src="http://danluan.org/files/u23/danluan00078.jpg" /></div>
Truyện kể rằng ngày xưa có chàng thư sinh tên là Lục Vân
Tiên, văn võ song toàn, trên đường ra kinh ứng thí chàng gặp
bọn cướp Phong Lai đang uy hiếp một chiếc kiệu. Lúc ấy Lục
Vân Tiên đi hai tay không nên chàng bèn bẻ cành cây làm vũ khí
đánh đuổi bọn cướp, giải cứu người ngồi trong kiệu.
<em><center>Vân Tiên ghé lại bên đàng
Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô
Kêu rằng bớ đảng hung đồ
Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân</center></em>
Sau đó:
<center><em>Vân Tiên tả đột hữu xung
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dương</em></center>
Khi bọn cướp tháo chạy, Vân Tiên đến gần chiếc kiệu thì
mới biết người mình vừa cứu là một người đẹp tên
Nguyệt Nga.
Giả sử lúc đó Vân Tiên sợ bọn cướp, hoặc vì <em>"vô
cảm"</em> dửng dưng trước tội ác mà phớt lờ bỏ đi thì
chẳng ai thèm đọc Lục Vân Tiên cả. Việt Nam mất một
Nguyễn Đình Chiểu, mất luôn tác phẩm và nhân vật Lục Vân
Tiên. Cũng may cả cụ Đồ Chiểu lẫn Lục Vân Tiên đều là
người quân tử (mà ngày nay người ta quen gọi là <em>"trí
thức"</em>) nên thần tượng Lục Vân Tiên mới được
ngưỡng mộ đến bây giờ.
Tóm lại Vân Tiên là một người <em>"trí thức thứ
thiệt"</em>. Cái điều làm nên một Lục Vân Tiên trí thức
chính là thái độ <em>"kiến nghĩa bất vi vô dõng dã, lâm nguy
bất cứu mạc anh hùng"</em> (thấy việc nghĩa mà không làm
thì không phải là <em>"dũng"</em>, gặp cảnh nguy nan mà không
cứu thì không phải là anh hùng.)
Vậy thì chúng ta có gì phải cãi cọ dài dòng về <em>"trí
thức"</em>?
Nếu một người "văn võ song toàn" như Vân Tiên mà
<em>"kiến nghĩa bất vi"</em> thì dù sau này anh ta có đỗ
trạng nguyên cũng chỉ là một phường giá áo túi cơm mà thôi.
Nếu như lúc ấy Vân Tiên thấy Nguyệt Nga <em>"lâm nguy"</em>
mà anh ta lại <em>"bất cứu"</em> thì sau này gặp lại
Nguyệt Nga cũng bị nàng nhổ vào mặt cho dù lúc ấy Vân Tiên
đã đỗ tiến sĩ và làm quan lớn.
Những kẻ có chút học vị, chút thành công đã vội tự nhận
mình là trí thức, tuyên bố vung vít, phủ dụ tùm lum nhưng họ
quên rằng trí thức là danh hiệu rất cao quý, nó là sự kết
hợp giữa hai ý niệm <em>"học giả"</em> và <em>"anh
hùng"</em> vì vậy các anh chàng có chút học vị này nọ khoan
hãy mơ mộng làm trí thức đã, mà hãy gắng sửa mình để làm
người. Vì làm người cũng đã khó lắm rồi. Bởi vì nếu hôm
ấy Lục Vân Tiên mà phớt lờ bỏ đi thì anh ta cũng không
đáng mặt làm người, nói chi tới chuyện trí thức hay không
trí thức.
Một thuộc tính rất quan trọng nữa của trí thức là biết
xấu hổ. Đó là trường hợp của nhiếp ảnh gia nổi tiếng
thế giới Kevin Carter.
Kevin Carter (sinh: 13.9.1960 – mất: 27.7.1994) phóng viên ảnh, công
dân nước cộng hòa Nam Phi. Ông chụp bức ảnh con kền kền
lẽo đẽo đi theo một bé gái da đen sắp chết đói để chờ
em chết thì ăn thịt. Bức ảnh đó được chụp vào khoảng
đầu tháng 3.1993 tại làng Ayod, miền Nam Sudan. Sau đó tờ The
New York Times đã mua lại và công bố vào số báo ra ngày
26.3.1993. Ngày 12.4.1994 (tức hơn một năm sau khi ảnh được
công bố) Carter được thông báo thắng giải Pulitzer.
Nhưng ngày 27.7.1994 Kevin Carter tự tử vì bị dư luận lên án
đã không cứu em bé mà chỉ lo chụp hình rồi bỏ đi.
Kevin Carter đã tự sát vì biết xấu hổ. Nhưng với hành động
tự sát này, anh thực sự là một người trí thức.
<center><img src="http://danluan.org/files/u23/danluan00079.jpg" width="500"
height="350" alt="danluan00079.jpg" /></center>
<em>Bức ảnh do Kevin Carter chụp đoạt giải Pulitzer và cũng là
nguyên nhân khiến ông phải tự sát</em>
<center>*</center>
Còn một giả định cuối cùng về Lục Vân Tiên, tuy hơi
<em>"tiếu lâm"</em> nhưng rất quan trọng, bởi vì ở Việt
Nam hiện nay có vài kẻ tự nhận mình là trí thức đã rơi vào
trường hợp giả định này. Đó là:
- Vân Tiên không xông vào cứu Nguyệt Nga, Vân Tiên cũng không
phớt lờ bỏ đi, nhưng Vân Tiên lại <em>"ngồi núp bụi
môn"</em> chờ cho bọn cướp Phong Lai lột sạch vòng vàng,
nhẫn kim cương, bông tai hột xoàn, laptop, điện thoại di
động…và <em>"vui vẻ"</em> với Nguyệt Nga xong, bỏ đi
hết, thì chàng ta mới xuất hiện để <em>"hưởng xái"</em>.
Hành động <em>"núp bụi môn để chờ hưởng xái"</em> này,
giang hồ gọi là <em>"cơ hội"</em> và trong Blog Quê Choa của
Nguyễn Quang Lập được <a
href="http://quechoa.info/2012/01/22/gửi-ngo-bảo-chau/">mô tả</a> qua
một lời nhắn:
<em>"Phát biểu của Châu, dù vô tình đi chăng nữa, sẽ làm
cho đám trí thức trùm chăn được thể vênh vang, tiếp tục
trùm chăn kĩ hơn nữa, trong khi vẫn có cớ để dè bĩu và chỉ
điểm những trí thức chân chính."</em>
Đó là Nguyễn Quang Lập. Còn ở cái xứ Bình Định của tôi
thì trong dân gian có lưu truyền câu ca dao tiếu lâm (chỉ để
đùa chơi) về Lục Vân Tiên như sau:
<em><center>Vân Tiên ngồi núp bụi môn</center></em>
<center><em>Chờ khi trăng lặn …SỜ VAI Nguyệt Nga</em></center>
Nghe hai câu ca dao hài hước này chắc chúng ta hết mơ được
<em>"phong hàm trí thức"</em>. Có lẽ chúng ta nên cố gắng
sửa mình để sống cho ra con người và đừng có <em>"núp
bụi môn, chờ khi trăng lặn"</em> đã là quý lắm rồi.
<strong>Đào Hiếu</strong>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/11448), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét