Minh Văn - Xóm Trọ

Ở thành phố thì người ta phân chia đơn vị hành chính thành
Quận, thành Phường hoặc nhỏ hơn nữa là Khu Phố, chứ không
ai gọi là Xóm như ở nông thôn cả. Cái tên <em>"Xóm
Trọ"</em> là do cánh sinh viên chúng tôi nghĩ ra để gọi khu
vực mà mình đang ở, vì rằng ở đây tập trung nhiều phòng
trọ cho khách thuê. Nó không đủ lớn để gọi là Khu Phố,
nhưng cũng đông đúc và tấp nập để có thể gọi là Xóm
được. Xóm trọ dường như tập trung đủ mọi thành phần xã
hội, từ bác đạp xích lô đến những người dân lao động,
từ cánh sinh viên như chúng tôi đến giới công chức nghèo,
còn có cả quan chức cấp cao của chế độ nữa.

Đám sinh viên thì ở quần tụ thành một dãy mà các chủ nhà
xây và ngăn thành những phòng nhỏ. Vì vậy mà cũng gây nên
một không khí sôi động vì sự quần cư. Nhóm bốn đứa
trường Luật chúng tôi thì rủ nhau thuê được nguyên cả một
tầng hai do nhà chủ để không. vì có cầu thang đi ngoài trời
nên tuy rằng ở chung nhà nhưng chúng tôi cũng có được sự
độc lập của riêng mình. Phòng ở tương đối rộng, lại có
một khoảng sân thượng nên không gian cũng thoáng đãng và
thoải mái. Nói chung, so với những phòng trọ chật chội của
nhiều sinh viên khác thì như vậy cũng đã rất tốt rồi, và
chúng tôi rất hài lòng, ngoại trừ vẻ mặt nghiêm trọng của
bà chủ nhà mỗi khi đòi tiền nhà và tiền điện. Ban đêm
rỗi rãi, chúng tôi thường mang ghế ra sân thượng ngồi tán
gẫu, đôi khi bàn chuyện thế sự và chính trị. Những chậu
cảnh xanh tốt đặt trên sân thượng điểm tô cho cái không
khí họp bàn thêm phần trang trọng, bên cạnh những khuôn mặt
đầy vẻ quan trọng của những trí thức tương lai.

Trung tâm của xóm trọ là quán nước chè của chị Tâm. Cũng
có thể do địa thế và vị trí thuận tiện mà quán của chị
trở thành nơi tụ họp của hầu hết thành viên trong xóm. Quán
nằm ngay đường lớn và có chỗ ngồi rộng rãi cho khách. Vì
thế lúc nào cũng có người ghé vào uống nước chè hoặc hút
điếu thuốc, nhân tiện mà nói dăm ba câu chuyện. Mấy bác
xích xô thì ghé vào tợp vài chén rượu cho giãn gân cốt, sau
đó hút điếu thuốc lào rồi nhả khói mù mịt mà quên hết
thế sự. Ngay cạnh quán là bãi tập kết xích lô. Có khoảng
hơn chục cây Xà Cừ cổ thụ nổi u sần sùi, những chiếc
xích lô được tấp dưới gốc cây, trên xe là chủ nhân đang
tranh thủ nằm nghỉ trong khi chờ khách, chiếc mũ cối che hờ
những khuôn mặt khắc khổ và ngái ngủ. Thường thì cuối
buổi chiều là lúc tập trung đông khách nhất, lúc này thì
cuộc tán gẫu trở nên rôm rả với đủ những câu chuyện
được mang về từ mọi ngõ ngách của thành phố. Cánh sinh
viên thì nói chuyện học đường, đôi khi khơi mào những câu
chuyện thời sự chính trị. Các bác lao động, xích lô thì kể
những câu chuyện mắt thấy tai nghe trong ngày, liên quan trực
tiếp với cuộc sống lao động khổ cực của họ. Mấy anh
công chức thì nói chuyện lương lậu, cơ quan. Nói chung, lúc
này thì quán nước chè của chị Tâm đã trở thành <em>Trung
tâm Chính trị, Kinh tế và Văn hóa</em> của cả xóm trọ.

Đối diện bên kia đường là ngôi nhà ba tầng, rộng lớn và
khang trang, được xây hàng rào bảo vệ và cổng sắt kiên cố.
Theo lời của bác Hồng xích lô thì đó là dinh cơ của một
quan chức bộ giao thông. Mỗi khi có khách bấm chuông thì lại
thấy người trông nhà ra mở cổng, tiếng chó sủa ông ổng
vọng sang tận bên kia đường. Sau khi khách vào nhà thì cánh
cổng sắt lại được đóng lại im lìm và lạnh lùng. Hai thế
giới đối lập nhưng lại hiện diện trong cùng một khung
cảnh, một bên là quán nước chè bình dân của xóm trọ và
bên kia là dinh cơ của quan chức chế độ.

<center>o0o</center>

Với bộ dạng thất thểu, cậu Thái – sinh viên Đại học Dân
lập Đông Đô – ngồi phịch xuống ghế và gọi như thường
lệ:

- Chị cho em chén nước và điếu thuốc Vi Na.

Chị Tâm điềm tĩnh rót nước cho cậu ta, rồi hỏi:

- Sao hôm nay trông cậu buồn thế? Người yêu bỏ hả?

- Yêu đương gì đâu chị, đến kỳ đóng học phí mà nhà chưa
gửi tiền ra đây. Không có tiền thì họ không cho thi, chắc
lại phải về quê lấy tiền quá!

Nhà cậu Thái ở tận miền Trung, về nhà thì cũng xa và tốn
kém, lại ảnh hưởng đến việc học ôn thi. Tuy bi đát thật,
nhưng đó là tình cảnh chung của cánh sinh viên chúng tôi. Bác
Hồng xích lô nghe thấy thế liền bảo:

- Các cậu là sinh viên, bây giờ khổ cực nhưng sau này làm quan
lại sướng, chứ có đâu như cánh lao động chúng tôi, làm
việc quần quật suốt ngày mà vẫn khổ.

Nghe nói vậy, Thái tỏ ra bức xúc:

- Sướng gì đâu bác, chỉ mấy ông quan chức tham nhũng thì
sướng thôi, chứ công chức thì làm việc cả đời cũng cứ
nghèo vậy. Còn lâu đất nước này mới phát triển được,
quan chức cứ giàu, công chức và người dân lao động thì cứ
nghèo thôi.

Chú Thắm rít điếu thuốc lào đánh sòng sọc một cái rồi
nói chen vào:

- Cháu nó nói đúng đấy, tôi là minh chứng đây này, hiện
tại đang thất nghiệp đây.

Chú thắm trước đây là cán bộ nhà nước, bây giờ chỉ mỗi
vợ chú còn đi làm, còn chú thì thất nghiệp ở nhà đã lâu.
Vì vậy chú chán nản mà lâm vào đánh lô đề, coi như là một
nghề mới vậy. Khổ cho chú, cái nghề may rủi này có ai giàu
được đâu, cha ông ta vẫn có câu "Cờ bạc là bác thằng
bần" mà. Căn phòng cỡ hơn hai muơi mét vuông của chú chỉ
để được vài ba thứ đồ đạc lặt vặt là đã chật chội
rồi, nay lại bày bừa bộn giấy tờ ghi đầy những con số và
lý giải giấc mơ. Có thể nói chú đã thực sự bị con ma số
đề bắt mất linh hồn, chú vận dụng mọi kiến thức về âm
dương bát quái, đến tất cả những cái ngẫu nhiên của sự
vật hiện tượng để nghiên cứu những con số ma quái. Chính
vì để hết tâm trí của mình vào số đề mà mọi hành động
cử chỉ của chú Thắm đều bị nó điều khiển cả. Ngồi ở
quán, chỉ cần nhìn thấy dáng đi của chú từ đàng xa là
chúng tôi có thể biết được hôm nay chú được đề hay mất.
Hôm nào trúng đề thì dáng đi của chú hùng dũng và nhanh nhẹn
hẳn, chắc hẳn Quan Vân Trường thời Tam Quốc cũng chỉ có
dáng điệu oai phong được đến thế là cùng. Ngược lại,
nếu nhìn thấy dáng đi thất thểu đến tội nghiệp của chú
thì biết chắc là trượt đề rồi. Tạo hóa cũng thật trớ
trêu, từ khi ở xóm trọ này thì gần như ngày nào chúng tôi
cũng nhìn thấy dáng đi thất thểu của chú, chỉ thấy dáng
điệu oai phong đôi ba lần, nhưng đó chỉ là những lần trúng
nhỏ chỉ đủ mua mấy vé số mà thôi.

Bác Hồng cụng chén với chú Thắm rồi nói trêu:

- Thì cũng tại ông thôi, không làm ông cán bộ nhà nước mà
lại về nhà núp váy vợ.

- Khà! cũng tại cái nhà nước này nó không ra gì, nếu có đủ
việc làm cho mình đủ sống thì đâu phải nghỉ việc. Chứ
trình độ của tôi thì chấp cả mấy thằng cha tiến sĩ này
nọ, chỉ là bằng cấp giả thôi. (<em>Chú Thắm thanh minh sau khi
nhắp cạn chén rượu cuốc lủi</em>).

Bác Hồng lại cười, đùa dai:

- Thì thấy người ta giàu sang cả, chỉ mình ông nghèo khổ
thôi...
Lần này thì chú Thắm bực bội thật sự:

- Đó là những thằng tham nhũng, vơ vét của dân. Chứ viên
chức quèn như chúng tôi lương không đủ sống thì lấy đâu
mà giàu, họa có mà ăn cướp.

Vừa lúc đó thì có tiếng còi, rồi một chiếc ô tô màu đen
sang trọng đỗ xịch trước cổng ngôi nhà bên cạnh, cánh
cổng mở ra và chiếc xe nhanh chóng chui vào bên trong. Mọi
người nhận ra đó là xe chở vị quan chức nọ, chủ nhân của
ngôi nhà. Chú Thắm đặt mạnh chén rượu xuống bàn, nhìn theo
chiếc ô tô, gằn giọng:

- Thật là kẻ ăn không hết, người lần không ra, chả còn
công bằng gì nữa!
Anh xích lô đang nằm nghỉ trên xe, ghé chiếc mũ cối che mặt,
chỉ vào ngôi nhà đối diện nói to:

- Đầy tớ của nhân dân đấy!

Rồi để bày tỏ thái độ của mình, anh duỗi thẳng đôi
cẳng chân đen đúa gác lên thành xe chỉa về hướng ngôi nhà
vẻ khinh bỉ.

Rồi mọi người lại quay sang bàn chủ đề khác, câu chuyện
thế sự xoay quanh ngôi quán bình dị, với những thân phận mà
xóm trọ đang ôm ấp trong lòng. Thành phố đã lên đèn, ánh
đèn điện đỏ quạch của ngôi quán đã được bật lên, soi
rõ những bóng người liêu xiêu, tội nghiệp. Bên kia đường,
ngôi nhà tỏa ánh điện sáng choang với cả một hệ thống
cảnh báo an ninh lúc nào cũng hoạt động, tiếng chó sủa lại
vọng sang nghe oang oang.

<center>o0o</center>

Tối nay mấy đứa trong phòng chúng tôi lại ra sân thượng
ngồi hóng mát. Mùa hè nóng nực, buổi tối khí hậu bắt đầu
dịu mát bởi những cơn gió nhẹ thổi về. Cậu Chuyên người
Thanh Hóa đằng hắng và bắt đầu cất giọng ồm ồm:

- Các Khanh có việc gì thì cứ tấu lên để Trẫm biết.

Chuyên là đứa tếu táo nhất trong bọn, cậu ta có lối nói
nệ cổ, lại tự ví mình là vua nên lúc nào cũng xưng Trẫm
với chúng tôi. Chuyên viết lên tường dòng chữ <em>"Trẫm
đã từng ở nơi đây"</em> và ký tên bên dưới. Tưởng cũng
cần nói đến nguyên nhân mà cậu ta thích lối nói nệ cổ
này. Ấy là cách đây vài tháng, hôm ấy chúng tôi bàn về cấu
trúc bộ máy nhà nước hiện nay (Chúng tôi học trường Luật
mà). Sau khi phân tích kỹ lưỡng, mấy đứa cùng đi đến kết
luận: Nhà nước hiện nay không khác nhà nước Phong kiến là
mấy, về bản chất là như nhau. Cả hai chế độ đều độc
quyền lãnh đạo đất nước, chỉ khác là chế độ Phong kiến
chỉ có một ông vua, còn bây giờ là vua tập thể (Bộ Chính
trị). Và điểm khác biệt nữa là tính Cộng sản chủ nghĩa,
vì vậy mà thời bấy giờ còn tồi tệ hơn Phong kiến ngày
xưa. Là người tếu táo nhất, nên cậu Chuyên thích thú với
nhận định này của cả bọn lắm, vì thế mà từ đó cậu ta
luôn xưng Trẫm trong khi nói chuyện để cho giống với thời
Phong kiến.

Tiếp lời mở màn của Chuyên, cậu Thanh đưa ra mệnh đề:

- Hiến Pháp Việt Nam có quy định: <em>"Đảng Cộng sản đại
diện cho giai cấp nông dân, công nhân, tầng lớp trí thức và
toàn thể dân tộc"</em>. Đúng hay sai?

Tôi trả lời ngay:

- Sai quá đi chứ, đúng thế nào được!

Chuyên nói:

- Hãy chứng minh!

Tôi phân tích:

- Thứ nhất, một đảng phái chỉ có thể đại diện cho những
tầng lớp nhất định, không thể đại diện cho toàn thể dân
tộc được. Điều đó trái với quy luật tự nhiên và là
điều không tưởng. Chưa kể ngày trước Đảng Cộng sản
tuyên bố là đại diện cho giai cấp công nhân và nhân dân lao
động, gạt bỏ vai trò của tầng lớp trí thức. Vì vậy mà
mâu thuẫn với quá khứ. Trừ khi đảng Cộng sản từ bỏ vai
trò lãnh đạo hoặc thừa nhận sai lầm của mình.
Chuyên vỗ đùi đánh đét một cái và phán:

- Khá, khá lắm! Trẫm cho 10 điểm.

Phong – thành viên còn lại của nhóm – từ tốn nói:

- Thì cứ nhìn các bác lao động trong xóm trọ mình thì biết,
họ lao động quần quật cả ngày có đủ sống đâu. Thế thì
việc nhà nước tuyên bố nhân dân lao động là lực lượng
lãnh đạo đất nước là không thật lòng, nếu không muốn nói
là mị dân là lừa dối.

Chuyên nói, giọng nghiêm trang:

- Trẫm đồng ý, Thanh có ý kiến gì nữa không?

- Thì từ xưa đến nay, thành phần trí thức vẫn lãnh đạo xã
hội mà. Đó vốn là một quy luật tự nhiên. Điều quan trọng
của một xã hội Dân chủ là người nào cũng được lựa
chọn công việc phù hợp với khả năng của mình, mỗi người
đều có một vai trò riêng và có giá trị tương hỗ. Chứ
không phải làm cách mạng là cứ đảo ngược vai trò mọi thứ
trong xã hội, điều mà đảng Cộng sản đã làm trước đây.

Tôi nói:

- Đúng vậy!

Như thường lệ, Chuyên lại là người kết luận:

- E hèm! Như vậy Trẫm sẽ kết luận: Mệnh đề mà Thanh nêu ra
là sai. Điều đó đồng nghĩa với việc Điều 4 Hiến pháp năm
1992 là không đúng!

Cả bọn cùng vui vẻ với nhận định của mình. Chuyên cầm bao
thuốc lá toan rút một điếu để hút, phát hiện ra không còn
điếu nào, cậu ta liền nhìn Thanh và phán:

- Trẫm truyền cho Thanh đi ra quán chị Tâm mua bao thuốc lá,
để cả bọn còn tiếp tục mạn đàm!

Thanh ngoan ngoãn làm theo mệnh lệnh, cậu ta lui cui bước xuống
lầu sau khi đã nhận tiền từ tay vị Hoàng Đế tự phong.

Từ trên sân thượng, chúng tôi có thể nhìn thấy quán chị
Tâm vẫn đang đỏ đèn. Vì từ nhà ra đến quán chị cũng chỉ
mất mấy phút đi bộ. Vậy là một ngày như bao ngày cũng sắp
trôi qua, rồi ngày mai chúng tôi lại tiếp tục đi học. Các
thành viên của xóm trọ thì người nào lại làm công việc
của người nấy như thường lệ, và những câu chuyện lại
tiếp diễn như cuộc sống vốn vẫn vậy. Xóm trọ vẫn là nơi
chở che và ôm ấp những mảnh đời và số phận con người
giữa cái xã hội đầy bấp bênh và trắc trở này.

03.6.2012

<strong>Minh Văn</strong>



***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12829), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!