lại một dự báo của Ngân hàng UBS AG cho biết, năm 2012, tăng
trưởng GDP Trung Quốc chỉ có thể đạt 8%, giảm so với đánh
giá trước đó là 8,3%. Với ảnh hưởng từ sự kiện "cháy
nhà" domino ở Trung Đông cùng tình trạng thảm não của EU –
những địa bàn đầu tư chiến lược vài năm qua của Trung
Quốc, kinh tế nước này đang bì bõm lội vào giai đoạn khó
khăn thật sự. Và điều đáng quan tâm hơn nữa là họ đang
giấu kín những khoản nợ quốc gia khổng lồ…
<h2>Những tác nhân gây nợ</h2>
Có nhiều dấu hiệu báo bão, nếu không nói đó là những đám
mây đen kịt đang vần vũ đe dọa làm chệch hướng bay của con
rồng kinh tế Trung Quốc. Chỉ số các đại công ty Hoa lục
niêm yết tại Thị trường chứng khoán Hang Seng (Hong Kong) đã
giảm 26% từ đầu năm 2011 đến nay, một tỉ lệ suy trầm tồi
tệ nhất châu Á (1). Lĩnh vực u ám gây ảnh hưởng mạnh nhất
đối với chỉ tiêu GDP Trung Quốc là bất động sản. Tháng
10-2011, giá địa ốc đã giảm tại 33 trong 70 thành phố; trong
khi doanh số bất động sản giảm hơn 50% tại 6 thành phố lớn
trong đó có Bắc Kinh. Tình trạng sản xuất đình trệ cùng
nạn lạm phát đã dẫn đến nhiều xáo trộn xã hội nghiêm
trọng. Từ năm 2010 đến nay, vô số cuộc đình công và biểu
tình đã liên tục nổ ra. Vụ biểu tình của hàng ngàn công
nhân tại Đông Hoàn (Quảng Đông) ngày 24-11-2011 là một ví
dụ. Trước đó, ngày 22-11, khoảng một ngàn công nhân thuộc
một nhà máy điện tử Đài Loan tại Thâm Quyến cũng biểu
tình. Rồi ngày 28-10, hàng trăm công nhân thuộc một hãng đồ
gia dụng cũng xuống đường với phong cách và khí thế
"Chiếm lấy phố Wall", sau khi lão chủ đào thoát mất dạng
và xù ba tháng tiền lương công nhân. <em>Washington Post</em> (2)
cho biết, chỉ riêng Đông Hoàn, nơi chứng kiến loạt đình
công-biểu tình đậm màu sắc bạo động thời gian gần đây,
khoảng 450 nhà máy nhỏ và vừa đã phải đóng cửa từ đầu
năm 2011 đến nay bởi sự tụt giảm hoặc ngưng hẳn đơn hàng
từ nước ngoài.
Điều thật sự đáng quan tâm là Trung Quốc hiện mắc nợ
trầm trọng và Bắc Kinh đang cố giấu kín những con số tồi
tệ này. Theo tác giả Kirk Elliott (3), tình cảnh nợ quốc gia
của Trung Quốc chẳng thua gì Mỹ và EU. Nợ công Trung Quốc –
theo Kirk Elliott – hiện khoảng 36 ngàn tỉ NDT (tức chừng 5,68
ngàn tỉ USD), hơn nhiều so với con số mà Cơ quan kiểm toán
quốc gia Trung Quốc đưa ra vào tháng 6-2011 là 10,72 ngàn tỉ NDT,
tức 1,65 ngàn tỉ USD (4). Giới kinh tế gia nhận định tỉ lệ
nợ xấu (không có khả năng chi trả) của hệ thống ngân hàng
Trung Quốc có thể tăng hơn 10% trong vài năm tới. Một trong
những tác nhân gây ra nợ chẳng phải bởi yếu tố khách quan
bên ngoài (suy thoái kinh tế thế giới) mà từ chính "ý chí"
chủ quan bên trong với định mức chỉ tiêu phát triển GDP
bằng mọi giá. Cụ thể, để kinh tế trong nước không bị tác
động của suy thoái thế giới, năm 2008, Bắc Kinh đã mở két
chi 4 ngàn tỉ NDT (tương đương 615 triệu USD thời điểm đó),
với chừng 50% trong số đó được rải xuống các chính quyền
địa phương rồi được bơm trực tiếp vào loạt dự án bất
động sản, nhằm duy trì công ăn việc làm cho người dân
đồng thời không làm ảnh hưởng và lu mờ sự lung linh của
những con số GDP tổng kết cuối tháng, cuối quý, cuối năm…
Kết quả, những vụ đầu tư bất động sản chiếm đến 46,5%
GDP năm 2010. Công ăn việc làm có tạo ra được thật đó. An
ninh kinh tế quốc gia duy trì được thật đó. Tỉ lệ tăng
trưởng GDP có ổn định được thật đó. Nhưng tất cả đều
giả tạo, không thực và không đúng với bản chất phát triển
thật sự cần có của một nền kinh tế lành mạnh.
Tấm kính che đậy đang ít nhiều bắt đầu rạn nứt, với
những cuộc biểu tình công nhân như thấy gần đây, hoặc vụ
tai nạn hỏa xa cao tốc tại Ôn Châu mà nguyên nhân sâu xa của
nó chắc chắn không chỉ là lỗi kỹ thuật, đã lộ ra sự
giả tạo trong bản chất vấn đề. Tội nhân đáng được
"cẩu đầu trảm" nhất trong vấn đề này là văn hóa chỉ
tiêu. Phải nói là văn hóa chỉ tiêu đã ăn sâu vào nếp sống
và tư duy Trung Quốc. Khi phác thảo chương trình phát triển 5
năm lần thứ 12 vào đầu năm 2011, ông Thủ tướng Ôn Gia Bảo
đã nhấn mạnh đến việc tái cấu trúc kinh tế, rằng Quốc
vụ viện thậm chí đang muốn hạ nhiệt kinh tế và giảm chỉ
tiêu tỉ lệ tăng trưởng hàng năm còn chỉ độ 7%. Tuy nhiên,
"mấy anh" nói thế nhưng dưới này "chúng nó" đâu có
nghe! Vốn dĩ lâu nay sống quen với văn hóa báo cáo thành tích,
"mấy em dưới này" cứ thế hô hào tăng GDP bằng mọi giá,
tăng gấp đôi càng tốt! Như nhận xét của kinh tế gia Hồ Tinh
Đẩu thuộc Đại học khoa học-kỹ thuật Bắc Kinh, viên chức
địa phương luôn tin rằng việc có thể làm tăng GDP, trong tình
hình khủng hoảng như vậy, chứng tỏ rằng mình có "thực
tài", có "năng lực", có "tính Đảng" tốt và nhờ đó
hoạn lộ hiển nhiên có khả năng hanh thông. "Bọn người ấy
chẳng cần quan tâm các khoản nợ xấu để lại, bởi đó là
trách nhiệm thuộc những kẻ kế nhiệm, những người được
hiểu là phải dọn dẹp cho cuộc chè chén của đám đi trước.
Thế rồi bọn sau, để trả được nợ, lại phải nghĩ ra thủ
đoạn gì đó…" – phát biểu của kinh tế gia Hồ Tinh Đẩu.
Tất cả ngày càng cho thấy rõ lỗ hổng của cơ chế chính
trị Trung Quốc, trong việc bổ nhiệm, trong việc dạy dỗ đào
tạo cán bộ, trong việc đề cao văn hóa chỉ tiêu… Sự tệ
hại của chính sách kích cầu bằng đòn bẩy bất động sản
còn thể hiện ở chỗ, nó nảy sinh nhiều tiêu cực tham nhũng,
khi giới chức địa phương lợi dụng chính sách nhà nước
để "xẻ thịt" đất công và tư túi, dẫn đến nhiều
xìcăngđan chấn động mà kết quả là những bản án tử hoặc
tử hình treo, chẳng hạn vụ liên quan thị trưởng Thâm Quyến
Hứa Tông Hành và vụ phó thị trưởng Hàng Châu Hứa Vạn
Vĩnh. Một số vụ thậm chí còn len sâu vào chốn "cung
đình" trung ương. Tháng 6-2011, Thứ trưởng Bộ đất đai tài
nguyên Lý Nguyên đã bị tống khỏi Đảng trước những cáo
buộc nhận hối lộ từ giới trùm bất động sản. Một viên
chức cấp cao khác liên quan "cạp đất" cũng bị bỏ tù là
Hoàng Tùng Hữu, (nguyên) phó chủ tịch Tối cao nhân dân pháp
viện!
<h2>"Quốc phú dân cùng"!</h2>
Nhận định về sự vận hành kinh tế Trung Quốc theo
"chuẩn" chỉ tiêu GDP, Hứa Tiểu Niên – giáo sư tài chính
Trường kinh thương Trung Quốc-châu Âu (Trung Âu quốc tế công
thương học viện, tại Thượng Hải) – kết luận: "Những
gì Bắc Kinh đang làm là họ đơn giản đốt tiền để duy trì
thắp sáng cho các dự án vốn". So sánh với một con bệnh,
giáo sư Hứa nói thêm rằng "việc đốt tiền và in nhân dân
tệ có thể làm cho hắn ta (con bệnh) trông khỏe ra nhưng điều
đó không có nghĩa căn bệnh của hắn được chữa". Quả
thật, khó có thể nói việc bung tiền ra cực mạnh để đầu
tư vào những dự án cực khủng mà chẳng hề sinh lãi là bằng
chứng tốt cho sự phát triển kinh tế hoặc là dấu chỉ của
sự tích cóp của nả để được giàu có. Có rất nhiều dự
án bất động sản nay vẫn không đem lại đồng lời nào, hay
nói cách khác là chôn vốn 100%, bởi chúng nằm liệt bất
động (không có giao dịch mua bán). Cái gọi là những thành
phố ma được khai sinh từ cơn lốc "kích cầu" đã được
báo chí nói đến nhiều thời gian gần đây. Trong khi đó,
những thành tố cơ bản có giá trị như nền tảng cho phát
triển kinh tế, chẳng hạn tỉ lệ tiêu dùng hay tỉ lệ đầu
tư kỹ thuật, lại dậm chân tại chỗ. Theo nhà báo kỳ cựu
Willy Lam (4), dân Trung Quốc - tiếng là sống trong một nước có
tỉ lệ tăng trưởng GDP ngoạn mục nhất thế giới - lại ngày
càng cẩn thận hơn trong chi tiêu. Tỉ lệ tiêu xài cá nhân so
với GDP đã giảm khoảng 35%, mức thấp nhất trong số các
nước phát triển lớn và các nước có nền kinh tế mới nổi.
Lý do? Chính sách bảo hiểm và lương hưu được thực hiện
không đến nơi đến chốn khiến dân Trung Quốc không dám mạnh
tay tiêu dùng. Xài rộng rãi bây giờ mai này bệnh tật rồi
tuổi già ai lo? Hơn nữa, lương lậu lại bèo bọt. Năm 2010,
lương công nhân Trung Quốc chỉ tương đương 25% GDP, so với
mức trung bình 55% của thế giới. Thế cho nên xã hội Trung
Quốc bây giờ đang phổ biến truyền khẩu câu "guofu
minqiong" (国富民穷 - <em>quốc phú dân cùng</em> – nước thì
giàu nhưng dân thì "hẻo"!). Gút lại, một nền kinh tế
không có tiêu dùng không thể được gọi là nền kinh tế hưng
thịnh!
Một điểm yếu nữa của cơ chế kinh tế Trung Quốc là nhà
nước trung ương vẫn duy trì chính sách "trọng công, khinh
tư", khi rót vốn chủ yếu và ưu đãi cho vay đối với các
công ty-tập đoàn thuộc nhà nước quản lý. Điều này dẫn
đến nạn đục khoét ngân sách nhà nước – mà nếu nói cho
đúng phải hiểu là tiền thuế của dân - rồi còn nảy sinh
văn hóa "cha chung không ai khóc" (trong việc qui kết trách
nhiệm và hậu quả) lẫn văn hóa "xài của chùa" (trong việc
chi tiêu ngân sách công một cách vung vít vô tội vạ). Chính
sách này vô hình trung còn phá vỡ cái cục diện chính trị an
ninh xã hội mà Bắc Kinh không bao giờ muốn thấy: sự bất mãn
lòng dân. Tại sao? Bởi nó khiến doanh nghiệp tư nhân dễ bị
tổn thương do họ không được ưu tiên vay "tiền nhà
nước" (hoặc bị tính lãi suất cực cao); từ đó, doanh
nghiệp sụp đổ, công nhân bị sa thải rồi bạo loạn xã hội
nổ ra. Trong diễn văn nhân kỷ niệm 90 năm thành lập Đảng
Cộng sản Trung Quốc, ông Chủ tịch Hồ Cẩm Đào đã thừa
nhận: "Những vấn đề về mất cân đối, thiếu đồng bộ
và thiếu bền vững trong phát triển đang trở nên nghiêm
trọng", và những rào cản trong cấu trúc như vậy cần phải
được "giải quyết bằng cải cách sâu rộng". Cần nói
thêm, từ "cải cách" đã xuất hiện 44 lần trong diễn văn
14.000 từ của ông Hồ Cẩm Đào.
<h2>Những quả bom nổ chậm</h2>
Hầu như tất cả lỗ hổng cơ cấu phát triển kinh tế như
trình bày ở trên đều đang trở thành yếu tố tạo ra quả bom
nổ chậm về nợ công của Trung Quốc. Trên giấy tờ, nợ
quốc gia so với GDP của Trung Quốc là dưới 20% - một tỉ lệ
đẹp như mơ so với một số nước EU (trên 100%). Tuy nhiên, theo
nhà nghiên cứu uy tín gốc Hoa Bùi Mẫn Hân (5), nếu tính gộp
nợ của các chính quyền địa phương, tính đến yếu tố chi
phí tái cơ cấu nguồn vốn của những ngân hàng nhà nước,
số trái phiếu được hệ thống ngân hàng nhà nước phát
hành, số trái phiếu hỏa xa, thì tổng nợ Trung Quốc phải lên
đến 70-80% GDP. Điều đáng chú ý ở chỗ Trung Quốc lại đang
đi trên một con đường tích nợ cực nhanh; và với tốc độ
gây nợ như hiện thời, quả bom nợ sẽ nổ tung trong một ngày
không xa. Mức độ tích nợ đang thể hiện rõ ở chỗ, các
chính quyền địa phương khó có khả năng trả nợ trong khi
những món đầu tư của họ, đặc biệt bất động sản, đang
bị đóng băng chết cứng. Chừng ½ khoản vay từ các chính
quyền địa phương sẽ đến hạn phải trả (như được qui
định) trong hai năm tới (tức 2013) nhưng làm thế nào để xoay
tiền trả nợ vẫn còn là bài toán bế tắc.
Ngoài quả bom nợ công, một quả bom khác với khả năng sát
thương thậm chí kinh khủng hơn chính là quả bom bất an xã
hội. Trung Quốc đang ở trong một cái thế cực kỳ tiến thoái
lưỡng nan. Nếu thuận theo chính sách điều chỉnh tỉ giá như
yêu cầu Mỹ, xuất khẩu Trung Quốc – đang èo uột bởi suy
thoái toàn cầu – càng lao đao hơn bởi họ sẽ mất lợi thế
giá rẻ. Hậu quả, người lao động thất nghiệp rồi dẫn
đến bạo loạn. Điều này thật ra đang xảy ra. Còn nữa, như
tác giả Kirk Elliott (3) cho biết, lạm phát Trung Quốc không
phải ở con số vài phần trăm như báo cáo chính thức mà thật
ra là 16%, trong khi thuế doanh nghiệp lại quá cao (70% thu nhập!).
Trong khi đó, công nhân nhập cư vẫn bị đối xử như công dân
hạng hai, không chỉ bởi luật hộ khẩu mà còn bởi những
chính sách cụ thể rất ngặt nghèo, chẳng hạn hàng chục ngôi
trường dành cho con em công nhân nhập cư tại Bắc Kinh đã bị
đóng cửa từ giữa năm 2011 đến nay khiến 30.000 học sinh bị
ảnh hưởng (6). Sự phẫn nộ càng được kích động khi cùng
lúc người ta biết Bắc Kinh chuẩn bị xây 1.000 ngôi trường
cho châu Phi với tổn phí 2 tỉ NDT (312 triệu USD)!
Với những chi tiết bất ổn kinh tế-xã hội như vậy, có thể
thấy rằng áp suất của nồi súpde đang bắt đầu được nén
ở mức độ có thể nói là đặc biệt nguy hiểm!
<em><strong>Mạnh Kim</strong></em>
1- Xuất khẩu Trung Quốc đang đình đốn
2- Bất động sản đang đóng băng
3- Trong khi lực lượng lao động ngày càng bức xúc (trong ảnh
là cuộc biểu tình của khoảng 10.000 công nhân tại Đông
Hoàn-Quảng Đông phản đối chính sách tiền lương của các
nhà máy địa phương vào ngày 17-11-2011)
(1) Predictions of an economic collapse in China are in vogue, David Pierson,
Los Angeles Times (28-11-2011)
(2) China labor unrest linked to global economic slowdown, Europe debt
crisis, Keith B. Richburg, Washington Post (27-11-2011)
(3) Beware China's lies: Red dragon is about to go bankrupt, Kirk Elliott,
WorldNetDaily (22-11-2011)
(4) Local Debt Problems Highlight Weak Links in China's Economic Model,
Willy Lam, China Brief Volume (15-7-2011)
(5) China's Ticking Debt Bomb, Minxin Pei, The Diplomat (5-7-2011)
(6) Chinese Regime Shuts Down Migrant Workers' Schools while Building
Schools in Africa, Gu Qing, Epoch Times (28-8-2011)
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10793), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét