<div class="special_quote"> <em>Hay là bây giờ mình lên tiếng xin
tăng giá các loại cước điện thoại cố định cũng như di
động…</em></div>
Thú thật là chỉ mới nghĩ thế thôi chứ chưa dám mở
miệng, tôi đã tự ách lại ngay được. Thậm chí đắn đo mãi
mới dám viết rằng mình từng nghĩ vậy trên mặt giấy. Bởi
không cần nhạy cảm lắm, cũng thừa biết là trong con mắt
mọi người, riêng việc cái thằng tôi có ý nghĩ như thế đã
là một dấu hiệu điên rồ, nếu không nói là một trọng
tội. Chắc rằng sẽ có ai đó sẵn sàng mách hộ nên đi khám
tâm thần ở chỗ này chỗ nọ.
Mặc dầu vậy, tôi vẫn cứ viết ra đây với tất cả sự
tỉnh táo của một người đang kiểm soát được ý nghĩ của
mình. Lý do là như thế này: Thời buổi bây giờ chỉ có đồng
tiền chế ngự được con người. Ví phỏng, trong muôn một,
cái đề nghị điên rồ trên đây được chấp nhận, túi tiền
những người đồng bệnh với tôi có bị vẹt đi thật – thì
bù lại dần dần cũng có một cái lợi là đỡ đi cái tật
nói nhiều đang trở thành một cách ứng xử phổ biến, và nên
nói ngay là đã đến mức nặng nề, hoặc như thiên hạ thích
nói, một <em>căn bệnh trầm kha</em>, đang hạ thấp cuộc sống
chúng ta mà ta không biết.
Còn nhớ hồi chiến tranh, Hà Nội cái gì cũng thiếu, chẳng
hạn hồi đó, ruột bút chì bi dùng xong, phải giữ để mang
bơm lại, hoặc mang đến nộp cơ quan, để đổi cái mới.
Vậy mà ngay từ những năm ấy, đã nghe nói rằng ở một số
nước trên thế giới xuất hiện tình trạng khủng hoảng
thừa, và nói chung một trong những tai vạ chủ yếu của con
người hiện đại là họ có quá nhiều thứ để mà lựa
chọn.
Chỉ mươi năm nay, cái cảm giác ngột ngạt của sự dư thừa
kiểu đó, nước mình mới thật lĩnh đủ.
Ra đường nghĩa là len trong rừng xe.
Đến các cơ quan hành chính, lúc nào cũng thấy đã có người
xếp hàng.
Vào cửa hàng ăn, bàn nào cũng ê hề những thức ăn gọi ra
không dùng.
Về nhà mở TV ra, hết chương trình đố vui mọi người đua
nhau cười hô hố lại đến các loại phim hàng chợ của Tàu…
Người sẵn… Của thừa… Và sự nói nhiều là nằm trong cái
mạch tự nhiên ấy.
Nhân vật chính trong thiên truyện <em>Tỏa nhị kiều</em> của
Xuân Diệu là hai cô gái <em>"lặng lẽ và ngơ ngác; ấy là hai
hột cơm"</em>, còn mấy người đàn ông khác cũng đều là
những người "biết chung sống với sự buồn tẻ". Không
chỉ riêng <em>Tỏa nhị kiều</em>, mà như mọi người đọc
vào sẽ thấy, trong nhiều thiên truyện của Thạch Lam cũng như
của Nam Cao hồi tiền chiến, con người ta nói ít lắm, chắc
chắn là ít hơn thời bây giờ.
Khi hình dung lại những năm còn nhỏ, tôi nhớ trong các gia
đình mọi người thường lặng lẽ, ông bố chìm đắm trong lo
toan về cuộc mưu sinh, bà mẹ thương chồng thương con cắn
răng lam làm và trẻ con chỉ nghĩ đến việc nói chuyện với
người lớn đã sung sướng. Chẳng phải gia đình tôi độc
đáo khác đời, mà ở nhiều gia đình khác cũng vậy.
Còn ngày nay bạn thử nghĩ lại xem, có phải khó khăn
lắm chúng ta mới tìm thấy một người ít nói. Không những
thanh niên huyên thiên bốc phét, trẻ con khóc rất dai, mà những
người già cũng nói như cái cách duy nhất để tự khẳng
định rằng họ còn sống. Người ta nói nhiều ở đủ các
nơi: Trong các buổi họp. Trong các đám cãi nhau. Trong những
dịp vui. Lại cả trong những dịp buồn (ví như các điếu văn
hoặc các bài phát biểu khi có ai đó chết chẳng hạn).
Đôi lúc thử tách ra nhìn lại mình: tôi cũng đã nhập vào
đội quân <em>đa ngôn đa quá</em> từ lúc nào không biết. Có
việc phải nói với ai điều gì chưa nghĩ cho chín đã xổ ra
ào ào. Cùng một ý, đáng nói một câu thì nói đến hai ba câu.
Toàn những <em>sự lắm</em> ngoài ý muốn, nên mới bảo là
bệnh.
Đã bao giờ bạn đang làm việc thì bị một người cùng
phòng với mình làm khổ bằng cách tán róc với ai đó trên
điện thoại chưa? Tôi, tôi cũng thường xuyên có cái khó chịu
ấy. Cho đến một lần tôi chợt nảy ra ý nghĩ tự kiểm tra
xem mình nói như thế nào. Chao ôi, tôi cũng nói dài không kém
một ai. Tôi cũng thường có những chuyến <em>buôn dưa lê</em>
vô tội vạ! Chắc chắn nhiều lần tôi đã làm phiền những
người chung quanh mà không hay biết.
Cái bệnh nói dai nói dài nói dại đã ngấm vào mỗi người
bình thường ở xã hội mình và chắc chắn cuộc chạy chữa
này phải là việc chung của cộng đồng. Chứ mọi nỗ lực cá
nhân nhằm tìm cách chữa riêng cho mình và người thân của
mình chỉ đạt hiệu quả tương đối nếu không nói là không
bao giờ làm nổi .
<strong><em>Đã in trong Nhân nào quả ấy 2003.</em></strong>
<strong>Viết thêm 3-6- 2012 </strong>
- Khi ta chê một người nói dài tức là chê người đó nói
không có nội dung, nói không chịu nghĩ, vừa nói vừa nghĩ,
lặp đi lặp lại, đáng nói dăm ba câu thì nói thành hàng loạt
câu liên hồi kỳ trận.
Suy cho cùng đó là một người thiếu tôn trọng đối
tượng đang đối thoại và luôn thể cũng là thiếu tự trọng.
Tình trạng nói dài đã dẫn tới sự hạn chế và lãng
phí trong giao tiếp. Nhiều lần nghe một người nói mãi tôi
không hiểu. Phải cố lắng nghe một lúc rồi tóm tắt lại cho
gọn và trình bày lại cho đối tượng vừa giảng giải cho
mình nghe rằng họ vừa nói gì, có phải như thế này không -
người kia mới gật đầu. Cả hai mất thêm bao nhiêu thời
giờ.
- Sự nói nhiều càng biểu lộ rõ khi con người hiện đại
tập hợp thành những đám đông, không chỉ ở loại đám đông
tự phát như các bữa nhậu các chốn ăn chơi mà cả đám đông
được tổ chức hẳn hoi như phần lớn các cuộc họp. Ở đó
hoặc chúng ta quan sát thấy sự thống nhất giả tạo và giáo
điều, hoặc một sự đua đả hỗn loạn, kết quả của tình
trạng <em>"con gà tức nhau tiếng gáy"</em> - muốn thách thức
nhau, hơn là có nhu cầu giao tiếp chân thành và cùng truy tìm
chân lý .
- Thử giải thích tại sao chỉ con người hiện nay mới nói
nhiều như vậy? Chiến tranh. Cách mạng.Thời hiện đại đồng
nghĩa với việc nông thôn và đô thị, cá nhân và gia đình
cùng bị xới lên nháo nhào. Vị thế con người thay đổi, mỗi
người vừa chống chọi để thích ứng, vừa như thêm có dịp
khẳng định mình. Nhưng năng lực của họ nói chung, năng lực
tự biểu hiện nói riêng không theo kịp,- họ thường xuyên ở
trong tình trạng như là chạy gằn, như là kiẽng chân lên mà
sống.
-Như thế, cái việc nói lắm nói nhiều thoạt đầu đồng
nghĩa với việc con người xã hội trong mỗi chúng ta lên
tiếng, sau đó nó mới lan vào lĩnh vực riêng tư. Ở đâu nó
cũng đều chứng tỏ là con người không theo kịp sự phát
triển của thời hiện đại.
- Nghĩ ra chuyện gọi là tăng cước điện thoại, ấy là lúc
tôi có ảo tưởng rằng không chừng có thể dùng một số cái
gọi là <em>"biện pháp hành chính"</em> để người mình
khỏi bệnh (các bạn khá sẽ có những cách khác, tôi chỉ nói
cho vui, nói làm ví dụ.)
Nhưng rồi nghĩ lại, thấy chẳng đáng tin, cũng như trước
các tệ nạn xã hội hiện nay - vi phạm luật giao thông, hút
thuốc lá nơi công cộng, hát nhép, ăn mặc hở hang… - mọi
đề nghị tăng mức án xử phạt tôi đều không tin là có thể
giải quyết triệt để.
Vì theo thiển nghĩ, chúng - các căn bệnh tưởng là
<em>"nhẹ nhàng"</em> ấy - thực ra chỉ là những biểu hiện
của một đời sống tinh thần nông nổi, dông dài, trống
rỗng; sống thiếu chiều sâu thiếu ý tưởng; một cuộc sống
trì trệ bế tắc… nhưng lại hiện ra bên ngoài với cái vẻ
sặc sỡ và năng động - toàn những bệnh có giời chữa!
- Khi trong xã hội còn có quá nhiều người thành đạt bằng
con đường nói dai nói nói dại … thì mọi người khác nhất
là lớp trẻ sẽ không bao giờ hướng cố gắng lập nghiệp
vào việc tìm ra con người chân chính, tiếng nói chân chính
của mình, mà sẽ tiến thân bằng mọi thủ đoạn khác, kể
cả thủ đoạn gian dối buôn nước bọt leo trèo bằng đầu
lưỡi.
- Người nói nhiều mà không tự bộc lộ bản thân, không tác
động tới chung quanh bằng tiếng nói riêng tức chưa tìm thấy
mình: sự có mặt của người đó trên thế gian này vẫn là
vật vờ thấp thoáng.
Những gì đúng cho một cá nhân thì cũng đúng cho cả xã
hội. Một xã hội ồn ào vì những kẻ nói nhiều thực chất
vẫn là một xã hội nằm trong sự phong bế của bóng tối và
im lặng.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12842), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét