(VietQ.vn) - Hàng trăm thắc mắc bạn đọc gửi đến tòa soạn
Chất lượng Việt Nam xung quanh câu chuyện bắt giữ, khởi tố
điều tra ông "bầu" Nguyễn Đức Kiên. Liệu ông Kiên có
được tại ngoại? Quan hệ giữa "bầu" Kiên với ông Lý Xuân
Hải?...
Xung quanh vấn đề này, chúng tôi có cuộc trao đổi với ông
Lê Cao - Chuyên gia Pháp lý, Công ty luật hợp danh FDVN (Đà
Nẵng) để bạn đọc có cái nhìn khách quan, đánh giá đúng
bản chất sự việc trong lúc chờ đợi kết quả điều tra
chính thức từ Bộ Công an.
<em>Trong thông cáo phát đi, Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công
an cho biết, căn cứ để bắt giam, khởi tố ông Nguyễn Đức
Kiên dựa vào đơn thư tố cáo ông Kiên vi phạm tại hoạt
động của 3 công ty do ông làm chủ tịch hội đồng quản trị
và phạm tội theo Điều 159 Bộ luật hình sự. Theo quy định
của pháp luật, có cần thiết phải bắt tạm giam ông
Kiên?</em>
Bắt, tạm giữ, tạm giam, cấm đi khỏi nơi cư trú, bảo lãnh,
đặt tiền hoặc tài sản có giá trị bảo đảm đều là
những biện pháp ngăn chặn mà bị can có thể bị áp dụng từ
phía cơ quan tiến hành tố tụng.
Các biện pháp nói trên được cơ quan tiến hành tố tụng sử
dụng để ngăn chặn tội phạm khi có căn cứ chứng tỏ bị
can, bị cáo sẽ gây khó khăn cho việc điều tra, truy tố, xét
xử, hoặc sẽ tiếp tục phạm tội, cũng như khi cần bảo
đảm thi hành án.
<center><img
src="http://vietq.vn/PublishingImages/manhpb/2012/thang%206/tuan%201/A5.JPG"
/></center>
<center><em>Căn biệt đẹp như mơ của bầu Kiên nằm ở khu
đắt nhất nhì Hà Nội</em></center>
Ngoài quy định tại Điều 79 Bộ luật tố tụng hình sự nêu
trên, theo quy định tại Điều 88 Bộ luật tố tụng hình sự
thì tạm giam có thể được áp dụng đối với bị can, bị
cáo trong những trường hợp như bị can, bị cáo phạm tội
đặc biệt nghiêm trọng, phạm tội rất nghiêm trọng; bị can,
bị cáo phạm tội nghiêm trọng, ít nghiêm trọng mà Bộ luật
hình sự quy định hình phạt tù trên hai năm và có căn cứ cho
rằng người đó có thể trốn hoặc cản trở điều tra, tuy
tố, xét xử hoặc có thể tiếp tục phạm tội.
Theo thông tin ban đầu, trường hợp ông Nguyễn Đức Kiên bị
khởi tố theo tội thuộc loại ít nghiêm trọng, mức hình phạt
cao nhất với tội được nêu ban đầu là đến hai năm, nghĩa
là không phải "trên hai năm" nhưng ông Kiên vẫn bị áp
dụng biện pháp ngăn chặn tạm giam.
<em>Như vậy việc áp dụng biện pháp ngăn chặn tạm giam ông
Kiên đúng hay sai? </em>
Pháp luật hiện hành về căn cứ, điều kiện để tạm giam hay
không tạm giam một bị can khi bị khởi tố vẫn rất cảm
tính, chưa thực rõ ràng. Bởi lẽ, với căn cứ tại Điều 79
Bộ luật tố tụng hình sự thì cơ quan điều tra có thể,
bằng những cơ sở chứng cứ của mình, bằng những tình tiết
liên quan đến vụ án mà họ có được, đủ thấy bị can có
thể cản trở quá trình điều tra, có dấu hiệu tiếp tục
phạm tội, bỏ trốn... để quyết định áp dụng biện pháp
ngăn chặn tạm giam sau khi khởi tố.
Tuy nhiên, nếu chiếu theo Điều 88 Bộ luật tố tụng dân sự
thì bị can có thể bị áp dụng biện pháp tạm giam trong
trường hợp họ phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, rất
nghiêm trọng hoặc nếu phạm tội nghiêm trọng, ít nghiêm
trọng mà mà Bộ Luật hình sự quy định hình phạt tù trên hai
năm và có căn cứ cho rằng người đó có thể trốn hoặc cản
trở việc điều tra, truy tố, xét xử hoặc có thể tiếp tục
phạm tội.
<div class="special_quote"><em>Để xác tín thông tin về việc ông
Nguyễn Đức Kiên có được tại ngoại hay không, PV Chất
lượng Việt Nam đã liên hệ với lãnh đạo cao cấp ngành Công
an song đều không nhận được câu trả lời chính thức. Việc
ông Lý Xuân Hải bị bắt giam hay không đến nay vẫn chưa
được cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an thông báo có hay
không. </em></div>
Như thế việc áp dụng tạm giam ít nhất cũng phải trong
trường hợp phạm tội theo quy định hình phạt tù trên hai năm
và có những căn cứ khác như đã nêu. Trong khi tội của ông
Kiên bị khởi tố chỉ ngang mức từ hai năm tù trở xuống,
không phải "trên" mà đã áp dụng biện pháp ngăn chặn tạm
giam thì là chưa phù hợp với Điều 88 Bộ luật tố tụng dân
sự đã quy định. Bởi lẽ trên hai năm hoàn toàn khác với hai
năm, ai cũng dễ dàng thấu hiều điều này?
Như vậy là có khả năng có "căn cứ đặc biệt nào đó" nên
cơ quan điều tra mới áp dụng biện pháp tạm giam đối với
ông Kiên?
Vụ việc đang được điều tra, làm rõ và chưa có kết luận
thì cũng chưa thể khẳng định được điều gì. Tuy nhiên,
một khả năng về việc xuất hiện những yếu tố đặc biệt,
những vấn đề liên quan thì tôi nghĩ là có thể. Bởi với
chỉ tội danh kinh doanh trái phép và với khung hình phạt như quy
định, cũng như các yếu tố cấu thành tội danh này thì chẳng
có gì nghiêm trọng đến độ Cơ quan cảnh sát điều tra - Bộ
công an phải vào cuộc.
Do đó, câu trả lời cho câu hỏi vì sao ông Kiên không được
tại ngoại có thể nằm bên ngoài, phía sau những gì chúng ta
chưa được biết; và điều này thì chỉ khi có kết luận,
thông tin từ cấp có thẩm quyền mới rõ được.
<em>Ở nước ngoài, những người nhiều tiền thường dùng
tiền để bảo lãnh khỏi phải tạm giam. Ở nước ta pháp
luật có quy định về việc này không, thưa ông? Nếu có thì
ông Kiên có thể sử dụng tài sản của mình để bảo lãnh
để tại ngoại không thưa ông?</em>
Hiện nay, Điều 93 Bộ luật tố tụng hình sự có quy định
liên quan đến vấn đề nhà báo đề cập. Đó cũng được xác
định là một biện pháp ngăn chặn, đó là việc đặt tiền
hoặc tài sản có giá trị để bảo đảm, thay thế biện pháp
tạm giam.
Căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của
hành vi phạm tội, nhân thân và tình trạng tài sản của bị
can, bị cáo, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án có thể
quyết định cho họ đặt tiền hoặc tài sản có giá trị để
bảo đảm sự có mặt của họ theo giấy triệu tập.
Tuy nhiên trên thực tế lâu nay hầu như rất ít trường hợp
áp dụng được biện pháp này để thay thế cho việc bị tạm
giam. Bên cạnh đó việc hướng dẫn thực hiện quy định này
cũng chưa có mặc dù Bộ luật tố tụng hình sự đã được
ban hành từ năm 2003.
Mới đây, dự thảo thông tư hướng dẫn quy định này cũng
mới được các Bộ Tư pháp, Viện kiểm sát nhân dân tối cao,
Toà án nhân dân tối cao, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài
chính đưa ra lấy ý kiến góp ý để ban hành trong thời gian
tới, chưa ban hành chính thức.
<center><img
src="http://vietq.vn/PublishingImages/manhpb/2012/thang%206/tuan%201/bau-kien-12.jpg"
/></center>
<center><em>Bầu Kiên nổi tiếng với sự giàu có và các mối
quan hệ rộng ở bên ngoài</em></center>
Trong dự thảo quy định này có bàn đến các nội dung như, về
nguyên tắc thì cơ quan tiến hành tố tụng phải cân nhắc toàn
diện và đầy đủ các điều kiện về tính chất, mức độ
nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, nhân thân và tình
trạng tài sản của bị can bị cáo, đối chiếu với yêu cầu
về bảo đảm hiệu quả ngăn chặn để quyết định việc áp
dụng biện pháp đặt tiền, tài sản bảo đảm thay thế cho
biện pháp tạm giam.
Còn về điều kiện để áp dụng, cơ quan tiến hành tố tụng
có thể áp dụng biện pháp đặt tiền, tài sản bảo đảm
đối với bị can, bị cáo đang bị tạm giam khi có đủ các
điều kiện sau đây: Bị can, bị cáo có nhân thân tốt (ví
dụ: chưa có tiền án tiền sự; thành khẩn, ăn năn, hối lỗi;
là thương binh, bệnh binh, người có công với cách mạng; là
người chưa thành niên và đang đi học); Bị can, bị cáo phải
có khả năng về tài chính để đặt bảo đảm theo mức mà cơ
quan tiến hành tố tụng quyết định. Đối với bị can, bị
cáo là người chưa thành niên mà không có hoặc không đủ
tiền, tài sản bảo đảm thì xem xét đến khả năng tài chính
của người đại diện hợp pháp; có căn cứ để tin rằng,
bị can, bị cáo có mặt theo giấy triệu tập của cơ quan tiến
hành tố tụng hoặc không tiêu huỷ, che giấu chứng cứ hoặc
có hành vi khác cản trở việc điều tra, truy tố, xét xử
hoặc việc cho bị can, bị cáo tại ngoại không gây ảnh
hưởng lớn đến trật tự, an toàn xã hội.
Bị can theo quy định tại Điều 93 Bộ luật tố tụng hình sự
có thể yêu cầu để được xem xét áp dụng biện pháp ngăn
chặn thay thế nêu trên. Ngoài ra, thì muốn được tại ngoại,
bị can cũng có thể nhờ người thân bảo lãnh, hoặc xin
được áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú. Tuy nhiên,
như đã nói, đối với trường hợp của ông Kiên, có thể là
rất khó...
<em>Vụ việc của ông Kiên gây hoang mang và tò mò trong dư luận
và tác động đến thị trường chứng khoán, thị trường tài
chính Việt Nam. Theo ông chúng ta cần làm những gì để tránh
những ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế, đến người
dân?</em>
Thông tin còn chưa rõ ràng, chưa cụ thể thì sẽ còn những tò
mò, những chấn động tâm lý tiêu cực trong dân chúng là
điều dễ hiểu. Dù có rất nhiều ngân hàng, thậm chí cơ quan
truyền thông, những người có liên quan trước đây có cố
gắng né tránh ông Kiên trong thời điểm hiện nay, hay cố
chứng minh sự không nghiêm trọng của vai trò ông Kiên đối
với thị trường tài chính, tiền tệ ở Việt Nam thì cũng khó
thuyết phục các nhà đầu tư, những người dân bình thường.
Bởi vì hiệu ứng tiếng tăm mà ông Kiên đã tạo ra trong dư
luận trong năm vừa qua là rất lớn, truyền thông đã cũng góp
phần làm hình ảnh ông rất bề thế từ tài chính, ngân hàng
đến sân chơi bóng đá.
Do đó, càng thông tin minh bạch về vụ việc liên quan đến ông
Kiên, để dư luận không còn gì mà lo lắng, tò mò nữa thì
họ mới yên tâm được. Nếu thông tin được âm ỉ nuôi
dưỡng hoặc được đưa ra một cách xiêu vẹo thì sẽ dẫn
đến những hệ quả khó lường cho các nhà đầu tư, cho
người dân gửi tiền ở các ngân hàng và cho nền kinh tế.
<em>Báo chí và dư luận quan tâm đến mối quan hệ giữa ông
Kiên với ông Lý Xuân Hải (Tổng giám đốc ngân hàng ACB) nhưng
thông tin về việc đã bắt, hay không bắt ông Hải lại được
mỗi báo nêu một khác, ông nhìn nhận vấn đề này như thế
nào?</em>
Hiện nay có báo thông tin người này bị bắt, báo thì bảo
người này liên hệ làm việc. Các thông tin như thế này đáng
ra phải được cơ quan công an khẳng định, chẳng hạn việc
bắt ông Lý Xuân Hải hay không thì chả nhẽ Bộ Công an lại
không biết? Cho nên nếu chúng ta thông tin rõ ràng, minh bạch
vấn đề ra với các trường hợp chưa cụ thể, chưa rõ thế
này thì người dân họ còn nhìn nhận một cách bình tĩnh các
vấn đề.
Tránh hiện tượng, với sự sa lầy vào mê hồn trận thông tin
thật giả lẫn lộn sẽ khiến sự ảnh hưởng tiêu cực từ
truyền thông đến dân chúng càng nặng nề hơn.
Tôi nghĩ cần cập nhật thường xuyên những thông tin liên quan
đến vụ án quan trọng này bằng những cuộc hợp báo, thông
cáo chính thức. Chỉ khi đó mới giải tỏa được những nghi
ngờ, những đòi hỏi rất bình thường của người dân về
những gì đằng sau cái gọi là tội kinh doanh trái phép của
bầu Kiên.
Rồi hơn nữa, cần thông tin cụ thể hơn về việc Thủ tướng
"biểu dương Tổng cục Cảnh sát, Bộ Công an, đã nghiêm túc
chấp hành sự chỉ đạo của Chính phủ; đã khởi tố, điều
tra để đấu tranh, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật
nhằm thâu tóm ngân hàng, gây mất ổn định hoạt động ngân
hàng" được thông tin trên các phương tiện truyền thông.
Bởi lẽ, điều bình thường ai cũng dễ dàng liên hệ, kết
nối những thông tin nhạy cảm, được đưa ra vào cùng một
thời điểm với nhau như thế, và vì thế họ sẽ nghĩ ngay
đến những vấn đề phía sau, bên cạnh câu chuyện ông Kiên
bị bắt vì kinh doanh trái phép theo Điều 159 Bộ luật hình
sự. Trong trường hợp này, phía sau và những cái bên cạnh có
thể được nghĩ ra mênh mông hơn nhiều, nếu không được minh
bạch thông tin thì rất nguy hiểm.
<em>Cảm ơn ông về cuộc trao đổi!</em>
Phan Mạnh
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/13974), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét