Thường Sơn - Tổng thống Nguyễn Tấn Dũng?

Không khó để đoán ra cái đích mà Nguyễn Tấn Dũng đang nhắm
tới trong tương lai không xa. Một cá nhân hoặc một nhóm cá
nhân sẽ sẵn lòng chấp nhận cơ chế chính trị nhiều hơn
một đảng hoặc nhiều đảng, thay cho lối mòn độc đảng quá
rủi ro và chỉ chực chờ bùng nổ như hiện nay.

<h2>Công tác nhân sự đã "cơ bản hoàn thành"</h2>

Thời gian đang chuyển dần về giữa năm. Hà Nội cũng đang
chìm trong cơn nắng nóng tăng nhiệt theo từng tuần lễ, cùng
với những trận giông bão khó có thể lường trước trong năm
con Rồng này. Sự biến đổi về thời tiết như thế cũng
tiềm ẩn những toan tính âm thầm trong nội bộ đảng và chính
phủ. Sau vài vụ cưỡng đoạt đất đai ở Tiên Lãng và Văn
Giang, dư luận càng đồn đoán nhiều hơn về một vị tổng
thống trong tương lai không xa của đất nước Việt nam hậu
cộng sản.

Đó là Nguyễn Tấn Dũng.

Chưa bao giờ kể từ năm 1975 cho đến nay, vai trò của thủ
tướng lại trở nên đáng giá và hướng đến hình ảnh độc
tôn như giờ đây. Được tích lũy qua hai nhiệm kỳ thủ
tướng, gần như toàn bộ khối nhân sự của những bộ ngành
quan trọng nhất đang thuộc về những chủ kiến sắp xếp và
điều hành của Nguyễn Tấn Dũng.

Từ tháng 8/2012, khi chính phủ mới được thành lập và nhận
được sự đồng thuận hầu như không một chút khó khăn từ
Quốc hội, người ta đã có thể nhận ra những gương mặt
thân cận nhất với thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng như Nguyễn
Văn Bình – Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, Vương Đình Huệ
– Bộ trưởng Bộ Tài chính, Bùi Quang Vinh – Bộ trưởng Bộ
Kế hoạch và Đầu tư, Đinh La Thăng – Bộ trưởng Bộ Giao
thông Vận tải… Chưa kể đến một số hội đồng và ủy ban
đóng vai trò tư vấn cho chính phủ cũng bao gồm những người
được cho là thuộc phe cánh của Nguyễn Tấn Dũng.

Mối tương quan trong đảng giờ đây đã trở nên lệch hẳn
về đầu cân chính quyền. Ở đầu cân bên kia, Trương Tấn
Sang, bất chấp nhiều cố gắng để tự PR bản thân, nhưng
ứng vào vai trò Chủ tịch nước – một vị trí mà trước và
sau đều thật khó biểu hiện quyền lực, và thực tế là hầu
như không có một quyền lực thực chất nào, đã trở nên mờ
nhạt, đặc biệt sau vụ nữ đại biểu Đặng Thị Hoàng Yến,
cùng quê Long An với ông Sang, bị Quốc hội bãi nhiệm.

Trên con đường hành sự của mình, thực ra Trương Tấn Sang
đã có nhiều cơ hội để tiến thân và trở nên một nhân tố
nào đó mang tầm đối trọng với Nguyễn Tấn Dũng. Thế nhưng
với sự yếu kém cố hữu về công tác nhân sự và quan điểm
dùng người rất thiếu nhất quán mà đã không thể được
cải thiện từ khi ông Sang còn là Chủ tịch Ủy ban Nhân dân
thành phố và Bí thư Thành ủy TP.HCM, chính ông đã đánh mất
những cơ hội đáng quý của mình.

Tại đất Bắc Hà, nơi hội tụ quá nhiều nhân sĩ và kịch
sĩ, có thể nói chỉ riêng việc ông Sang tồn tại được trong
suốt nhiều năm trời mà không bị tuột dốc về mặt chính
trị cũng đã là một niềm an ủi lớn đối với ông. Chỉ có
điều, để đạt được hiện tồn có vẻ bền vững ấy, bản
thân ông đã phải trả giá khá nhiều. Không còn tỏa sáng với
hình ảnh một vị lãnh đạo năng nổ và nhiều ý kiến sáng
tạo, ông đã dần lui vào hậu trường với nhiều uẩn ức
không thể biểu hiện bằng lời nói và càng không thể bộc
lộ qua hành vi. Một số người thân quen với ông ở TP.HCM đã
phải ngạc nhiên khi bình luận khuôn mặt ông như được làm
bằng sáp, với nét chân tình đã chỉ bằng phân nửa người
tiền nhiệm của ông – nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh
Triết.

<h2>Một hình ảnh độc tôn</h2>

Ngược lại với Trương Tấn Sang, Nguyễn Tấn Dũng – với
quầng mắt hùm hụp thâm sâu qua ngày tháng, lại được xem là
một nhân tố nổi bật trong việc dùng người và đối nhân
xử thế.

Với các danh sĩ trong lịch sử, việc dùng người thường có
hai chiều hướng trái ngược: hoặc biết sử dụng người
giỏi hơn mình và qua đó chứng tỏ mình là người giỏi, hoặc
dùng người kém hơn mình và phải biết nghe lời. Có lẽ
Nguyễn Tấn Dũng thuộc về trường hợp thứ hai, cũng bởi
trong con mắt tuyệt đại đa số nhân dân và giới quan chức,
đây không phải là một vị thủ tướng có đầy đủ sự sáng
dạ và quyết đoán. Thậm chí trong nhiều trường hợp và
nhiều chủ đề khẩn cấp, Nguyễn Tấn Dũng đã tỏ ra chậm
chạp một cách không đáng có. Tầm nhận thức của ông, so
với Trương Tấn Sang, được người đời đáng giá thấp hơn.

Thế nhưng tất cả những gì mà Nguyễn Tấn Dũng có được
đến giờ này lại thuộc về công lao của tự thân ông. Đó
là một quá trình đấu tranh và vươn lên không mệt mỏi, để
cuối cùng phần lớn bộ máy nhân sự chính quyền các cấp,
từ trung ương đến các địa phương, đều được đánh giá
là vây cánh cho ông.

Lợi thế lớn nhất của Dũng là cương vị Thủ tướng – vị
trí có thể ban phát rất nhiều bổng và lộc cho những địa
chỉ cần được ban phát. Từ nhiều năm qua, trong con mắt của
lớp quan lại thăng quan tiến chức nhờ luồn lọt và ân sủng
của bề trên, Nguyễn Tấn Dũng đã trở thành một ông vua
không ngai. Mà thực tế với quyền lực tối hậu và vẫn có
chiều hướng được tập quyền hóa của mình, Dũng cũng chẳng
cần đến ngai, nếu tình thế không bắt buộc phải như thế.

Vị thế của Nguyễn Tấn Dũng càng được củng cố không chỉ
trong đối nội mà còn trên trường đối ngoại, sau lời đề
nghị viếng thăm Brazil nhưng bị từ chối của Tổng Bí thư
Nguyễn Phú Trọng. Rõ là trong tầm quan sát của chính giới
quốc tế và ở cả những quốc gia đang phát triển, một con
người quá nhu mì, luôn tìm cách tỏ ra ôn hòa như Trọng đã
chẳng thể hiện được vị thế lớn lao nào. Nói cách khác,
ông có vẻ chưa xứng đáng đại diện cho tầm cỡ quốc gia
để đứng cùng hàng hoặc ngang hàng với các nguyên thủ quốc
gia khác. Cũng nói cách khác, đặc tính chính trị thời nay
không cần đến những chính trị gia quá khuôn sáo hoặc giáo
điều, cho dù đó có là người vô hại nhất đi chăng nữa.

<h2>Tài sản và quyền lực</h2>

Giữ được quyền lực cũng có ý nghĩa không kém thua so với
giành giật quyền lực. Những gì mà Nguyễn Tấn Dũng giành
được trên chính trường đã để lại sự trả giá cho cả
một nền kinh tế đang trong tình cảnh suy thoái trầm kha và
một xã hội hầu như biến mất nền tảng đạo đức và văn
hóa. Thế nhưng điều được gọi là sự sói mòn niềm tin công
dân đối với chính phủ có lẽ không thể quan trọng bằng
việc chính phủ ấy duy trì được quyền lực và hơn thế
nữa, các quan chức chính phủ gìn giữ được tài sản đã
tích góp qua nhiều năm.

Nhưng với Nguyễn Tấn Dũng, sau khối tài sản khổng lồ mà có
thể sánh ông với những đại gia giàu có nhất vùng Đông Nam
Á, cái mà ông cần không chỉ là tiền bạc.

Con đường bằng phẳng nhất, diễn biến một cách hòa bình
nhất vào những năm tới chỉ có thể là một cuộc chuyển giao
quyền lực êm ái, một cuộc cách mạng nhung mà không phải
đổ máu.

Những gì mà Bắc Kinh đang buộc phải tính toán thì Hà Nội
cũng không nằm ngoài kịch bản đó. Trước làn sóng công phẫn
của người dân ngày càng lan rộng và có thể đạt đến một
điểm kích nổ vào bất kỳ thời điểm nào, một chính phủ
muốn duy trì vị thế của mình, và trên hết là vị thế bảo
đảm cho các tập đoàn độc quyền quốc doanh và những tập
đoàn tư nhân mới nổi như nhóm lợi ích ngân hàng, trong đó
có Ngân hàng Bản Việt của con gái Nguyễn Tấn Dũng, có điều
kiện để tiếp tục đè gánh nặng tham nhũng và thủ lợi lên
đôi vai gày guộc của người dân đóng thuế và các thành
phần doanh nghiệp khác, chỉ là tấm bình phong dân chủ cần
phải được dựng lên càng khéo léo càng tốt.

Vào tháng 11/2011, lần đầu tiên Nguyễn Tấn Dũng đã khiến cho
giới phân tích trong và ngoài nước ngạc nhiên bằng hành
động tuyên bố về chủ quyền của hai quần đảo Hoàng Sa và
Trường Sa trước Quốc hội, đồng thời trở thành quan chức
cao cấp đầu tiên trong đảng đề xuất đất nước cần có
một bộ luật biểu tình.

Với những người ngây thơ, thái độ thay đổi bất ngờ của
Nguyễn Tấn Dũng là có thể chấp nhận được trong hoàn cảnh
bộ mặt quốc gia cần có sự cải thiện ít nhất về phấn
sáp. Nhưng những người có kinh nghiệm trong giới phân tích
chính trị và cả báo chí lại đã tỏ ra đặc biệt thận
trọng. Không chính khách nào cho không ai cái gì, cũng như không
hành động nào của chính khách lại không xuất phát từ một
động cơ cụ thể. Nhất là sau sự việc người con trai của
Nguyễn Tấn Dũng là Nguyễn Thanh Nghị được tiến cử vào vị
trí Thứ trưởng Bộ Xây dựng, còn con gái của ông là Nguyễn
Thanh Phượng lại nắm giữ vị trí chủ chốt tại một ngân
hàng tư nhân rất có tiềm năng là Bản Việt…

Với vai trò độc tôn trong hệ thống chính quyền và gần như
độc tôn trong cả hệ thống đảng, những gì mà Nguyễn Tấn
Dũng cần làm giờ đây và trong tương lai là gìn giữ được
quyền lực và tài sản của ông và của gia đình ông. Về
việc này, những người như Nguyễn Tấn Dũng chắc chắn đã
suy ngẫm một cách hết sức nghiêm túc, vì khác với các nước
phương Tây, Việt Nam lại quá gần Trung Quốc, luôn kế thừa
quốc gia khổng lồ này không chỉ vô số thủ đoạn chính trị
mà cả những hậu quả chính trị không thể lường trước.

Trong lịch sử Việt Nam qua các triều đại, đã có nhiều cuộc
cách mạng với nhiều đợt hồi tố mà đã làm tiêu tán tàn
sản lẫn tính mạng của những quan chức thuộc triều đại
cũ. Còn hiện tại, vị thế của chính quyền đương nhiệm
lại quá khó để tồn tại thêm một thời gian đủ dài, đủ
lâu cho các quan chức hưởng thụ khối tài sản tích cóp từ
nhân dân.

Nhưng quá trình tích cóp vô thiên lủng như thế cũng lại gây
ra một sự phát tác theo chiều hướng ngược lại: đến lúc
này, ngay cả những quan chức lạc quan nhất trong đảng cũng
phải thừa nhận số phận của đảng cầm quyền chỉ còn
được tính theo đơn vị từng năm một. Đã có không ít kẻ
âm thầm dịch chuyển tài sản, tiền bạc và cả người thân
ra nước ngoài – một biểu hiện hoàn toàn tương đồng với
giới quan chức Trung Quốc. Cũng đã có những đồn đoán không
mấy thầm kín về một khả năng biến động mạnh sẽ diễn ra
vào những năm 2014-2015, khi không khí phẫn uất của người dân
đã tích lũy đủ lớn để có thể tạo ra sự đào thải chính
quyền từ chính bản chất của nó.

<h2>Sẽ là "Tổng thống Nguyễn Tấn Dũng"?</h2>

Ngã rẽ duy nhất trong cơ chế chuyển giao quyền lực không đổ
máu và ít hao tiền tốn của chỉ còn là động thái thỏa
hiệp với nhân dân – một thứ nhân dân giả hiệu nào đó do
giới quan chức nặn ra, hoặc cùng lắm thì mới phải thảo
luận về dân chủ với những người đối lập với chính
quyền – nhưng lại được đại đa số xem là nhân dân đích
thực.

Cũng bởi thế, không khó để đoán ra cái đích mà Nguyễn Tấn
Dũng đang nhắm tới trong tương lai không xa là một cuộc
chuyển giao quyền lực, hay nói cách khác là sự thay đổi vị
trí quyền lực, từ vai trò thủ tướng sang vai trò của một
người đứng đầu quốc gia trong điều kiện hiến pháp được
cách mạng hóa. Để có được kết quả ấy, một cá nhân có
thể sẵn sàng hy sinh cả điều 4 Hiến pháp và sẵn sàng chối
bỏ tư tưởng cộng sản – điều mà từ lâu họ đã không
còn thuộc về nó, nhưng lại vẫn cần nó vào bất cứ hoàn
cảnh nào cần phải bảo vệ quyền lực của mình. Cũng có
nghĩa là một cá nhân hoặc một nhóm cá nhân sẽ sẵn lòng
chấp nhận cơ chế chính trị nhiều hơn một đảng hoặc
nhiều đảng nhưng có vẻ ổn định và đỡ tốn xương máu,
thay cho lối mòn độc đảng quá rủi ro và chỉ chực chờ bùng
nổ như hiện nay.

Vấn đề còn lại chỉ là cuộc đấu tranh giữa các phe phái
xem ai có thể trở thành thủ lĩnh dân tộc trong tương lai, bất
kể người dân có muốn bầu cho họ hay không. Không phải các
thành viên của Bộ Chính trị đảng không tơ tưởng về vấn
đề nhạy cảm của thủ tướng. Thậm chí từ nhiều năm
trước đây, một phương án chuẩn bị cho Đảng Cộng sản
tiến hành tranh cử trong điều kiện đa đảng đã được chấp
bút. Chỉ có điều, như một thông lệ bất thành văn, trước
khi Bắc Kinh lên tiếng chính thức về một chủ đề cực kỳ
quan trọng nào đó, không một ai trong giới lãnh đạo Việt Nam
dám thở mạnh.

Những ngày gần đây, lần đầu tiên có dấu hiệu Tổng Bí
thư Nguyễn Phú Trọng cũng bắt đầu tìm cách nổi lên như
một quyền lực mới, tuy còn rất mỏng manh. Cùng với Trương
Tấn Sang, đó sẽ là những thách thức đầy ngán ngại đối
với Nguyễn Tấn Dũng trên con đường vươn tới cơ chế cộng
hòa đại nghị và chức vị tổng thống Việt Nam của ông.

Ít nhất, đó cũng là một giấc mơ riêng của những quan chức
như Nguyễn Tấn Dũng mà người khác không có quyền xâm phạm.
Chỉ là không có bất kỳ sắc màu nhân dân nào trong giấc mơ
đó mà thôi.

Từ nay trở đi, câu chuyện mà chúng ta đang kể sẽ còn tiếp
diễn với những chi tiết phong phú và không kém quyến rũ,
khiến những người đau đáu về hiện tồn và tương lai Việt
Nam không thể bỏ qua. Cũng trong câu chuyện này, tâm điểm
Nguyễn Tấn Dũng vẫn sẽ là một nhân tố mà chúng ta luôn
cần quan tâm và cần luận bàn vào những thời khắc gay cấn
nhất trên chính trường Việt Nam.

© TẠP CHÍ PHÍA TRƯỚC 2012

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12870), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!