"<em>Cái sợ cái hèn của người cầm bút, nhất là làm báo,
nguy hiểm lắm. Rất vô thức, nhưng anh ta sẽ làm "lây
nhiễm" cái sợ, cái hèn nhát cho đồng bào mình</em>"
(Nguyễn Chính, cựu phóng viên báo Đại Đoàn Kết).
Chưa khi nào báo chí hèn mạt như giai đoạn này. Nhớ
vài năm trước, trong bữa nhậu nhân hội nghị tuyên giáo toàn
quốc tại Đà Nẵng, một lão bá vai tôi buông câu rất hách
"<em>báo chí các cậu hèn bỏ mẹ!</em>"
Tức. Một tay nó bóp dái, tay kia dán băng keo bịt
miệng, thế mà vẫn lớn tiếng chê mình hèn. Định vung cho lão
một đấm, nhưng nghĩ lại thấy lão nói đúng chứ đâu sai.
Báo chí kiểu gì mà chỉ một cú điện thoại, một văn bản
miệng đã răm rắp tự bịt miệng nhau.
Một cái lệnh miệng từ văn phòng UBND huyện Văn Giang
(Hưng Yên) cũng khiến tất cả hơn 700 tòa báo câm lặng, không
dám cử phóng viên đến đưa tin. Khi hai phóng viên của đài
tiếng nói Việt Nam (VOV) bị đánh đập, trấn áp dã man, bị
còng tay bắt giữ như tội phạm, thu máy ảnh, thu thẻ nhà báo,
thẻ đảng, thẻ luật gia... nhưng không một tòa báo nào dám
lên tiếng, kể cả cơ quan chủ quản của họ. Và bản thân 2
nhà báo bị đánh cũng không dám công khai lên tiếng.
Phải đợi đúng nửa tháng sau, trước sức ép dữ
dội từ dư luận và sự mắng chửi từ các trang mạng lề
trái, VOV mới miễn cưỡng đăng vài mẩu tin lên tiếng bảo
vệ phóng viên của mình. Nhưng được vài hôm rồi im bẵng
đến nay. Không còn nghe bất cứ một tòa báo nào nhắc lại
chuyện này nữa. Câu chửi "<em>Đ.M mày! Nhà báo cũng đánh cho
chết mẹ mày đi</em>" trong vụ trấn áp Văn Giang vẫn văng
vẳng mãi như một nỗi ô nhục của nghề báo.
Chưa bao giờ báo chí lại sợ hãi đến vậy. Chưa bao
giờ báo chí kỳ lạ như giai đoạn này, xa lánh, tránh né hầu
hết các vấn đề nhạy cảm. Vì sao tránh, vì sao không đăng,
vì sao không can dự? Vì đó là vấn đề "<em>nhạy
cảm</em>"- Một lối chỉ đạo và bao biện phản tuyên
truyền, thậm chí là... phản động! Nhạy cảm mới cần báo
chí can dự. Không nhạy cảm thì viết để làm gì, tuyên
truyền làm gì và can dự làm gì?
<a
href="http://daidoanket.vn/index.aspx?Menu=1420&chitiet=51482&Style=1">Ông
Nguyễn Bắc Son</a>, Bộ trưởng Thông tin- truyền thông kiêm Phó
trưởng ban Tuyên giáo trung ương có than một câu rằng báo chí
giai đoạn này "<em>thiếu vắng những cây bút giỏi, những
bài báo hay, những cây bút chúng ta từng thấy trong lịch sử
như Sóng Hồng, Thép Mới, Hoàng Tùng, Hồng Hà… hoặc những
nhà báo rất đáng kính trọng như Hữu Thọ, Hà Đăng, Đỗ
Phượng...</em>"
Vì sao?
Vì cái thời làm báo của Sóng Hồng, Thép Mới, Hoàng
Tùng, Hồng Hà, Hữu Thọ, Hà Đăng, Đỗ Phượng không bao giờ
phải nơm nớp lo sợ những mệnh lệnh "<em>nhạy cảm</em>"
như thời chúng tôi. Không có ban Tuyên giáo nào cấm cản những
Sóng Hồng, Thép Mới, Hoàng Tùng, Hồng Hà, Hữu Thọ, Hà Đăng,
Đỗ Phượng lao vào điểm nóng, tránh điều "nhạy cảm".
Báo chí thời chúng tôi, không thiếu anh hào, nhưng không sản
sinh ra nổi những Sóng Hồng, Thép Mới, Hoàng Tùng, Hồng Hà,
Hữu Thọ, Hà Đăng, Đỗ Phượng... bởi nhà báo không được
phép lao vào những Dương Nội, Văn Giang, Vụ Bản... Bởi một
cái lệnh miệng của văn phòng UBND huyện Văn Giang thôi cũng
đã khiến tất cả các tòa báo câm lặng. Bởi tất tật các
vấn đề "nhạy cảm" đều không được phép viết, không
được phép đăng.
Khi nào còn những vòng siết "<em>nhạy cảm</em>"
này, thì những mầm mống Sóng Hồng, Thép Mới, Hoàng Tùng,
Hồng Hà, Hữu Thọ, Hà Đăng, Đỗ Phượng sẽ bị bóp chết
ngay từ những trang bản thảo.
Nhà báo/blogger Phan Văn Tú có một câu rất đau
"<em>trong đầu thằng nhà báo Việt nào hình như cũng có một
cái kéo. Nó tự cắt nó trước khi bị người khác cắt</em>".
Cái thói tự biên tập, tự ra lệnh, tự cột nhốt đã hình
thành như một thói nết tệ hại trong làng báo.
Còn <a
href="http://truongduynhat.vn/tr%C6%B0%C6%A1ng-duy-nh%E1%BA%A5t-ngh%E1%BB%89-bo-vi%E1%BA%BFt-blog/">nhà
báo Đào Tuấn</a>, cây bút kỳ cựu của Đại Đoàn Kết, nay
sang tờ Dân Việt thì chua chát rằng: "<em>nhiều người cầm
bút giờ còn bi kịch hơn khi hàng ngày phải viết những điều
không giống với sự thật ... hàng ngày, dù không tin, nhưng
vẫn phải viết ra một điều không thật– một cách khéo léo
đến dối trá, để thuyết phục người đọc tin rằng đó là
sự thật</em>"
Run sợ đến dối trá. Đến mức bao điểm nóng nhức
nhối về đất đai vắng bóng nhà báo. Tại sao báo chí lại
tránh né những Dương Nội, Văn Giang, Vụ Bản? Tại sao những
tấm băng rôn, những vành khăn tang giữ đất nóng hực và
nhức nhối tâm can lại không nên nổi "<em>tác phẩm</em>"
nào? Tại sao lại cứ phải "<em>viết ra một điều không
thật– một cách khéo léo đến dối trá, để thuyết phục
người đọc tin rằng đó là sự thật</em>"?
Nhìn vào danh sách các tác phẩm đoạt giải báo chí
quốc gia để thấy cái gì, điều gì được phản ánh qua báo
chí? <a
href="http://vtv.vn/Article/Get/Giai-Bao-chi-Quoc-gia-2011-Hai-tac-pham-dat-giai-A---5e8f748c36.html">Ông
Hữu Thọ</a>, cựu trưởng ban Tư tưởng-văn hóa trung ương
nhận xét về các tác phẩm đoạt giải: "<em>Vẫn còn ít
những bài điều tra sâu sát công phu mà tôi thường nói là
đọc trên những bài báo thấy ít giọt mồ hôi quá. Những
giọt mồ hôi vào trang giấy, nó cựa quậy, nó gây xúc động
con người...</em>".
Với người cầm bút, phải hiểu lời nhận xét ấy
không khác gì một câu... chửi!
Báo chí chưa bao giờ nhạt chán, hèn nhục đến vậy.
Việt Nam chưa cho phép báo chí tư nhân, không có báo
đối lập. Nhưng không nên "đồng thuận" hóa tất tật trên
700 tờ báo hiện có đến mức thành một chiều, thành sợ hãi
như thế thì báo chí chỉ còn là mấy tờ giấy dành để gói
xôi vỉa hè. Báo chí phản biện, thậm chí phê phán, đối lập
có lợi cho chính phủ hơn là báo chí ca tụng, minh họa chủ
trương.
Bạn đọc ký tên "Hâm mộ đảng ta" viết một
comment vào trang tôi rằng: Chưa thấy một chính phủ nào lại
sử dụng một dàn truyền thông hùng hậu đến thế chỉ để
ngợi ca chính mình, huy động dàn hợp xướng bằng mọi cách
phải "tạo sự đồng thuận" với mọi sai đúng mà không
chú ý đến vai trò phản biện của báo chí. Có thể nói sự
đồng lõa, thỏa hiệp, tuyên truyền cho những quyết sách sai
trái của chính quyền trong một thời gian quá dài vừa qua là
một cái tội rất to của báo chí. Nếu chú ý đến vai trò
phản biện thì hẳn các nhà cai quản đã có chính sách để
lựa chọn đội ngũ thực tài, đủ bản lĩnh. Nhưng vì chỉ
chú trọng đến mục đích tuyên truyền ngợi ca, tạo đồng
thuận, và giải trí tầm thường nên ở Việt Nam, nếu không
mù chữ thì ai cũng có thể làm nhà báo được.
Nhận định có vẻ hơi quá, cực đoan, nhưng đáng suy
ngẫm.
Ngay cả lớp Tổng Biên tập hiện thời cũng là một
đội ngũ quá hèn. Trước 75, báo chí có phong trào "<a
href="http://truongduynhat.vn/ngay-ky-gi%E1%BA%A3-an-may/">ngày ký giả
ăn mày</a>", đóng cửa xuống đường đấu tranh. Thời nay, có
ông Tổng nào hoặc cỡ chục tờ báo một sớm mai đồng loạt
phản ứng bằng những bản báo in "<em>bị đục bỏ</em>",
những tờ báo trắng để phản ứng? Có ông Tổng nào dám công
khai chống lệnh, một cái lệnh cấm cản quen thuộc từ những
cú điện thoại, những buổi giao ban mang tên "nhạy cảm"
để ưỡn ngực hiên ngang bảo vệ quyền được thông tin?
Nói thật, dù sao tôi cũng không mê những Sóng Hồng,
Thép Mới, Hoàng Tùng, Hồng Hà, Hữu Thọ, Hà Đăng, Đỗ
Phượng như cách ông Nguyễn Bắc Son lấy làm "<em>thần
tượng</em>". Tôi mê và thèm ước những cái tên rất gần
đây thôi như Võ Như Lanh, Kim Hạnh, Lê Văn Nuôi, Huỳnh Sơn
Phước, Nguyễn Công Khế, Thế Thanh, Nam Đồng, Tống Văn
Công... - Một thế hệ tổng biên tập tài năng rất gần với
chúng tôi, nhưng không hèn nhục như bây giờ.
Chua và nhục đến mức các trang mạng lề trái cực
đoan ví von mỉa mai hình ảnh nhà báo qua vụ Văn Giang rằng:
<em>bị đánh mà không dám "ẳng" lên một tiếng</em>.
Lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam chưa bao giờ
nhạt chán, hèn nhục như lúc này. Tôi không nói quá đâu. Tự
thân mỗi nhà báo, tôi tin ai cũng nhìn ra điều này.
Mà "<em>cái sợ cái hèn của người cầm bút, nhất
là làm báo, nguy hiểm lắm. Rất vô thức, nhưng anh ta sẽ làm
"lây nhiễm" cái sợ, cái hèn nhát cho đồng bào mình</em>"
(Nguyễn Chính, cựu phóng viên báo Đại Đoàn Kết).
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/13016), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét