ - có - thể ăn một
mình, không như dinh dưỡng vật chất "ăn một mình đau
tức"…
Thế thôi!
(2012-09-30)
………..
Tiếng Việt là cả một không gian bất tận bí ẩn đầy hiểm
trở với những ai không sinh ra trên mảnh đất hình chữ S. Vì
nó sẽ không là tiếng mẹ đẻ. Phải học mới làm quen, nhận
biết và hiểu. Nhưng không thể cảm nhận trực giác như da sờ
vào sự vật, như lưỡi nếm vị thức ăn, như tai phân biệt
ngay âm sắc… Cho dù tiếng Việt cần phải Cảm như thế.
Nhất là đại từ nhân xưng của tiếng Việt.
Cả lớp dán mắt vào các hình vẽ, cố gắng hiểu và (đừng
quên) những quy định kỳ lạ của các mối quan hệ tuổi tác,
dây mơ rễ má họ hàng hoặc trong quan hệ người dưng với nhau
đi chăng nữa, cũng thấp thoáng những bí ẩn quái gở của các
thang bậc tình cảm khác nhau của người Việt.
Cô giáo chỉ vào các hình người già, trẻ, trai gái, tóc bạc
tóc xanh, mặc váy, mặc comle, giảng liên hồi:
Ừ, bố mẹ và các con phải xưng với nhau: mẹ - con, bố -con
Ông bà với cháu phải: cháu chào ông - bà ơi cháu đã về.
Vợ chồng với nhau phải: anh ơi - em đây, em ơi -anh đây.
Nhưng anh chị em trong nhà với nhau cũng: anh ơi, em ơi, chị
ơi…
Rồi hàng xóm với nhau cũng: chào ông, chào bà, chào anh, chào
chị…
Đấy là trong sách chưa xuất hiện hình vẽ các đôi bạn: ấy
ơi, đằng ấy ơi, tớ đây, bạn ơi, cậu à…
Sinh viên gái mắt tròn xoe, miệng lẩm bẩm, tay viết ngoệch
ngoạc, sinh viên nam ngồi ngây như tượng, mắt hết nhìn cô
giáo, nhìn vở, rồi…nhìn nhau. Chúng cười rúc rích. Cả lớp
hết hồn. Rắc rối quá.
Tôi vừa viết lên bảng vừa bảo Julia, một cô gái đã có
chồng, mà không phải chồng bình thường, chồng người Việt
nam hẳn hoi:
- Nếu một hôm, Julia không xưng EM với chồng, mà xưng TÔI là
có vấn đề rồi đó, giận nhau rồi…
Julia cười khúc khích.
- Nhưng hôm nay về nhà, Julia hãy đừng gọi tên chồng một
cách ngắn gọn nữa, mà rót vào tai anh chồng Việt những câu
sau đây: "Mình ơi!" hoặc: "Anh ơi!"… chồng em đảm bảo
sẽ…ngất lịm đi vì sung sướng…
Cả lớp cười ran khoái trá.
- Thưa cô – Mihály, một cậu học trò rất lém lỉnh hỏi -
không được xưng "tôi" với cô giáo phải không?
- Sẽ rất ấm áp nếu chúng ta xưng với nhau: cô với em, em
với cô - Tôi trả lời - Nhưng cô vẫn muốn dạy cả lớp học
thuộc và dùng quen đại từ nhân xưng "TÔI" đi đã vì trong
mọi trường hợp, nó sẽ giúp ích và cứu các em nhiều lắm.
Đáp lại những ánh mắt tò mò háo hức dò hỏi của cả lớp,
tôi kể lại một câu chuyện:
Một lần ở Hà nội, tôi cùng một cô bạn gái đi ăn tối
trong một quán chay có tên HOA SEN. Bước vào, ngồi xuống bàn
bên cạnh là một thanh niên trẻ, ăn mặc lịch sự, mái tóc
nâu hoe hoe. Anh ta gọi món, ăn một chút rồi buông đũa, chần
chừ đưa mắt nhìn ông chủ quán ngồi xa xa đang đọc báo, như
vừa muốn hỏi vừa ngần ngại. Đúng lúc ấy tôi đưa mắt
nhìn sang, đón lấy cái nhìn của tôi, anh ta vội vã:
- Bà ơi!
Cô bạn ngồi đối diện với tôi lập tức ngoái nhìn sang bàn
bên, phì cười.
- Chà! chắc tớ trông già quá!- tôi bảo và cũng cười.
Thấy chúng tôi cười, chàng thanh niên hốt hoảng:
- Xin lỗi, anh…à …em …à…cháu… không biết…
Không nhịn được nữa tôi và cô bạn cười phá lên. Té ra
đây là một anh chàng lai, bố Việt, mẹ Pháp, anh ta đang định
hỏi tại sao thức ăn quán này không có thịt, nhưng miệng lúng
búng không biết xưng là gì cho phải vì thấy chúng tôi cứ
sặc sụa cười.
- Anh không biết từ: chay?- Cô bạn tôi cố nén cười.
Còn tôi vội vã:
- Anh đi học tiếng Việt người ta không dạy cho anh từ: tôi?
Anh không biết từ "tôi"?
Anh chàng ngơ ngác lắc đầu.
Thế là trong khi cô bạn tôi hý hoáy tìm bút, giấy để viết
cái từ "cứu cánh" ra thì tôi giảng giải:
- Từ bây giờ anh phải nhớ cái từ "tôi" này rõ chưa, vì
có thể xưng hô với ai cũng được, kể cả chỉ tạm thời,
mà không bị sai, bị cười, nhớ nhé!
Anh chàng gật lấy gật để, toát mồ hôi ăn nốt đĩa thức
ăn không thịt, mà bây giờ mới hiểu sau khi học xong từ: chay.
Trước khi chúng tôi tạm biệt quán ra về, tôi sực nhớ ra
một "mẹo", bèn dặn với lại cho kẻ bất hạnh:
- Nếu vẫn tiếp tục quên từ "tôi" anh cứ việc xưng tên,
đúng rồi! cứ xưng tên như một đứa trẻ ấy, anh tên là gì?
- Daniel.
- Tạm biệt Daniel, đừng quên "tôi"!
Hahahahahahahah….
Tiếng Việt như tâm tính người Việt, đầy màu sắc, đầy
các cung bậc trầm bổng, đong đưa sắc thái, như khí hậu gió
mùa và hương vị ngào ngạt khác nhau của hoa trái xứ nhiệt
đới. Các em hãy Cảm nó, như người cảm với người ấy.
Và khi chưa cảm được nó, như người yêu với người yêu,
thì…cố mà học, ít nhất, học lấy một số trường hợp
thông dụng nhất, đừng mang logic ra mà hỏi nhé.
Một buổi học tôi viết lên bảng câu hỏi:
- Bạn viết mỏi tay chưa?
- Vâng ạ - Mihály trả lời
Cậu là một sinh viên cao kều, trông lúc nào cũng lém lỉnh
bởi cái miệng cười rộng đến tận mang tai và đôi mắt sáng
ngời.
Tôi gõ gõ bút lên bảng:
- Vâng ạ là cái gì? Hôm qua vừa học từ: chưa…Nào, ai biết
trả lời?
Peter, chàng sinh viên đẹp trai như Romeo trong phim Romeo-Juliet
ngồi đầu bàn vội vã trả lời:
- Chưa ạ.
Andrea ngồi cạnh cũng lau tau:
- Mỏi rồi ạ.
Mihaly quay sang các bạn cố cãi:
- Thì cô giáo hỏi: Bạn mỏi tay? Tớ nói "Vâng ạ" là đúng
rồi còn gì?
- Thế từ: "chưa" biến đi đâu?
- Ajjjj!!!- Mihaly lật vở, tìm kiếm rồi kêu rú lên - Đây rồi!
Ajjjjjj!!!!!!!!!!!....
(2012.10. 10)
<strong>Nguyễn Hồng Nhung</strong>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/tin-tuc/20121026/nguyen-hong-nhung-ghi-chep-dau-thu),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét