(VEF.VN) - Khi đối diện với khủng hoảng, cá nhân con người
hay doanh nghiệp hay bộ máy công quyền thường chọn một trong
hai phản ứng: hoặc sửa đổi toàn diện để thích nghi với
hoàn cảnh mới; hoặc quay về với những thói quen xưa cũ mà
họ cho rằng đã giúp họ đạt được quyền và lợi hiện nay.
<h2>Tầm cỡ của gói cứu trợ</h2>
Sau gói kích cầu 8 tỷ đô la năm 2008, Việt Nam đã chứng kiến
lạm phát phi mã hơn 22% và việc kém hiệu quả khi kích cầu
đầu tư công đã tạo một phản ứng dây chuyền từ nhập
siêu, dự trữ ngoại tệ sụt giảm, nợ công gia tăng, tiền
đồng mất giá... Chính sách siết chặt tiền tệ sau đó để
giữ cương con ngựa kinh tế đã tạo nên sự suy thoái đình
đốn hiện nay. Dư vị còn đắng cay thì các nhà điều kinh tế
lại đang áp dụng biện pháp cũ này để chữa bệnh mới.
Sau khi đổ tiền cứu ngân hàng và chứng khoán, Chính phủ đang
dồn nỗ lực để cứu bất động sản. Thay vì gọi là gói
kích cầu, lần này chúng ta sử dụng một tên khác: tái cấu
trúc, gói hỗ trợ... hay <em>gói từ thiện</em>?
Phát pháo đầu tiên, ông Vũ Xuân Thiện, Phó cục trưởng Cục
Quản lý nhà và thị trường BĐS <a
href="http://vef.vn/2012-05-31-nha-dat-giam-gia-chua-chac-da-co-nguoi-mua">tuyên
bố chắc nịch</a> là "Có tiền lúc này tôi sẽ mua nhà". Sau
đó, Thứ trưởng Nguyễn Trần Nam <a
href="http://vef.vn/2012-06-01-bom-120-000-ty-dong-cho-bat-dong-san">cho
biết</a>, trong số 180.000 tỷ đồng đầu tư công dành riêng cho
năm 2012, Chính phủ mới dùng 60.000 tỷ đồng. Vì thế trong 7
tháng còn lại của năm, 120.000 tỷ đồng nữa sẽ được bơm
vào thị trường. Theo ông Nam, gói đầu tư công, cộng thêm
38.000 tỷ đồng trái phiếu Chính phủ, tạm ứng trước vốn
năm 2013 thì trong 7 tháng cuối năm thị trường có thể đón
nhận khoảng 200.000 tỷ đồng. Vì thế, Thứ trưởng Nam hy
vọng, dòng tiền này khi được lưu thông chắc chắn sẽ kích
thích tăng trưởng kinh tế, tác động tích cực đến nhiều
ngành nghề khác, trong đó có địa ốc.
Lãnh đạo Bộ Xây dựng dự báo thêm, nền kinh tế còn có dòng
tiền trong dân đang đầu tư vào vàng, USD, gửi tiết kiệm.
Tiền của người dân sớm muộn cũng sẽ chảy vào bất động
sản khi lãi suất hạ nhiệt và các kênh đầu tư còn lại bắt
đầu mất dần tính hấp dẫn. Như vậy, trực tiếp và gián
tiếp, tổng cộng gói cứu trợ BĐS có thể lên đến 400 ngàn
tỷ đồng (20 tỷ USD).
<h2>Những hệ quả xa gần</h2>
Tôi không biết có bao nhiêu đại gia BĐS trên toàn quốc đang
"đắp chiếu"? Con số chắc không hơn vài ngàn. Dĩ nhiên, nếu
giá BĐS xuống quá thấp thì các đại gia ngân hàng, chứng
khoán và các nhà đầu cơ thứ cấp cũng bị vạ lây, vì như
ông Lê Mạnh Hà (Phó chủ tịch UBND TP.HCM) đã công nhận, giá
BĐS là tiền đề cho bài toán kinh tế và chính trị của Việt
Nam. Nhưng mọi người dân sẽ phải chịu chung những hệ quả
xấu tốt, xa gần mà giải pháp cứu trợ này sẽ đem lại:
Khi một số tiền khủng như vậy đổ vào thị trường BĐS thì
ảnh hưởng trên giá cả sẽ phải có, dù chỉ tạm thời. Bong
bóng sẽ không nổ tung vào cuối 2012 như nhiều người tiên
đoán vì Chính phủ đang hết sức thổi hơi cho BĐS. Nhưng một
căn nhà mơ ước cho đại đa số người dân sẽ vẫn nằm
ngoài tầm tay trong 5, 10 năm tới vì mức giá vẫn là một ảo
tưởng dựng lên bởi những thế lực ngoài thị trường. Con
bệnh sẽ trầm trọng hơn vì cuộc giãi phẩu cần thiết đã
được dời lại cho đến khi không còn gì để mổ trong đợt
điều chỉnh sẽ đến.
Cái giá phải trả (không có bữa ăn nào miễn phí) cho lượng
tiền 400 ngàn tỷ trong một thời gian ngắn là giá trị thực
sự của đồng tiền VN sẽ phải giảm dù tỷ giá chính thức
có thể được duy trì qua các biện pháp hành chính. Để tránh
lạm phát phi mã, chính phủ sẽ phải thực hiện việc kiểm
soát giá cả trên một bình diện sâu rộng. Ngoài xăng dầu,
gạo, điện nước... , các món hàng như dược phẩm, vận
chuyển công cộng, các hàng tiêu dung thông dụng... sẽ không
được tăng giá. Đây là một bước lùi khá sâu cho nền kinh
tế thị trường.
Trong môi trường của nền kinh tế chỉ huy, các doanh nghiệp tư
nhân với mục tiêu kiếm lời (profit-seeking) sẽ khổ sở vì chi
phí tăng mà giá bán bị kiểm soát chặt chẽ. Trong khi đó,
doanh nghiệp nhà nước hay các công ty có liên hệ sâu xa với
nhà nước sẽ có hai vũ khí bén nhọn: đặc quyền và tiền
người khác (OPM) qua ngân hàng. Mô hình kinh doanh thâu tiền chỗ
này (rent-seeking) sẽ lên ngôi và sẽ có thêm một loạt đại
gia mới là bản sao của các đại gia hiện hữu.
Trên hết, khi hy sinh quyền lợi của đại đa số người dân
để cứu vài nhóm lợi ích, và những "sai trái về đầu tư
sẽ được bảo vệ". Người Mỹ gọi đây là một "rủi ro về
đạo đức" (moral hazard) và sẽ khuyến khích những hành xử
tương tự trong tương lai.
Sau 2 gói kích cầu rưỡi và gần 2.000 tỷ đô la trong 3 năm qua,
Cơ quan Dự trữ Trung ương Mỹ (FED) đã thất bại trong việc
giảm tỷ lệ thất nghiệp hay kích cầu một nền kinh tế tư
nhân và năng động của Mỹ. Thành quả duy nhất họ có thể
hãnh diện là cứu nguy và tạo lợi nhuận khủng cho các ngân
hàng thương mại. Dự đoán lạc quan nhất là GDP Mỹ sẽ tăng
trưởng khoảng 2% trong năm nay. Dù không thể bị thay thế,
đồng USD vẫn chịu nhiều áp lực vì nợ công tăng vọt sau
các gói kích cầu này.
Khi đối diện với khủng hoảng, cá nhân con người hay doanh
nghiệp hay bộ máy công quyền thường chọn một trong hai phản
ứng: hoặc sửa đổi toàn diện để thích nghi với hoàn cảnh
mới; hoặc quay về với những thói quen xưa cũ mà họ cho rằng
đã giúp họ đạt được quyền và lợi hiện nay. Tôi đoán là
các thế hệ trẻ sẽ phải chờ thêm vài ba thế hệ nữa.
___________________________
<h2>Alan Phan - Chuyện người và chuột</h2>
Một bạn BCA từ Pháp gởi 1 bài báo về chuyện chánh phủ Đan
Mạch ngừng ba dự án viện trợ ODA cho Việt Nam vì nghi ngờ
tham nhũng và lãng phí. Đây là chuyện bình thường nếu bạn
sống ở Việt Nam một thời gian, thuộc loại tin ít người
để ý. Tin một cô người mẫu gì đó bán dâm chắc chắn
được theo dõi gấp trăm lần. Vả lại các dự án này thuộc
loại tép riu nếu so với các xì căng đan khác như Vinashin,
Vinalines, Vina…bananas…Các cách tham nhũng như thổi giá máy
móc, dụng cụ, hợp đồng thuê ngoài, nhân viên ma, kế toán
bịp bợm, gởi con đi du học bằng tiền viện trợ… thì quả
là cũ như trái đất, ai mà chẳng biết.
Tuy nhiên, kỳ này, công ty kiểm toán KPMG hạch toán lại tất
cả nhũng lạm rất chi tiết, bài bản và cho thấy tổng số
tiền …cuốn theo chiều gió lên đến 23% (lập lại: hai mươi
ba phần trăm).
Xứ nào cũng có tham nhũng. Tôi có đọc một tư liệu từ Nhật
Bản cho thấy tiền bôi trơn phỏng định cho các dự án đầu
tư tại nước ngoài dao động từ 1.2% tại Singapore đến 18%
tại Lào. Tỷ lệ cho Việt Nam là 14% và tôi đã suýt xa vì quá
cao (với các bạn tò mò, Trung Quốc là 8%, Thái Lan là 9% và
Indonesia là 12%). Bây giờ, con số 23% là một kỷ lục có thể
dành cho Guinness Book.
Tôi nhớ một Quỹ Đầu Tư của Đan Mạch cũng đã bơm 10.6
triệu USD vào công ty Thủy Sản Bình An 4 tháng trước khi bong
bong nợ nổ tung. Có lẽ con người Đan Mạch quen với cái lạnh
băng giá nhưng tinh khiết của một môi trường không có côn
trùng sâu bọ; nên khi qua đây, họ bị đau đầu với cái nắng
chói chang của miền nhiệt đới?
Nhưng dù Đan Mạch hay nơi đâu, cái phí 23% là lý do chính tại
sao mọi hàng hóa Việt đã có một giá thành cao nghịch lý với
mọi định luật thị trường về sản xuất, dù nhân công và
thuế thu nhập rất rẻ. Cái giá mọi công dân phải trả còn
cao hơn giá trị kinh tế của con số 23%; nó còn là một soi mòn
về niềm tin của các nhà đầu tư ngoại, các doanh nhân trong
nước, các công nhân trên mọi công trường và các bạn sinh
viên vừa bắt đầu khởi nghiệp.
Người Mỹ có câu ngạn ngữ, "<em>Khi các bệnh nhân tâm thần
cai quản nhà thương điên…</em>" (when the inmates took over the
asylum)…Thực ra, nó ít nguy hiểm hơn là khi lũ chuột nắm
quyền kiểm soát kho gạo…
Theo <a
href="http://www.gocnhinalan.com/blog-cua-alan-va-bca/chuyn-ngi-chut.html">Góc
nhìn Alan Phan</a>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12856), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét