người viết sử biên soạn ra, viết ra thì còn ai? Nếu vậy
đã đi một nhẽ.
Chả là Hội khoa học lịch sử Việt Nam vừa kỷ niệm 45 năm
thành lập. Lễ to ra phết, ở nhà hát lớn thủ đô, có cả
chủ tịch nước tham dự. Tại buổi lễ trọng, vị đứng
đầu nền sử học nước nhà hiện nay, giáo sư Phan Huy Lê nói
rằng một trong những việc lớn của các nhà sử học sắp
tới là soạn ra bộ quốc sử, chí ít cũng 25 tập.
Ông giáo sư Lê bộc lộ chút băn khoăn, các vương triều ngày
trước, triều nào cũng có bộ quốc sử, gần đây nhất là
triều Nguyễn với bộ Đại Nam thực lục (một phần quan
trọng của bộ này là Đại Nam thực lục chính biên Đệ lục
kỷ phụ biên chép về hai đời Thành Thái, Duy Tân, được ông
bạn tôi- nhà nghiên cứu, một tay Hán Nôm cự phách, hàn sĩ Cao
Tự Thanh đã dịch và chú giải xong, sách vừa ra đầu tháng
11), vậy mà "triều" ta, suốt từ khi khai sinh đến giờ,
trải gần 70 năm không hề có quốc sử.
Nói như ông Lê, nghĩa là chưa có bộ sử ra hồn chứ thực
tình triều ta cũng nhiều bộ sử lắm rồi. Ông giáo sư nâng
lên tầm quốc sử cũng là cách nói tránh, nói khéo thôi bởi
các bộ sử bấy lâu nay dưới chính thể này, bộ nào chả
quốc. Sử tỉnh, sử huyện, sử xã ấp thì kể làm chi. Nhiều
thì nhiều thật đấy nhưng không ra hồn. Sao nhỉ?
Còn sao nữa. Phải nói mà không sợ bị ném đá rằng dưới
triều ta chỉ có những nhà soạn sử, viết sử, vẽ sử, tán
sử, tô hồng sử chứ tìm mỏi mắt chẳng thấy nhà chép sử,
ghi sử, những người gọi là sử công đúng nghĩa. Thứ tiêu
chuẩn quan trọng nhất của sử là sự trung thực đã được
xếp xuống hàng thứ yếu, thay vào đó là ánh sáng chủ nghĩa
Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, là chủ trương đường
lối của đảng. Sử gia hầu hết là cán bộ, đảng viên, lĩnh
lương biên chế, viết sử theo chỉ đạo của trên, họ làm
vậy kể ra không có gì lạ. Chính vì thế mà sử bao năm nay
thường một chiều, thiếu khách quan, hay tô hồng, thường bỏ
sót, cố ý làm đậm điều này, buông lơi điều khác. Đọc
sử dưới triều ta, hơi hướng bao trùm là ta thắng địch thua,
ta hay địch dở, thành công lẫy lừng thất bại không đáng
kể. Luôn nhắc dân tộc có 4.000 năm lịch sử nhưng bọn học
trò, nhất là sinh viên hầu như chỉ biết đến sử đảng dù
đảng từ lúc khai sinh đến giờ chỉ hơn 80 năm.
<center><img src="http://danluan.org/files/u1/sub02/DSC00762.JPG" width="600"
height="450" alt="DSC00762.JPG" /></center>
<center><em>Nóc chùa Trà Phương, Hải Phòng (ảnh:
N.Thông)</em></center>
Lại nói chuyện chép sử. Sự việc, con người trong cái dòng
chảy vô tận của thời gian, cuộc sống cứ trôi qua không
ngừng. Người làm sử trước hết hãy là người thư ký trung
thành của thời đại, của dân tộc, nếu chưa đủ sức bàn
luận đánh giá thì hãy cứ biên niên cho chăm chỉ, đừng lý do
này nọ mà bỏ sót, coi thường. Theo tôi, người làm sử phải
độc lập về tư tưởng, không để bất cứ quan điểm chính
trị, đường lối cầm quyền nào chi phối. Thiết nghĩ chả
cần nhắc lại đầy đủ chuyện anh em nhà Thái sử Bá nước
Tề. Họ nào sợ gì Thôi Trữ, vì chỉ biết đặt sử lên trên
hết, dù dao gươm kề cổ. Trữ chuyên quyền, dám giết cả vua,
bắt sử công phải chép theo ý mình, Bá chép vào thẻ "ngày
ất hợi, tháng năm mùa hạ, Thôi Trữ giết vua là Quang", Trữ
chém Bá. Các em Bá gồm Trọng, Thúc chép như anh, số phận cũng
như anh. Quý là người em cuối cùng vẫn chép không thay đổi,
bởi "chép đúng sự thực là chức phận của người làm sử,
nếu trái chức phận mà sống thì chẳng thà chết còn hơn".
Bộ sử mà giáo sư Lê mong mỏi rồi cũng có ngày ra đời. Chỉ
hy vọng nó ghi lại những bước đi của dân tộc như dân tộc
đã đi, những thăng trầm biến cải, hào hùng đau thương,
những hay dở, tốt xấu mà dân tộc đã trải nghiệm. Một
Điện Biên Phủ kết thúc vẻ vang cuộc chiến gần chục năm
chống Pháp hầu như ai cũng biết, nhưng chả mấy ai biết chỉ
riêng chiếm được đồi A1quân ta đã phải hy sinh gần vạn
người. Thành cổ Quảng Trị hè 72 là nơi hơn vạn người lính
trẻ, phần lớn sinh viên vừa nhập ngũ, ngã xuống. Sau 1 đêm
chiến đấu, cả trung đoàn Cát Bi tuyền lính Hải Phòng chỉ
còn mấy chục người. Đánh một cái đồn nhỏ K'Nak ở
huyện K'Bang, Gia Lai mặt trận Tây Nguyên, một đêm hơn nghìn
chiến sĩ bỏ xác… Suốt bao năm, từ thời còn chiến tranh, có
mấy ai biết chiến tranh bi thương đến mức thế, bởi sử
giấu. Sử không chép thì quả thật phụ bạc sự hy sinh của
biết bao con người. Ngay thời hòa bình, làm ăn sinh hoạt, cũng
chả thể tìm thấy trong sử chuyện người dân đã phá bung kìm
trói ràng buộc như thế nào, vậy đến khi tổng kết quá trình
đổi mới thì lại quy công về cho người có "công" trói;
rồi chuyện cải cách ruộng đất, cải tạo công thương,
chuyện văn nghệ sĩ đòi tự do sáng tác… đố tìm được chi
tiết trong sử chính thống, họa chăng chỉ có vài dòng lên án,
kết tội. Viết đến đây, tôi xin trích ra mấy nhời tâm
huyết của blogger Quang Đông, rằng "sử Việt đầy biến
động thú vị nhưng vì lý do chính trị đã bị bóp méo…
Chúng ta ngần ngại không dám nhìn thẳng vào quá khứ thì khó
mà có bản lĩnh tự tin bước vào tương lai".
Quốc sử, triều ta chưa có. Nhưng có mà vẫn như cũ, giọng
điệu và cách làm cũ, lấy việc sáng tác làm chính, thì thà
đừng có còn hơn.
5.11.2011
Nguyễn Thông
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10500), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét